ઇન્ડોનેશિયામાં પરંપરા પરત કે પ્રતિબંધ? જાણો શા માટે લેવાયો આ મોટો નિર્ણય
દુનિયાભરમાં સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવવાની અલગ-અલગ અને અનોખી રીતો હોય છે, પરંતુ ઘણીવાર કેટલીક જૂની પરંપરાઓ વિવાદોમાં ઘેરાઈ જાય છે. ઇન્ડોનેશિયામાંથી એક એવો જ ચોંકાવનારો મામલો સામે આવ્યો છે, જ્યાં સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી સાથે જોડાયેલી દાયકાઓ જૂની પરંપરા પર ધાર્મિક સંસ્થાએ રોક લગાવી દીધી છે. દેશની સૌથી મોટી ઇસ્લામિક સંસ્થાએ એક ફતવો જાહેર કરીને પુરુષો દ્વારા મહિલાઓના કપડાં, હિઝાબ અથવા બુરખો પહેરીને ફૂટબોલ રમવાની પરંપરા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ (Ban) લગાવી દીધો છે. આવો જાણીએ કે આખો મામલો શું છે અને શા માટે આ પરંપરા સામે આટલું કડક પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
શી છે આખી પરંપરા અને ઉજવણીનો મામલો?
ઇન્ડોનેશિયામાં દર વર્ષે 17 ઓગસ્ટના રોજ સ્વતંત્રતા દિવસ ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. નોંધનીય છે કે ઇન્ડોનેશિયાએ 17 ઓગસ્ટ, 1945 ના રોજ સદીઓથી ચાલી રહેલા વસાહતી શાસનથી મુક્ત થઈને તેની સ્વતંત્રતા મેળવી હતી. આ ઐતિહાસિક દિવસને ચિહ્નિત કરવા માટે, દેશભરમાં વિવિધ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, પરેડ અને રમતગમત સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે. લોકો ટગ-ઓફ-વોર, સૅક રેસ અને અન્ય વિવિધ મનોરંજક રમતો જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લે છે.
આ આઝાદીની ઉજવણી દરમિયાન દેશના કેટલાક સમુદાયોમાં એક ખૂબ જ અનોખી અને વિચિત્ર પરંપરા નિભાવવામાં આવતી હતી. આ પરંપરા અંતર્ગત પુરુષો અને છોકરાઓ મહિલાઓના કપડાં, હિઝાબ, બુરખો અને રંગબેરંગી પોશાક પહેરીને ફૂટબોલની મેચ રમતા હતા. આ મેચ જોવા માટે હજારોની સંખ્યામાં લોકો મેદાન પર એકઠા થતા હતા. સ્થાનિક લોકો માટે આ માત્ર હાસ્ય-મનોરંજન અને ખુશી વ્યક્ત કરવાનો એક રસ્તો હતો, જેનો દૂર-દૂર સુધી કોઈની ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચાડવા કે લિંગ (Gender) વિશેષના અપમાન સાથે કોઈ સંબંધ નહોતો.
ઉલેમા કાઉન્સિલનો કડક નિર્ણય અને ફતવો
જોકે, સ્થાનિક લોકો આને હળવાશથી મજા અને મનોરંજન તરીકે જોતા હતા, પરંતુ દેશના ધાર્મિક નેતાઓ અને સંગઠનોએ આ પરંપરાને ધાર્મિક ધોરણોનું ઉલ્લંઘન માન્યું હતું. ‘ઇન્ડોનેશિયન ઉલેમા કાઉન્સિલ’ (MUI) – ઇન્ડોનેશિયાની સૌથી મોટી ઇસ્લામિક ધાર્મિક સંસ્થા – ના ફતવા કમિશને આ પ્રથા સામે સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે.
કાઉન્સિલે એક કડક ફતવો જાહેર કરીને કહ્યું છે કે પુરુષો દ્વારા મહિલાઓના કપડાં પહેરીને ફૂટબોલ રમવું એ શરિયા (Islamic Sharia Law) અને દેશના સામાજિક નિયમોનું સીધું ઉલ્લંઘન છે. સંસ્થાનું એ પણ માનવું છે કે આ પ્રકારની પરંપરાઓ સમાજમાં એલજીબીટીક્યુ (LGBTQ) ભાવનાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે. ફતવામાં સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે હવે સ્વતંત્રતા દિવસ કે અન્ય કોઈપણ ઉત્સવ દરમિયાન પુરુષો મહિલાઓના વસ્ત્રો, હિઝાબ કે બુરખો ધારણ કરશે નહીં. આ આદેશનું પાલન ન કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની અને સજા આપવાની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
દેશમાં શા માટે વધી રહ્યું છે આ પ્રકારનું કડક વલણ?
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે ઇન્ડોનેશિયામાં આ પ્રકારના મામલાઓને લઈને કડકાઈ દાખવવામાં આવી હોય. તાજેતરના દિવસોમાં દેશમાં એલજીબીટીક્યુ (LGBTQ) સમુદાય અને તેમની સંસ્કૃતિ વિરુદ્ધ માહોલ ઝડપથી ગરમ થયો છે. ઇન્ડોનેશિયાના ઘણા વિસ્તારોમાં ગે સમુદાયના લોકો પર હુમલાની ઘટનાઓ પણ સામે આવી ચૂકી છે. દેશના રાષ્ટ્રપતિએ પણ ખુલ્લેઆમ એલજીબીટીક્યુ કલ્ચરને દેશની સંસ્કૃતિ માટે જોખમ ગણાવ્યું છે.
વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે ઉલેમા કાઉન્સિલ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલો આ તાજેતરનો ફતવો એ જ વધતી જતી એલજીબીટીક્યુ-વિરોધી ભાવનાનો એક ભાગ છે. દેશમાં લેસ્બિયન, ગે અને અશ્લીલતા વિરુદ્ધ ચાલી રહેલા અભિયાનો વચ્ચે ધાર્મિક સંસ્થાઓ આવા કોઈપણ આયોજન પર રોક લગાવવા માંગે છે જે જેન્ડર નોર્મ્સ (Gender Norms) ની વિરુદ્ધ જતું હોય.
પરંપરા અને આધુનિક નિયમો વચ્ચેની ખેંચતાણ
એક તરફ જ્યાં સ્થાનિક લોકો આ પરંપરાને માત્ર એક સાંસ્કૃતિક મનોરંજનનું સાધન માનતા આવ્યા છે, તો બીજી તરફ ધાર્મિક અને વહીવટી સ્તરે તેને શિસ્તભંગ અને નિયમો વિરુદ્ધ જોવામાં આવી રહી છે. સરકાર અને ધાર્મિક સંસ્થાઓની વધતી જતી કડકાઈ બાદ હવે એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે આ વખતે 17 ઓગસ્ટના સ્વતંત્રતા દિવસના સમારોહમાં તે જૂનો નજારો જોવા મળશે નહીં, જ્યાં પુરુષો હિઝાબ અને બુરખો પહેરીને ફૂટબોલના મેદાનમાં ઉતરતા હતા. આ નવા ફતવા આવ્યા બાદ દેશમાં એક નવી ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે મનોરંજનની આડમાં નિભાવવામાં આવતી આ પરંપરાઓની મર્યાદાઓ ક્યાં સુધી નક્કી હોવી જોઈએ.
