જેઠુરભાઈને શેરડી ઉછેરથી આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો
સૌરાષ્ટ્ર તથા સમગ્ર રાજ્યમાં ખેડૂતો જૂના પાકો કરતા હવે નવા વૈકલ્પિક પાકોની પસંદગી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. કપાસ, મગફળી, જીરું અને ડુંગળીમાં વધતા ખર્ચ અને રોગ-જીવાતની વૃદ્ધિને કારણે કમાણી ઘટતી દેખાઈ રહી છે. બજારભાવ અનિશ્ચિત રહેતાં ખેડૂત માટે જોખમ વધી જાય છે. એની સામે બાગાયતી પાકોમાં ઓછા મૂડી ખર્ચે વધુ વળતર મળતું જોવા મળી રહ્યું છે.
કોદીયાના જેઠુરભાઈનો ખેતીમાં નવા માર્ગનો પ્રયોગ
તળાજા તાલુકાના કોદિયા ગામના ખેડૂત ભાદરકા જેઠુરભાઈ મધુભાઈ પણ આ બદલાવનું જીવંત ઉદાહરણ છે. વર્ષો સુધી પરંપરાગત પાકમાં મહેનત કરી છતાં આવક મર્યાદિત જ થતી હતી. ખર્ચ વધી રહ્યો હતો અને રોગ-જીવાતોના કારણે ઉત્પાદન ઓછું મળતું હતું. પ્રતિ વીઘા આવક માંડ વીસ હજાર રૂપિયા સુધી જ થતી હતી. ત્યારે જેઠુરભાઈએ ખેતરમાં નવા પાકની પરીક્ષા કરવાનું નક્કી કર્યુ.
છ વીઘામાં 555 જાતની શેરડીનું વાવેતર અને પરિણામ
બે વર્ષ પહેલાં તેમણે છ વીઘા જમીનમાં 555 જાતની શેરડીનું વાવેતર કર્યું અને હવે તેના પરિણામે આવક ચાર ગણાથી વધુ વધી છે. રસાયણિક ખાતર કરતાં વધુ દેશી ખાતરનો ઉપયોગ થતા ખર્ચ ઘટ્યો અને જમીનની ઉર્વરતા પણ ટકી રહી. દસ મહિનામાં પાક તૈયાર થઈ ગયો અને વેચાણ માટે કોઈ મુશ્કેલી ઊભી ન થઈ. વેપારી ખેતરેથી જ ખરીદી કરી ગયા જે ખેડૂત માટે વધારાનો લાભ સાબિત થયો.
એક વીઘામાંથી મળતી આવક હવે અત્યંત પ્રોત્સાહક
હાલના સરેરાશ બજારઆંક મુજબ એક મણ શેરડીનો ભાવ અંદાજે સો રૂપિયા સુધી પહોંચે છે. એક વીઘા જમીનમાં આઠથી નવસો મણ સુધી ઉત્પાદન મળતાં એક વીઘામાંથી આશરે 80 હજાર રૂપિયા કરતાં વધુ આવક થાય છે. અગાઉની તુલનામાં આ આવક ચારથી પાંચ ગણી વધારે છે. ઓછા જોખમ સાથે વધુ નફો મળતો હોવાથી ખેતીમાં સ્થિરતા અનુભવી શકાય છે.
ખેડૂતનો અનુભવ અન્ય માટે પ્રેરણારૂપ બન્યો
જેઠુરભાઈ જણાવે છે કે કપાસ-મગફળીમાં દર વર્ષે કંઈક નુકસાન થતું રહે છે, જ્યારે શેરડીમાં એકવાર વાવેતર પછી બે-ત્રણ વર્ષ સુધી સતત ઉતારો મળે છે. મહેનત ઓછી અને આવક વધુ એ આ પાકની મુખ્ય વિશેષતા છે. બજારની ચિંતા ન રહેતા ખેતી નિરાંતે ચાલી શકે છે. આવી સફળતા અન્ય ખેડૂતો માટે વિશ્વાસ અને પ્રેરણા તરીકે ઊભી થઈ રહી છે.
રાજ્યમાં બાગાયતી પાકોની લોકપ્રિયતા વધતી જાય છે
સૌરાષ્ટ્રમાં ઘણાં ખેડૂત હવે પપૈયા, ડ્રેગન ફળ, કેળા, લીંબુ અને વિવિધ શાકભાજી તરફ વળી રહ્યા છે. ઓછા ખર્ચ, ઝડપી વળતર અને બજારની ઉપલબ્ધતાને કારણે આ પાકોની પસંદગી વધી છે. અનેક ખેડૂતો ફૂલો તથા લીલા શાકની ખેતીમાં પણ આગળ વધી રહ્યા છે. આ તમામ ઉદાહરણો સ્પષ્ટ કરે છે કે ગુજરાતનો ખેડૂત હવે નવીનતા અપનાવી રહ્યો છે.
ખેતીમાં નવો વિચાર જીવન બદલી શકે છે
જેઠુરભાઈ જેવી વ્યક્તિઓ સાબિત કરી રહી છે કે સાવચેતી સાથે નવી રીત અપનાવવાથી ખેતી વધુ નફાકારક બની શકે છે. જમીન અને પાણીની મર્યાદાઓ હોવા છતાં નવો માર્ગ અપનાવવાની હિંમત ખેડૂતને સફળતા તરફ ધકેલે છે. જ્યાં જૂના પાકમાં મારો હતો ત્યાં નવા પાકે સુખ અને સ્થિરતા આપી છે. આ પરિવર્તન ખેડૂત સમાજ માટે આશાનું નવું કિરણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
