બાંગ્લાદેશ અને જાપાન વચ્ચે ઐતિહાસિક આર્થિક ભાગીદારી કરાર: 7,000+ ઉત્પાદનોને મળશે શુલ્ક-મુક્ત બજાર
બાંગ્લાદેશ અને જાપાન વચ્ચે શુક્રવારે પૂર્ણ આર્થિક ભાગીદારી કરાર (EPA) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે, જેને બંને દેશો વચ્ચે વેપાર અને રોકાણના નવા યુગની શરૂઆત માનવામાં આવે છે. બાંગ્લાદેશ દ્વારા કોઈ પણ દેશ સાથે કરવામાં આવેલો આ પ્રથમ વ્યાપક અને દ્વિપક્ષીય આર્થિક કરાર છે.
સમજૂતીની મુખ્ય વિશેષતાઓ
- શુલ્ક-મુક્ત પહોંચ: જાપાન બાંગ્લાદેશના 7,379 ઉત્પાદનોને 100% શુલ્ક-મુક્ત બજારમાં પ્રવેશ આપશે. આમાં બાંગ્લાદેશની મુખ્ય નિકાસ, રેડીમેડ ગારમેન્ટ્સ (RMG) નો પણ સમાવેશ થાય છે.
- બાંગ્લાદેશની તરફેણકારી શરતો: બદલામાં બાંગ્લાદેશ 1,039 જાપાની ઉત્પાદનો પર શુલ્ક-મુક્ત અથવા પ્રેફરન્શિયલ એક્સેસ આપશે, જેનાથી હાઈ-ટેક વસ્તુઓ અને ઔદ્યોગિક ઇનપુટ્સની ઉપલબ્ધતા સરળ બનશે.
- LDC ગ્રેજ્યુએશનની તૈયારી: આ સમજૂતી બાંગ્લાદેશ માટે વ્યૂહાત્મક “લાઇફલાઇન” છે કારણ કે દેશ 24 નવેમ્બર 2026 ના રોજ અલ્પવિકસિત દેશ (LDC) ના દરજ્જામાંથી ગ્રેજ્યુએટ થવા જઈ રહ્યો છે.
સેવા ક્ષેત્ર અને રોજગારની તકો
જાપાન તેના શ્રમ બજારને 16 વ્યાવસાયિક ક્ષેત્રોમાં બાંગ્લાદેશી કામદારો માટે ખોલ્યું છે, જેમાં આઈટી (IT), એન્જિનિયરિંગ, શિક્ષણ અને નર્સિંગનો સમાવેશ થાય છે. બાંગ્લાદેશ દ્વારા પણ જાપાની સેવા પ્રદાતાઓ માટે 12 ક્ષેત્રોમાં 98 પેટા-ક્ષેત્રો ખોલવામાં આવ્યા છે.
ગારમેન્ટ સેક્ટરને મોટો ફાયદો
EPA માં “સિંગલ ટ્રાન્સફોર્મેશન” નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી બાંગ્લાદેશી ગારમેન્ટ્સની જાપાનમાં નિકાસ પ્રક્રિયા સરળ બનશે. આ ફેરફારથી વિયેતનામ અને કંબોડિયા જેવા સ્પર્ધકો સામે બાંગ્લાદેશની સ્થિતિ વધુ મજબૂત થશે.
માતરબાડી પોર્ટ અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ
સમજૂતી હેઠળ જાપાન બાંગ્લાદેશમાં માતરબાડી ઊંડા દરિયાઈ બંદર (Matarbari Deep-Sea Port) ના નિર્માણમાં પણ સહયોગ કરશે. આ બંદર જાન્યુઆરી 2027 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની ધારણા છે, જે બાંગ્લાદેશની દરિયાઈ વેપાર ક્ષમતામાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવશે અને પ્રદેશમાં ચીનના પ્રભાવને સંતુલિત કરવામાં મદદરૂપ થશે.
ભારત પર સંભવિત અસર
નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો બાંગ્લાદેશ જાપાનને શૂન્ય ટેરિફ આપે છે, તો ભારતથી બાંગ્લાદેશમાં થતા ઓટોમોબાઈલ, ધાતુ, વીજળી અને કાપડની નિકાસ પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
ટોક્યોમાં આ કરાર પર બાંગ્લાદેશના વાણિજ્ય સલાહકાર શેખ બશીર ઉદ્દીન અને જાપાનના વિદેશ રાજ્ય મંત્રી હોરી ઈવાઓએ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. બશીર ઉદ્દીને તેને બાંગ્લાદેશના “ઉજ્જવળ આર્થિક ભવિષ્ય અને દ્વિપક્ષીય વિશ્વાસનું પ્રતીક” ગણાવ્યું હતું.
