વર્ગખંડથી બહાર આવ્યું શિક્ષણ, સુરતની શાળામાં વિદ્યાર્થીઓ બન્યા દુકાનદાર અને ગ્રાહક
સુરત નગર પ્રાથમિક શિક્ષણ સમિતિની એક શાળામાં ધોરણ સાતના સામાજિક વિજ્ઞાનના પાઠને જીવંત બનાવવા માટે નવીન પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. બજાર વિષયને માત્ર પુસ્તક સુધી મર્યાદિત ન રાખીને શાળા પરિસરમાં જ એક નાનું બજાર ઊભું કરાયું હતું. અહીં વિદ્યાર્થીઓએ જાતે જ દુકાનદાર અને ગ્રાહક બનીને પાઠને અનુભવ સાથે શીખ્યો. આ પ્રયાસથી શિક્ષણ વધુ રસપ્રદ બન્યું છે.
પુસ્તકના પાઠને વ્યવહારુ જીવન સાથે જોડવાનો પ્રયાસ
સુરત નગર પ્રાથમિક શિક્ષણ સમિતિ સામાન્ય રીતે વિવાદોમાં ચર્ચાતી રહે છે, પરંતુ કેટલાક શિક્ષકો નવી દિશા દર્શાવી રહ્યા છે. સેન્ટ્રલ ઝોનની શાળા ક્રમાંક 55માં શિક્ષકોએ પાઠ્યપુસ્તકના જ્ઞાનને વાસ્તવિક જીવન સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કર્યો. ધોરણ સાતના સામાજિક વિજ્ઞાનના ‘બજાર’ પાઠને માત્ર સમજાવવાને બદલે તેને અનુભવી શકાય તે રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યો.
શાળા કેમ્પસમાં ઊભું થયું સંપૂર્ણ બજાર
શાળાના પ્રાંગણમાં તૈયાર કરાયેલા આ બજારમાં વિદ્યાર્થીઓએ જ વેપારીઓની ભૂમિકા ભજવી હતી. સાથે સાથે અન્ય વિદ્યાર્થીઓ ગ્રાહક બની ખરીદી કરવા આવ્યા હતા. આ પ્રવૃત્તિ દરમિયાન સાચા બજાર જેવું વાતાવરણ સર્જાયું હતું. બાળકોને ભાવતાલ, વેચાણ અને ખરીદીની પ્રક્રિયા સમજવામાં સહજતા રહી.
નફો-નુકસાન અને લેવડદેવડની પ્રાયોગિક સમજ
આ પ્રવૃત્તિમાં ધોરણ 6થી 8ના વિદ્યાર્થીઓએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો. બાળકોને નફો-નુકસાન, પૈસાની ગણતરી, લેવડદેવડ અને બજાર વ્યવહારની મૂળભૂત સમજ પ્રાયોગિક રીતે મળી. ગ્રાહકને આકર્ષવા માટે ભાવ નક્કી કરવો અને વેચાણની રીતો શીખવાનો અનુભવ પણ તેમને મળ્યો.
શૈક્ષણિક નવીનતાથી વધ્યો આત્મવિશ્વાસ
પાઠ્યપુસ્તકમાં દર્શાવેલા સાપ્તાહિક બજાર, ગુજરી બજાર અને ઓનલાઇન બજાર જેવા પ્રકારોને જીવંત ઉદાહરણથી સમજાવવામાં આવ્યા. આ નવીન શૈક્ષણિક પદ્ધતિથી બાળકોમાં આનંદ અને આત્મવિશ્વાસ વધ્યો. શિક્ષકોના માર્ગદર્શન હેઠળ યોજાયેલી આ પ્રવૃત્તિએ વિદ્યાર્થીઓમાં સર્જનાત્મક વિચારશક્તિ અને સહકારભાવનાનો વિકાસ કર્યો.
