રાત્રે અંતિમ સંસ્કાર કરવાથી આત્મા પર શું થાય છે અસર? ગરુડ પુરાણમાં છુપાયેલું છે મોટું રહસ્ય

રાત્રિના અંધકારમાં કેમ અટકાવી દેવાય છે અંતિમ સંસ્કાર? જાણો ગરુડ પુરાણનો આદેશ

મૃત્યુ એક એવું સત્ય છે જેને ચાહવા છતાં પણ અવગણી શકાતું નથી. જ્યારે કોઈના ઘરે સ્વજનનું મૃત્યુ થાય અને સફેદ કપડામાં લપેટાયેલો દેહ આંગણામાં રાખવામાં આવે, ત્યારે આખું વાતાવરણ એક અજીબ શાંતિ અને ભારેપણું અનુભવે છે. હિન્દુ ધર્મમાં મૃત્યુ પછીની પ્રક્રિયા માત્ર શરીરનો નિકાલ નથી, પરંતુ આત્માની સન્માનજનક વિદાય માનવામાં આવે છે.

તમે ઘણીવાર જોયું હશે કે જો મૃત્યુ સૂર્યાસ્ત પછી થયું હોય, તો અંતિમ સંસ્કાર બીજા દિવસે સવાર સુધી મુલતવી રાખવામાં આવે છે. આ દરમિયાન મૃતદેહને ક્યારેય એકલો છોડવામાં આવતો નથી. આખરે કેમ? શું આ માત્ર એક જૂની પરંપરા છે કે તેની પાછળ કોઈ ઊંડું વિજ્ઞાન અને અધ્યાત્મ છુપાયેલું છે? ગરુડ પુરાણમાં આ પ્રશ્નોના જવાબો ખૂબ જ વિસ્તારપૂર્વક આપવામાં આવ્યા છે.

સૂર્યાસ્ત પછી અંતિમ સંસ્કાર કેમ વર્જિત છે?

ગરુડ પુરાણ મુજબ, સૂર્યને જીવન, ઉર્જા અને શુદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. સૂર્યાસ્ત પછીનો સમય ‘અસુર વેળા’ અથવા નકારાત્મક શક્તિઓનો સમય ગણાય છે.

• અધર્મ અને દોષની માન્યતા: એવી માન્યતા છે કે જો રાત્રે અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવે, તો મૃત વ્યક્તિને આવતા જન્મમાં કોઈ અંગમાં દોષ રહી શકે છે અથવા તેને ‘પિશાચ’ યોનિ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.

• સ્વર્ગના દ્વાર: શાસ્ત્રોમાં માનવામાં આવે છે કે સૂર્યની હાજરીમાં આપવામાં આવેલી અગ્નિ આત્માને સીધો પ્રકાશ તરફ લઈ જાય છે. અંધકારમાં કરવામાં આવેલી અંતિમ વિધિ આત્માની શાંતિમાં અવરોધ પેદા કરી શકે છે.

• વ્યવહારુ કારણ: જૂના સમયમાં રાત્રિના અંધકારમાં સ્મશાન જવું સુરક્ષિત નહોતું અને પૂરતા પ્રકાશના અભાવે અંતિમ વિધિ યોગ્ય રીતે થઈ શકતી નહોતી. તેથી સવારના પ્રથમ કિરણ સુધી રાહ જોવી શુભ માનવામાં આવે છે.

મૃતદેહને આખી રાત કેમ એકલો નથી છોડાતો?

મૃત્યુથી લઈને અંતિમ સંસ્કાર સુધી મૃતદેહની સુરક્ષા અને પવિત્રતા જાળવવી અનિવાર્ય છે. તેની પાછળ ગરુડ પુરાણમાં કેટલાક મહત્વના કારણો દર્શાવવામાં આવ્યા છે:

શું છે આ ‘પ્રેત-યાત્રા’? ગરુડ પુરાણમાં છુપાયેલું છે મૃત્યુ પછીનું સૌથી મોટું ગૂઢ રહસ્ય

મુશ્કેલ સમયમાં સંજીવની સમાન સાબિત થશે નીમ કરોલી બાબાના આ ૪ ઉપદેશો

૧. નકારાત્મક શક્તિઓથી બચાવ

ગરુડ પુરાણ મુજબ, મૃત શરીર એક ખાલી ઘર જેવું હોય છે. રાત્રિના સમયે દુષ્ટ શક્તિઓ અથવા નકારાત્મક ઉર્જાઓ તે મૃત દેહ પર અધિકાર મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. તેથી, પવિત્રતા જળવાઈ રહે તે માટે કોઈને કોઈ વ્યક્તિ હંમેશા તેની પાસે હાજર રહે છે.

૨. પશુ-પક્ષીઓથી સુરક્ષા

આ એક ખૂબ જ વ્યવહારુ કારણ છે. પહેલાના સમયમાં ઘરો ખુલ્લા રહેતા હતા. મૃતદેહને એકલો છોડવાથી કીડીઓ, ઉંદર કે અન્ય રખડતા જાનવરો તેને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. મૃતદેહને ક્ષત-વિક્ષત થતો બચાવવો એ મૃતક પ્રત્યેના સન્માનનું પ્રતીક છે.

જીવનને બરબાદ થવાથી બચાવવા માટે આ ૫ પ્રસંગોએ ભૂલથી પણ મુખ ન ખોલતા, જાણો મૌનનો મહિમા

શું તમે પણ રેશમના કીડા જેવું જીવન જીવી રહ્યા છો? જાણી લો શ્રીકૃષ્ણની આ ચેતવણી

૩. આત્માનો મોહ અને સાંત્વના

ધાર્મિક માન્યતા છે કે પ્રાણ નીકળ્યા પછી પણ આત્મા થોડા સમય માટે તેના શરીર અને પરિવારની આસપાસ જ રહે છે. તેને અચાનક પોતાના શરીરથી દૂર થવું પીડા આપે છે. એવામાં પરિવારના સભ્યોનું તેની પાસે બેસવું, ભજન-કીર્તન અને મંત્રોચ્ચાર કરવા તે આત્માને શાંતિ આપે છે. આ પહેરો ડરથી વધુ પ્રેમ અને આદરનો છે.

૪. દુર્ગંધ અને વાતાવરણની શુદ્ધિ

મૃત્યુ પછી શરીરમાં જૈવિક ફેરફારો શરૂ થાય છે. મૃતદેહ પાસે અગરબત્તી, ધૂપ અને ઘીનો દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે. પાસે બેઠેલી વ્યક્તિ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે દીવો બુઝાઈ ન જાય અને વાતાવરણમાં શુદ્ધતા જળવાઈ રહે.

પંચક અને અન્ય જ્યોતિષીય અવરોધો

અંતિમ સંસ્કારમાં વિલંબનું એક કારણ ‘પંચક’ પણ હોય છે. જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં ધનિષ્ઠા, શતભિષા, પૂર્વાભાદ્રપદ, ઉત્તરાભાદ્રપદ અને રેવતી નક્ષત્રોના મેળાપને પંચક કહેવામાં આવે છે. જો આ નક્ષત્રોમાં મૃત્યુ થાય, તો પરિવાર પર સંકટ આવી શકે છે તેવી માન્યતા છે. આવામાં વિદ્વાન પંડિતની સલાહ મુજબ વિશેષ શાંતિ પૂજા કરવામાં આવે છે અને લોટના પૂતળા બનાવી તેને સાથે અગ્નિદાહ અપાય છે. આ વિધિની તૈયારીમાં પણ ઘણીવાર આખી રાત રાહ જોવી પડે છે.

મૃતદેહને આખી રાત ન સળગાવવો અથવા તેને એકલો ન છોડવો એ માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી. તે જીવનના અંતિમ પડાવ પર વ્યક્તિની ગરિમા જાળવવાની રીત છે. તે આપણને શીખવે છે કે જે વ્યક્તિએ આપણી સાથે આખું જીવન વિતાવ્યું છે, તેની અંતિમ વિદાય પણ એટલી જ ધીરજ, પ્રેમ અને મર્યાદા સાથે થવી જોઈએ.