દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતીથી જમીન બની ઓર્ગેનિક કાર્બન રિચ: રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીનું માર્ગદર્શન દેશભરના ખેડૂતો માટે પ્રેરણારૂપ
ગુજરાતના રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતજીના માર્ગદર્શન હેઠળ હરિયાણાના ગુરુકુળ કુરુક્ષેત્ર ખાતે થઈ રહેલી પ્રાકૃતિક ખેતીના સફળ મોડેલની મુલાકાતે ગુજરાતનું ઉચ્ચસ્તરીય પ્રતિનિધિ મંડળ પહોંચ્યું હતું. કૃષિ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણી અને રાજ્ય મંત્રી શ્રી રમેશ કટારા સહિતના અધિકારીઓએ ૧૮૦ એકરમાં ફેલાયેલા પ્રાકૃતિક ફાર્મની મુલાકાત લઈ ખેતીના વૈજ્ઞાનિક અને વ્યવહારુ પાસાઓની ઝીણવટભરી જાણકારી મેળવી હતી.
જમીન બની વધુ ઉપજાઉ અને ફળદ્રુપ
રાજ્યપાલશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા ૧૦ વર્ષથી દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક કૃષિ કરવાને કારણે અહીંની જમીન હવે ‘ઓર્ગેનિક કાર્બન રિચ’ શ્રેણીમાં આવી ગઈ છે. રાસાયણિક ખેતીની સરખામણીએ અહીં ઘઉં અને ચોખાનું ઉત્પાદન વધુ મળી રહ્યું છે. પ્રાકૃતિક કૃષિ એ માત્ર પાક ઉગાડવાની પદ્ધતિ નથી, પરંતુ પર્યાવરણ અને ધરતી માતાને બચાવવાનો એકમાત્ર માર્ગ છે. ગુજરાતના આશરે ૮ લાખ ખેડૂતો આ મિશનમાં જોડાઈ ચૂક્યા છે તે ગૌરવની બાબત છે.
અશક્ય પાકોનું સફળ ઉત્પાદન
કૃષિ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણીએ આ પ્રયોગને અજાયબી ગણાવતા કહ્યું હતું કે, હરિયાણાની જે જમીનમાં સામાન્ય રીતે ડ્રેગન ફ્રૂટ, ખજૂર અને સફરજન જેવા પાકો થતા નથી, ત્યાં પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રતાપે આ પાકો લહેરાઈ રહ્યા છે. મંત્રીશ્રીએ ૧૫ ફૂટ ઊંચી શેરડી અને ઘઉં-ચણાની ‘સહપાક પદ્ધતિ’ (Intercropping) જોઈ વિશેષ પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે ફાર્મ પર ઉગેલા તાજા વટાણા અને કોબીના શુદ્ધ સ્વાદનો પણ લ્હાવો લીધો હતો.
સંકલિત કૃષિ વ્યવસ્થાનું નિદર્શન
પ્રતિનિધિ મંડળે માત્ર ખેતી જ નહીં, પરંતુ તેની સાથે જોડાયેલી આખી ઇકોસિસ્ટમનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું:
-
ગૌશાળા અને બાયોગેસ: દેશી ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રનો ખાતર તરીકે ઉપયોગ.
-
જીવામૃત પ્લાન્ટ: જમીનમાં અળસિયા અને સૂક્ષ્મ જીવોના સંવર્ધન માટેની પ્રક્રિયા.
-
નેચરોપેથી સેન્ટર: પ્રકૃતિ સાથે જોડાણ અને કુદરતી ઉપચાર પદ્ધતિઓનું નિદર્શન.
વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશનને વેગ આપવા માટે ગુજરાત સરકાર આ મોડેલનો અભ્યાસ કરી રાજ્યના વધુને વધુ ખેડૂતોને આ દિશામાં વાળવા કટિબદ્ધ છે.
