અસલી કે નકલી? Blinkit પરથી મંગાવેલા અમૂલ દહીંમાં નીકળ્યો મોટો તફાવત, IAS અધિકારી પાસે માંગાઈ કાર્યવાહી
આજના ડિજિટલ યુગમાં ‘ક્વિક-કોમર્સ’ (Quick-Commerce) એપ્સ જેમ કે બ્લિંકિટ (Blinkit), ઝેપ્ટો કે સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટે લોકોનું જીવન ખૂબ જ સરળ બનાવી દીધું છે. મિનિટોમાં કરિયાણું અને દૂધ-દહીં જેવી દૈનિક વસ્તુઓ ઘરે પહોંચી જાય છે. પરંતુ તાજેતરમાં જ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા એક વીડિયોએ આ ઓનલાઈન ડિલિવરી સર્વિસની ગુણવત્તા અને ખાદ્ય સુરક્ષા પર અનેક સવાલો ઊભા કરી દીધા છે.
એક ગ્રાહકે દાવો કર્યો છે કે તેણે બ્લિંકિટ પરથી ઓર્ડર કરેલું ‘અમૂલ મસ્તી દહીં’ (Amul Masti Dahi) નું પેકેટ નકલી (ડુપ્લિકેટ) હતું. આ વીડિયો સામે આવ્યા બાદ સોશિયલ મીડિયા પર ગ્રાહકો, ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ અને ખાદ્ય સુરક્ષા અધિકારીઓ વચ્ચે ભારે ચર્ચા જાગી છે.
ગ્રાહકે વીડિયોમાં શું વિગતો દર્શાવી?
વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં તે ગ્રાહકે બ્લિંકિટમાંથી મંગાવેલા દહીંના પેકેટની સરખામણી સ્થાનિક અમૂલ પાર્લર (Amul Booth) પરથી ખરીદેલા અસલી પેકેટ સાથે કરી હતી. બંને પેકેટ પાસ-પાસે રાખીને તેણે પેકેજિંગમાં રહેલી કેટલીક સ્પષ્ટ તફાવતો બતાવ્યા હતા:
લોગો અને પ્રિન્ટિંગ: ‘મસ્તી’ (Masti) લોગોની આસપાસ થયેલું પ્રિન્ટિંગ બંને પેકેટમાં અલગ દેખાતું હતું.
કલર શેડ: પેકેટ પર વપરાયેલા લીલા રંગ (Green shade) માં ઘણો ફરક હતો.
અક્ષરો વચ્ચેની જગ્યા: ‘Dahi’ શબ્દના અક્ષરો વચ્ચેનું સ્પેસિંગ (અંતર) અલગ હતું.
પ્લાસ્ટિકની ક્વોલિટી અને સ્વાદ: ગ્રાહકના જણાવ્યા મુજબ, બ્લિંકિટ વાળા પેકેટનું પ્લાસ્ટિક સહેજ અલગ અનુભવાતું હતું અને તેમાં રહેલા દહીંનો સ્વાદ પણ થોડો અજીબ હતો, જેના કારણે તેને આ પ્રોડક્ટ નકલી હોવાની શંકા ગઈ.
લોકોનો ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો: IAS અધિકારી તુકારામ મુંઢેને કરાયા ટેગ
આ વીડિયો વાયરલ થતાં જ સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સનો રોષ જોવા મળ્યો હતો. લોકોએ ક્વિક-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ પર મળતા ખાદ્યપદાર્થોની ગુણવત્તા પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
ઘણા યુઝર્સે મહારાષ્ટ્ર કેડરના 2005 બેચના કડક અને ઈમાનદાર આઈએએસ (IAS) અધિકારી તુકારામ મુંઢે (Tukaram Mundhe) ને ટેગ કરીને આ મામલે કડક તપાસ અને કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી હતી. કેટલાંક અન્ય યુઝર્સે પણ પોતાના કડવા અનુભવો શેર કરતાં કહ્યું કે તેમણે પણ ઓનલાઈન મંગાવેલું અમૂલ બટર, પનીર, ચીઝ, દૂધ અને ઘી ઘણીવાર ખરાબ કે શંકાસ્પદ ગુણવત્તાનું મળ્યું છે.
ઘણા યુઝર્સે સલાહ આપી હતી કે ઓનલાઈન એપ્સ પરથી ડેરી પ્રોડક્ટ્સ મંગાવવા કરતાં આપણા ઘર નજીકની ‘કિરાણા દુકાન’ કે સત્તાવાર અમૂલ પાર્લર પરથી જ સીધી ખરીદી કરવી વધુ સુરક્ષિત છે.
શું માત્ર પેકેજિંગ અલગ હોવાથી પ્રોડક્ટ નકલી સાબિત થાય છે?
આ ચર્ચામાં બીજો પક્ષ પણ સામે આવ્યો છે. ઘણા અનુભવી યુઝર્સ અને નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર પેકેજિંગ કે રંગના તફાવત પરથી કોઈ પ્રોડક્ટ નકલી છે તેમ માની લેવું ઉતાવળિયું ગણાશે.
આ તફાવત પાછળના શક્ય કારણો:
અલગ-અલગ સપ્લાયર્સ: અમૂલ જેવી વિશાળ એફએમસીજી (FMCG) કંપનીઓ પાસે લાખો પેકેટો છાપવા માટે અલગ-અલગ વેન્ડર્સ, પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ અને પ્રોડક્શન યુનિટ્સ હોય છે.
પ્રિન્ટિંગ મશીનનો તફાવત: અલગ-અલગ મશીનો અને સહી (Ink) ના ઉપયોગને કારણે રંગના શેડમાં કે અક્ષરોની ઘનતામાં થોડો ફેરફાર થઈ શકે છે.
બેચ અને ડિઝાઇન અપડેટ: સમય સાથે કંપનીઓ પોતાના પેકેજિંગ ડિઝાઇનમાં નાના-મોટા ફેરફારો કરતી હોય છે.
તેથી, જ્યાં સુધી કોઈ અધિકૃત લેબોરેટરીમાં દહીંનું કેમિકલ ટેસ્ટિંગ કરવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી માત્ર આંખે જોઈને તેને નકલી જાહેર કરવું યોગ્ય નથી.
નકલી હોવાની હજુ સુધી કોઈ સ્વતંત્ર પુષ્ટિ નથી
આ વિવાદ વચ્ચે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, બ્લિંકિટ પરથી સપ્લાય થયેલું આ દહીં ખરેખર નકલી કે બનાવટી હતું તેવી કોઈ સ્વતંત્ર અથવા સત્તાવાર પુષ્ટિ (Independent Verification) થઈ નથી. અમૂલ અથવા બ્લિંકિટ તરફથી પણ આ ચોક્કસ કિસ્સામાં લેબ રિપોર્ટ કે તપાસ પછી જ આખરી સત્ય સામે આવી શકશે.
જોકે, આ ઘટનાએ ઓનલાઈન શોપિંગ કરતી વખતે ગ્રાહકોની જાગરૂકતા અને ક્વિક-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સના વેરહાઉસમાં થતા સ્ટોરેજ અને ક્વોલિટી ચેક સામે મોટો પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન ઊભો કરી દીધો છે.
ગ્રાહકો માટે મહત્વની સાવચેતીઓ:
જો તમે પણ ઓનલાઈન ગ્રોસરી કે ડેરી પ્રોડક્ટ્સ ઓર્ડર કરો છો, તો આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
સીલ અને તારીખ ચકાસો: સામાન ડિલિવરી લેતી વખતે જ પેકેટનું સીલ, મેન્યુફેક્ચરિંગ ડેટ (બનાવટની તારીખ) અને એક્સપાયરી ડેટ જરૂર ચેક કરો.
પેકેટનું લીકેજ કે ફાટેલું હોવું: ખાસ કરીને દૂધ-દહીં જેવા પેકેટો ક્યાંયથી લીક થતાં નથી ને તે ચકાસી લો.
શંકાસ્પદ પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ ન કરો: જો તમને પેકેજિંગ, ગંધ કે સ્વાદમાં કોઈ ગડબડ લાગે, તો તે ખોરાકનો ઉપયોગ તરત જ બંધ કરી દો.
બિલ અને પ્રોડક્ટ સાચવો: જો તકલીફ જણાય તો તે પ્રોડક્ટ, તેનું ઓરિજિનલ પેકિંગ અને ઓનલાઈન બિલ સાચવી રાખો, જેથી તમે કંપની કસ્ટમર કેર અથવા ગ્રાહક સુરક્ષા કોર્ટ (Consumer Forum) માં સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવી શકો.
