શું હવે ઈન્ટરનેટ ‘લક્ઝરી’ બની જશે? ડેટા વપરાશ પર ટેક્સ લગાવી સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડવાનો સરકારનો માસ્ટર પ્લાન
આજના સમયમાં રોટલી, કપડાં અને મકાન પછી જો કોઈ ચોથી વસ્તુએ આપણા જીવનમાં સૌથી મહત્વનું સ્થાન બનાવ્યું હોય, તો તે છે ‘ઈન્ટરનેટ’. સવારે ઉઠવાથી લઈને રાત્રે સૂવા સુધી, આપણે કોઈને કોઈ સ્વરૂપે ડેટાનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. પરંતુ હવે ઈન્ટરનેટ યુઝર્સ માટે એક એવા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે, જે તેમના બજેટને બગાડી શકે છે.
ચર્ચા છે કે ભારત સરકાર હવે ઈન્ટરનેટ ડેટા પર ટેક્સ (Internet Data Tax) લગાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. જો આ પ્રસ્તાવ હકીકતમાં બદલાશે, તો આવનારા સમયમાં રીલ્સ જોવી, યૂટ્યૂબ પર વીડિયો જોવા કે ગેમ રમવી ઘણી મોંઘી સાબિત થઈ શકે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આખરે સરકારનું પ્લાનિંગ શું છે અને તેની તમારા ખિસ્સા પર કેટલી અસર પડશે.
શું છે સરકારનું પ્લાનિંગ?
ભારત વિશ્વના એવા ગણ્યાગાંઠ્યા દેશોમાં સામેલ છે જ્યાં ઈન્ટરનેટ ડેટાની કિંમતો સૌથી ઓછી છે. આ જ કારણ છે કે અહીં ડેટાનો વપરાશ (Consumption) આખા વિશ્વમાં સૌથી વધુ છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં આ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
પ્રસ્તાવ એવો છે કે યુઝર્સે તેમના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલા દરેક GB (ગીગાબાઇટ) દીઠ ટેક્સ ચૂકવવો પડી શકે છે. હાલમાં આપણે જે પણ ડેટા પેક ખરીદીએ છીએ તેના પર પહેલેથી જ GST લાગે છે, પરંતુ આ નવો ટેક્સ હાલની કિંમત પર વધારાના બોજ સમાન હશે.
ટેક્સ લગાવવા પાછળનો તર્ક: સ્ક્રીન ટાઈમ અને પોઝિટિવ યૂઝ
સરકારનો આ ટેક્સ લગાવવા પાછળનો હેતુ માત્ર કમાણીનો જ નથી, પરંતુ તેની પાછળ કેટલાક સામાજિક કારણો પણ જણાવવામાં આવી રહ્યા છે:
-
સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડવો: આજકાલ લોકો કલાકો સુધી સોશિયલ મીડિયા અને મનોરંજન એપ્સ પર વિતાવે છે. સરકારનું માનવું છે કે ડેટા મોંઘો થવાથી લોકો બિનજરૂરી ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ ઘટાડશે, જેનાથી તેમનો ‘સ્ક્રીન ટાઈમ’ ઘટશે.
-
પોઝિટિવ ડેટા યૂઝ: સરકાર ઈચ્છે છે કે ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ માત્ર મનોરંજન માટે જ નહીં પણ શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને અન્ય સકારાત્મક કાર્યો માટે વધે.
-
ટેલિકોમ વિભાગ પાસેથી મંગાયો રિપોર્ટ: આ સમગ્ર મામલે ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) પાસેથી વિસ્તૃત રિપોર્ટ માંગવામાં આવ્યો છે. વિભાગને સપ્ટેમ્બર સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે જેથી તે જણાવી શકે કે શું દરેક GB પર ટેક્સ વસૂલવો ટેકનિકલી શક્ય છે અને તેના પરિણામો શું આવશે.
કમાણીનું ગણિત: અબજોમાં થશે સરકારની આવક
જો આપણે આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, સરકાર માટે આ ટેક્સ ‘સોનાનું ઈંડું આપતી મરઘી’ સાબિત થઈ શકે છે. ગયા વર્ષે ભારતમાં અંદાજે 229 અબજ GB મોબાઈલ ડેટા વપરાયો હતો.
હવે કલ્પના કરો કે, જો સરકાર દરેક 1 GB ડેટા પર માત્ર 1 રૂપિયો ટેક્સ પણ લગાવે છે, તો સરકારની તિજોરીમાં સીધા 229 અબજ રૂપિયા વધારાના આવશે. આ માતબર રકમ દેશના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ડિજિટલ સુરક્ષાને મજબૂત કરવામાં કામ લાગી શકે છે, પરંતુ તેનો બોજ સીધો સામાન્ય માણસના ખભા પર આવશે.
કેમ વધી રહી છે લોકોની ચિંતા?
કેમ વધી રહી છે લોકોની ચિંતા?જેવા આ સમાચાર બહાર આવ્યા કે તરત જ સોશિયલ મીડિયા અને ટેક એક્સપર્ટ્સ વચ્ચે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. તેની પાછળ કેટલાક મોટા કારણો છે:
-
ડિજિટલ ઈન્ડિયાને ફટકો: ભારત સરકાર પોતે ‘ડિજિટલ ઈન્ડિયા’ને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. એવામાં ઈન્ટરનેટ મોંઘું કરવું આ મુહિમની વિરુદ્ધ જઈ શકે છે. ગામડાઓમાં જે બાળકો ઓનલાઈન ભણે છે, તેમના માટે આ મોટી મુશ્કેલી ઊભી કરશે.
-
ડિજિટલ સર્વિસીસ પર અસર: નેટફ્લિક્સ, એમેઝોન પ્રાઇમ જેવી સ્ટ્રીમિંગ સર્વિસથી લઈને ઓનલાઈન શોપિંગ અને ડિજિટલ પેમેન્ટ સુધીની દરેક વસ્તુ મોંઘી થઈ જશે.
-
નવાચાર (Innovation) માં ઘટાડો: ટેક સેક્ટરના જાણકારોનું માનવું છે કે ડેટા પર ટેક્સ લગાવવાથી સ્ટાર્ટઅપ્સ અને નવા પ્રયોગો પર માઠી અસર પડશે. કંપનીઓ ડેટા હેવી એપ્સ બનાવતા ડરશે.
શું આ નિર્ણય યોગ્ય છે?
અત્યારે આ માત્ર એક પ્રસ્તાવ છે અને તેના પર અંતિમ મહોર મારવાની બાકી છે. પરંતુ એટલું તો સ્પષ્ટ છે કે જો સરકાર આ દિશામાં આગળ વધશે, તો ઈન્ટરનેટ હવે ‘સસ્તું’ નહીં રહે. જ્યાં એક તરફ સરકારની કમાણી વધશે, ત્યાં બીજી તરફ સામાન્ય યુઝરે પોતાના ડેટા વપરાશ પર કાપ મૂકવો પડશે.
ડિજિટલ યુગમાં ઈન્ટરનેટ હવે વિલાસિતા (Luxury) નહીં પણ જરૂરિયાત (Necessity) બની ગયું છે. એવામાં દરેક GB પર ટેક્સ લગાવવો એ બેધારી તલવાર સાબિત થઈ શકે છે.
