StAR NPS શું છે? રોકાણકારો માટે ઘર બેઠા કાયમી નિવૃત્તિ ખાતું (PRAN) મેળવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ડિજિટલ પ્રોસેસ
નિવૃત્તિ પછીના જીવનને આર્થિક રીતે સુરક્ષિત બનાવવા માટે નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) દેશના નાગરિકો માટે એક શક્તિશાળી માધ્યમ છે. સરકારે હવે આ સરકારી પેન્શન સ્કીમમાં જોડાવાની પ્રક્રિયાને અત્યંત સરળ, ઝડપી અને સંપૂર્ણપણે પેપરલેસ બનાવી દીધી છે. પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (PFRDA) દ્વારા ‘StAR NPS’ નામનું નવું અદ્યતન ડિજિટલ ઓનબોર્ડિંગ પ્લેટફોર્મ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. આ નવી ટેકનોલોજીના કારણે હવે મધ્યમવર્ગીય પરિવારો કે નોકરિયાત વર્ગના લોકો લાંબી લાઈનોમાં ઊભા રહ્યા વિના કે કાગળિયાની ઝંઝટ વિના ઘરે બેઠા પોતાનું પેન્શન ખાતું શરૂ કરી શકશે.
દેશના કરોડો લોકો માટે પોતાના નિવૃત્તિ પછીના ભવિષ્યનું આયોજન કરવું એ ખૂબ મહત્વનો નિર્ણય હોય છે. જ્યારે પણ સુરક્ષિત રોકાણ અને સારા વળતરની વાત આવે છે ત્યારે નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) ને શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. પરંતુ અત્યાર સુધી તેની લાંબી સત્તાવાર પ્રક્રિયા અને કાગળકામના કારણે ઘણા લોકો રોકાણ કરવાનું ટાળતા હતા. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ તરીકે, પેન્શન સેક્ટરના નિયમનકાર PFRDA એ ‘StAR NPS’ પ્લેટફોર્મ રજૂ કર્યું છે. આ આધુનિક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મને ભારતના સૌથી જૂના સ્ટોક એક્સચેન્જ, બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) ની પેટાકંપની ‘BSE ટેકનોલોજી પ્રાઇવેટ લીમીટેડ’ દ્વારા ખાસ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
શું છે આ ‘StAR NPS’ પ્લેટફોર્મ?
StAR NPS એ સંપૂર્ણપણે ઓનલાઇન અને ટેકનોલોજી આધારિત વ્યવસ્થા છે. હાલના તબક્કે આ સેવા પોઈન્ટ્સ ઓફ પ્રેઝન્સ (PoPs) એટલે કે અધિકૃત સંસ્થાઓ અને તેમના પેન્શન એજન્ટો દ્વારા ગ્રાહકો માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ પ્લેટફોર્મ દેશની મુખ્ય કેન્દ્રીય રેકોર્ડ કીપિંગ એજન્સીઓ (CRA), બેંકો અને પેન્શન એજન્ટો વચ્ચે એક મજબૂત કડી તરીકે કામ કરશે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નવા રોકાણકારોને કોઈ પણ પ્રકારની પરેશાની વિના, ઝડપથી સિસ્ટમનો હિસ્સો બનાવવાનો છે.
ખાતું ખોલવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા કેવી રીતે ચાલશે?
કાયદાકીય માર્ગદર્શિકા અનુસાર, આ પ્લેટફોર્મ પર ખાતું ખોલવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સુગમ છે:
-
ઓનલાઇન ડેટા એન્ટ્રી: અરજદારે પોતાની પ્રાથમિક વિગતો ઓનલાઇન ફોર્મ દ્વારા દાખલ કરવાની રહેશે.
-
ડિજિટલ કેવાયસી (KYC): ગ્રાહકે ઓળખના પુરાવા આપવા માટે કોઈ સરકારી કચેરીએ જવું નહીં પડે. કેન્દ્રીય કેવાયસી (CKYC) અથવા તો ગ્રાહકના સત્તાવાર ‘DigiLocker’ (ડિજીલોકર) ના માધ્યમથી ઘર બેઠા જ પાત્રતા અને દસ્તાવેજોની ચકાસણી ઓટોમેટિક થઈ જશે.
-
પ્રારંભિક ડિપોઝિટ અને PRAN જનરેશન: કેવાયસી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થતાં જ ગ્રાહકે પ્રથમ હપ્તો અથવા પ્રારંભિક ડિપોઝિટ ઓનલાઇન જમા કરાવવાની રહેશે. આ રકમ સીધી ટ્રસ્ટી બેંક પાસે જશે અને પેમેન્ટ કન્ફર્મ થતાં જ સેન્ટ્રલ રેકોર્ડ કીપિંગ એજન્સી દ્વારા ગ્રાહકનો અનન્ય કાયમી નિવૃત્તિ એકાઉન્ટ નંબર (PRAN) જારી કરી દેવામાં આવશે.
નજીવો ખર્ચ અને ઓપરેટિંગ ચાર્જ
StAR NPS ના માધ્યમથી નવું ખાતું ખોલવા માટે રોકાણકારે માત્ર ₹૨૦૦ અને તેના પર લાગુ થતા જીએસટી (વેરા) નો ખર્ચ ભોગવવો પડશે. જોકે, આ અદ્યતન ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા બદલ જે ચોક્કસ ટેકનોલોજીકલ વધારાના શાર્જિસ લાગે છે, તે ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવામાં નહીં આવે પરંતુ જે તે પોઈન્ટ ઓફ પ્રેઝન્સ (PoP) અથવા એજન્ટો દ્વારા જ વહન કરવામાં આવશે. આથી રોકાણકાર પર કોઈ મોટો આર્થિક બોજ પડતો નથી.
ફંડ અને મેનેજર પસંદ કરવાની અદભુત સ્વતંત્રતા
નવા પ્લેટફોર્મની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે રોકાણકારોને મનપસંદ વિકલ્પો પસંદ કરવાની સંપૂર્ણ આઝાદી આપે છે. કોઈ પણ ગ્રાહક પોતાની ઉંમર, ભવિષ્યની જરૂરિયાતો અને જોખમ લેવાની ક્ષમતા (Risk Appetite) ના આધારે બજારમાં ઉપલબ્ધ અલગ-અલગ પેન્શન ફંડ મેનેજર (PFM) ની પસંદગી જાતે કરી શકશે. ઉપરાંત, તેઓ પોતાના નાણાં ઇક્વિટી, ગવર્નમેન્ટ બોન્ડ કે કોર્પોરેટ ડેટમાંથી કયા ફંડમાં અને કેટલા પ્રમાણમાં રોકવા (Asset Allocation) તે પણ પોતાની મરજીથી નક્કી કરી શકે છે.
ખાતું ખૂલ્યા પછી પણ બધી સેવાઓ ઉપલબ્ધ
StAR NPS માત્ર નવું એકાઉન્ટ ખોલવા પૂરતું મર્યાદિત નથી. આ પ્લેટફોર્મ પર નોંધણી વખતે પ્રથમ ડિપોઝિટ કરવાની સગવડ તો છે જ, પરંતુ એકવાર ખાતું સક્રિય થઈ ગયા પછી પણ રોકાણકારો ભવિષ્યમાં જ્યારે પણ ઈચ્છે ત્યારે પોતાનું માસિક કે વાર્ષિક યોગદાન (NPS Contribution) આ જ પોર્ટલના માધ્યમથી ઓનલાઇન જમા કરાવી શકશે. આમ, આ નવો સરાહનીય પ્રયોગ સામાન્ય નાગરિકો માટે બચત કરવાની આદતને વધુ ડિજિટલ અને સ્માર્ટ બનાવશે તેમાં કોઈ શંકા નથી.
