પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી ક્રૂડ ઓઇલના પુરવઠામાં સર્જાયેલા અવરોધોના કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં મોટી ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. આ વૈશ્વિક સંકટની સીધી અસર હવે ભારતીય ઇંધણ બજાર પર પણ દેખાવાની શરૂ થઈ ગઈ છે. રવિવારે સવારે ૬ વાગ્યાથી દેશની અગ્રણી ખાનગી ઓઇલ રિટેલર કંપની ‘Jio-bp’ (રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સમર્થિત) એ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તોતિંગ વધારો ઝીંકી દીધો છે.
કંપની દ્વારા પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૫ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૩ નો સીધો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ અગાઉ અન્ય એક ખાનગી કંપની નયારા એનર્જી પણ ભાવ વધારી ચૂકી છે, જેથી ખાનગી તેલ પંપ પરથી ઇંધણ પુરાવતા વાહનચાલકોના ખિસ્સા પર મોટો બોજ પડ્યો છે.
રાજ્યવાર નવા દરો: પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાનમાં સ્થિતિ
નવા ભાવ વધારા બાદ હરિયાણામાં આવેલા Jio-bp ના આઉટલેટ્સ પર પેટ્રોલ આશરે ₹૧૦૯.૮૦ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹૯૭.૭૫ પ્રતિ લિટરના દરે વેચાઈ રહ્યું છે.
તે જ રીતે, પંજાબના આઉટલેટ્સ પર પેટ્રોલનો ભાવ વધારીને ₹૧૦૮.૫૪ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૯.૧૯ પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે.
સૌથી વધુ અસર રાજસ્થાનમાં જોવા મળી રહી છે, જ્યાં સ્થાનિક ટેક્સ અને વેટ (VAT) ના તફાવતને કારણે Jio-bp ના પંપ પર પેટ્રોલ ₹૧૧૩.૯૧ થી લઈને ₹૧૧૭.૬૫ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹૯૭.૧૫ થી ₹૧૦૦.૭૮ પ્રતિ લિટરની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચી ગયું છે.
નયારા એનર્જી અને ખાનગી કંપનીઓનું માર્જિન દબાણ
નોંધનીય છે કે Jio-bp પૂર્વે દેશભરમાં ૭,૦૦૦ થી વધુ પેટ્રોલ પંપ ધરાવતી ખાનગી ઓઇલ કંપની ‘નયારા એનર્જી’ (Nayara Energy) એ પણ ૩ ઓક્ટોબરના રોજ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર આવી જ રીતે ₹૫ અને ₹૩ નો વધારો કર્યો હતો.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ ઊંચકાવાથી અને શુદ્ધિકરણ (રિફાઇનિંગ) ખર્ચ વધવાથી ખાનગી કંપનીઓના માર્કેટિંગ માર્જિન પર ભારે દબાણ આવ્યું હતું. નુકસાનથી બચવા માટે ખાનગી રિટેલરોએ આ મોંઘવારીનો બોજ સીધો ગ્રાહકો પર નાખવાની ફરજ પડી છે.
સરકારી તેલ કંપનીઓએ જાળવી રાખી રાહત
બીજી તરફ, જાહેર ક્ષેત્રની સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ—ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL)—એ સામાન્ય નાગરિકોને મોટી રાહત આપી છે. ૧૨ ઓક્ટોબરના રોજ પણ સરકારી કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલના રિટેલ ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી અને દરો સ્થિર રાખ્યા છે.
આ નિર્ણયના કારણે સરકારી અને ખાનગી પેટ્રોલ પંપ વચ્ચેના ભાવમાં લિટર દીઠ ₹૫ થી ₹૮ સુધીનો મોટો તફાવત સર્જાયો છે. હાલ દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં સરકારી પંપ પર પેટ્રોલ ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલ ₹૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટર ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે મુંબઈમાં પેટ્રોલ ₹૧૧૧.૨૧ અને ડીઝલ ₹૯૭.૮૩ પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.
