ગણતંત્ર દિવસ પરેડ: કર્તવ્ય પથ પર કદમતાલ પાછળનો કઠોર સંઘર્ષ અને ગૌરવશાળી ગાથા
ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી એ ભારતના બંધારણીય ગૌરવ અને સૈન્ય શક્તિનું સૌથી મોટું પ્રતીક છે. કર્તવ્ય પથ (અગાઉનો રાજપથ) પર જ્યારે સેનાના જવાનો અને વિવિધ રેજિમેન્ટ કદમતાલ કરે છે, ત્યારે તેની પાછળ મહિનાઓની સખત મહેનત, શિસ્ત અને પસંદગીની એક જટિલ પ્રક્રિયા હોય છે.
પસંદગી અને તાલીમની કઠિન રાહ
સ્રોતો અનુસાર, પરેડ માટે સૈનિકોની પસંદગીની પ્રક્રિયા સપ્ટેમ્બર મહિનાથી જ શરૂ થઈ જાય છે. જવાનોની પસંદગી તેમના પ્રદર્શન, શિસ્ત, શારીરિક ફિટનેસ અને ટીમ વર્કના આધારે કરવામાં આવે છે. કેમ્પટી રેજિમેન્ટલ સેન્ટર જેવા કેન્દ્રો પર સૈનિકોને એક મહિના સુધી માર્ચ પાસ્ટની વિશેષ તાલીમ આપવામાં આવે છે. એક મહત્વપૂર્ણ તથ્ય એ છે કે લગભગ 30,000 સૈનિકોમાંથી અંતે માત્ર 200 જેટલા જ પસંદ કરવામાં આવે છે, જેમાં 160 મુખ્ય માર્ચિંગ ટુકડીનો હિસ્સો હોય છે અને બાકીનાને રિઝર્વ તરીકે રાખવામાં આવે છે.
વિશિષ્ટ ટુકડીઓ અને ‘નારી શક્તિ’નો ઉદય
આ વખતની પરેડમાં અનેક વિશેષ આકર્ષણો સામેલ છે:
- બ્રિગેડ ઓફ ધ ગાર્ડ્સ: આ ભારતની પ્રથમ ‘ઓલ ઈન્ડિયા ઓલ ક્લાસ’ ઇન્ફન્ટ્રી રેજિમેન્ટ છે, જે 10 વર્ષના અંતરાલ બાદ પરેડમાં વાપસી કરી રહી છે. આ જવાનો માટે લઘુત્તમ ઊંચાઈ 6 ફૂટ હોવી અનિવાર્ય છે.
- BSF ઊંટ ટુકડી: ડેપ્યુટી કમાન્ડન્ટ ઘનશ્યામ સિંહના નેતૃત્વમાં આ ટુકડી પોતાની વિશિષ્ટ મૂછો અને 75 થી વધુ પરંપરાગત પોશાકની વસ્તુઓ માટે પ્રખ્યાત છે. આ ટુકડીના તમામ જવાનો 6 ફૂટથી વધુ ઊંચા હોય છે.
- નારી શક્તિ: વર્ષ 2024 ની પરેડમાં એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન ત્યારે સ્થાપિત થયું જ્યારે કેપ્ટન સંધ્યાના નેતૃત્વમાં ત્રણેય સેનાઓની (ભૂમિસેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના) પ્રથમ ‘ઓલ-વુમેન’ ટુકડીએ ભાગ લીધો.
NSS સ્વયંસેવકોનો વ્યક્તિગત અનુભવ
સૈન્ય દળોની સાથે રાષ્ટ્રીય સેવા યોજના (NSS) ના સ્વયંસેવકો પણ આ ગૌરવશાળી ક્ષણનો હિસ્સો બને છે. જી.જી. હરિણી (અરસુ એન્જિનિયરિંગ કોલેજ) એ પોતાના અનુભવોમાં જણાવ્યું કે દિલ્હીની કડકડતી ઠંડી (3 ડિગ્રી સેલ્સિયસ) માં વહેલી સવારે 3:30 વાગ્યે ઉઠીને અભ્યાસ કરવો કેટલો પડકારજનક હોય છે. હરિણીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સામે ભરતનાટ્યમ રજૂ કરવાનું અને રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં રામનાથ કોવિંદને મળવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું, જેને તેમણે ‘ઈશ્વરની ભેટ’ ગણાવી.
પરંપરાઓ અને નિયમોનું સંયોજન
પરેડ દરમિયાન શિસ્તનું સ્તર એટલું ઊંચું હોય છે કે વર્દી પહેરેલા સૈનિકો તાળી નથી પાડતા, જે સૈન્ય શિષ્ટાચારનો એક ભાગ છે. આ ઉપરાંત, ત્રણેય સેનાઓ વચ્ચે હાથ હલાવવાની (arm swing) ઊંચાઈને લઈને પણ પોતપોતાના નિયમો છે. જ્યાં ભૂમિસેનાના નિયમો કહે છે કે હાથ ખભાની સમાંતર હોવા જોઈએ, ત્યાં નૌકાદળ અને વાયુસેનાના જવાનો ઘણીવાર ગ્લેમર અને ડ્રિલની ચોકસાઈ માટે હાથને ખભાથી ઉપર લઈ જાય છે.
ગણતંત્ર દિવસની આ પરેડ માત્ર એક માર્ચ પાસ્ટ નથી, પરંતુ તે હજારો યુવાનો અને સૈનિકોના સપનાનું સાકાર થવું છે જે દેશની એકતા અને અખંડિતતાને પ્રદર્શિત કરવા માટે પોતાનું સર્વસ્વ હોમી દે છે.
