ઈરાનમાં ભીષણ વિદ્રોહ: ઝેલેન્સ્કીએ દુનિયા પાસે મદદની અપીલ કરી, ટ્રમ્પે વ્યાપારી ભાગીદારો પર ભારે ટેરિફ લાદ્યો
ઈરાનમાં ચાલી રહેલા વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શનોને કારણે તેહરાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય અત્યંત તણાવમાં છે. આ પ્રદર્શનો ૨૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના રોજ આર્થિક બદહાલી અને ફુગાવા વિરુદ્ધ શરૂ થયા હતા. ઈરાની રિયાલના ભારે ઘટાડા અને ખાદ્ય પદાર્થોની વધતી કિંમતોએ જનતાના ગુસ્સાને ભડકાવ્યો, જે ટૂંક સમયમાં ઈસ્લામિક પ્રજાસત્તાકના શાસનને ઉખેડી ફેંકવાની હાકલમાં ફેરવાઈ ગયો.
મોટા પાયે હિંસા અને જાનહાનિ
ઈરાની સુરક્ષા દળોએ પ્રદર્શનકારીઓ વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરી છે, જેમાં જીવંત દારૂગોળાનો ઉપયોગ અને મોટા પાયે ધરપકડનો સમાવેશ થાય છે. માનવાધિકાર સંગઠનો (HRANA) એ ઓછામાં ઓછા ૫૪૪ મૃત્યુની પુષ્ટિ કરી છે, જ્યારે કેટલાક સ્વતંત્ર મીડિયા અહેવાલો અનુસાર આ આંકડો ૧૨,૦૦૦ થી વધુ હોઈ શકે છે. પ્રદર્શનોને દબાવવા માટે સરકારે દેશવ્યાપી ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ અને ટેલિફોન સેવાઓ બંધ કરી દીધી છે, જેના કારણે સચોટ માહિતી મેળવવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે.
ઝેલેન્સ્કીની વૈશ્વિક અપીલ
યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડિમિર ઝેલેન્સ્કીએ આ વિરોધ પ્રદર્શનોને એક “વિદ્રોહ” (uprising) ગણાવ્યો છે અને વિશ્વના નેતાઓને ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તન માટે સમર્થન આપવા વિનંતી કરી છે. ઝેલેન્સ્કીએ તર્ક આપ્યો કે ઈરાની શાસને માત્ર પોતાના લોકો પર અત્યાચાર નથી કર્યો, પરંતુ યુક્રેન વિરુદ્ધ યુદ્ધમાં ‘શાહેદ’ (Shahed) ડ્રોન આપીને રશિયાની મદદ કરી છે, જે વિશ્વ માટે “બુરાઈ” નું પ્રતીક બની ગયું છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર ફારસી અને અંગ્રેજીમાં પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે દુનિયાએ આ ઐતિહાસિક ક્ષણને ગુમાવવી જોઈએ નહીં.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના કડક પ્રતિબંધો
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે આક્રમક વલણ અપનાવતા તે દેશો પર ૨૫% ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી છે જે ઈરાન સાથે વેપાર ચાલુ રાખશે. ટ્રમ્પે તેને અંતિમ આદેશ ગણાવ્યો છે અને પ્રદર્શનકારીઓના સમર્થનમાં સૈન્ય કાર્યવાહીની પણ ધમકી આપી છે. અમેરિકી દૂતાવાસે પોતાના નાગરિકોને તાત્કાલિક ઈરાન છોડવા અથવા સુરક્ષિત સ્થળોએ આશરો લેવાની ચેતવણી જાહેર કરી છે.
પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક અસર
ઈરાની અધિકારીઓએ આ અશાંતિ માટે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે અને પ્રદર્શનકારીઓને “તોફાની” ગણાવ્યા છે. આ વિદ્રોહ ૧૯૭૯ ની ક્રાંતિ પછીનો સૌથી મોટો પડકાર માનવામાં આવે છે, જેમાં ‘ઝેન ઝી’ (Gen Z) અને યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. રશિયા અને ચીન દ્વારા તેહરાનને દેખરેખ ટેકનોલોજી અને નાણાકીય સહાય દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે, જેથી સુરક્ષા દળોની વફાદારી જળવાઈ રહે.
ઈરાનની સ્થિતિ હવે એક નિર્ણાયક વળાંક પર છે, જ્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને આંતરિક વિદ્રોહ શાસનના અસ્તિત્વ માટે ખતરો બની ગયા છે.
