માત્ર સ્વાદ જ નહીં, વિજ્ઞાન પણ છે! જાણો આઈસ્ક્રીમ ટેસ્ટર બનવા માટે કઈ ડિગ્રીની છે જરૂર
દુનિયાભરમાં ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રી ખૂબ જ ઝડપથી વિકસી રહી છે. લોકો હવે માત્ર વેનીલા કે ચોકલેટ આઈસ્ક્રીમ સુધી મર્યાદિત નથી, તેમને દરરોજ નવા ફ્લેવર્સ જોઈએ છે. કંપનીઓ વચ્ચેની આ સ્પર્ધાએ ‘આઈસ્ક્રીમ ટેસ્ટર’ના પદને અત્યંત મહત્વનું બનાવી દીધું છે. એક પ્રોફેશનલ ટેસ્ટરનું કામ માત્ર આઈસ્ક્રીમ ખાવો એટલું જ નથી, પણ તેની પાછળનું આખું વિજ્ઞાન સમજવાનું છે.
આઈસ્ક્રીમ ટેસ્ટરનું કામ શું હોય છે?
આઈસ્ક્રીમ ટેસ્ટરને ‘સેન્સરી સાયન્ટિસ્ટ’ (Sensory Scientist) પણ કહેવામાં આવે છે. તેમનું કામ આઈસ્ક્રીમની ક્વોલિટી, ફ્લેવર, ટેક્સચર (બનાવટ) અને સુગંધની બારીક તપાસ કરવાનું હોય છે.
-
ફ્લેવર પ્રોફાઇલ: શું મીઠાશ યોગ્ય છે? શું ફ્લેવર નેચરલ લાગે છે?
-
ટેક્સચર ચેક: શું આઈસ્ક્રીમ મખમલી અને સોફ્ટ છે કે તેમાં બરફના કણો અનુભવાય છે?
-
દેખાવ (Appearance): શું આઈસ્ક્રીમ જોવામાં આકર્ષક છે અને શું તે યોગ્ય તાપમાન પર ઓગળી રહ્યો છે?
-
ઇનોવેશન: નવા ફ્લેવર કોમ્બિનેશનનું સૂચન કરવું એ પણ તેમનું એક મહત્વનું કામ છે.
આઈસ્ક્રીમ ટેસ્ટર કેવી રીતે બનવું?
ભારતમાં ખાસ કરીને ‘આઈસ્ક્રીમ ટેસ્ટિંગ’ માટે કોઈ અલગ ડિગ્રી નથી, પરંતુ આ ક્ષેત્રમાં આગળ વધવા માટે ફૂડ સાયન્સનું જ્ઞાન હોવું જરૂરી છે.
-
ડિગ્રી: તમે ૧૨મા ધોરણ પછી B.Sc. in Food Science, B.Tech in Food Technology અથવા Dairy Technology જેવા કોર્સ કરી શકો છો. આ કોર્સમાં તમને ખોરાકની કેમિસ્ટ્રી અને ક્વોલિટી કંટ્રોલ વિશે શીખવવામાં આવે છે.
-
સર્ટિફિકેશન: ઘણી સંસ્થાઓ ‘સેન્સરી એનાલિસિસ’ (Sensory Analysis) માં શોર્ટ-ટર્મ સર્ટિફિકેશન કોર્સ કરાવે છે, જે આ પ્રોફાઇલ માટે ખૂબ મદદરૂપ થાય છે.
-
અનુભવ: અમૂલ, મધર ડેરી, વાડીલાલ કે ક્વોલિટી વોલ્સ જેવી મોટી કંપનીઓમાં ઇન્ટર્નશિપ કરવી એ આ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે.
સફળતા માટે જરૂરી સ્કિલ્સ
સફળતા માટે જરૂરી સ્કિલ્સમાત્ર આઈસ્ક્રીમ ભાવતો હોય એટલું પૂરતું નથી, તમારી પાસે કેટલાક ખાસ ગુણો પણ હોવા જોઈએ:
-
ગજબની ટેસ્ટ સેન્સ: તમારે ખૂબ જ બારીકાઈથી ઓળખવું પડશે કે શું કોઈ ફ્લેવરમાં કોઈ ખામી છે. ઘણા એક્સપર્ટ ટેસ્ટર તો પોતાની જીભનો વીમો પણ કરાવે છે!
-
ક્રિએટિવિટી: તમારે વિચારવું પડશે કે શું ‘હળદર-દૂધ’ કે ‘મસાલા ચા’ જેવા ફ્લેવર આઈસ્ક્રીમમાં ચાલી શકશે?
-
ધીરજ: તમારે એક દિવસમાં ૪૦ થી ૫૦ અલગ-અલગ સેમ્પલ ટેસ્ટ કરવા પડી શકે છે. દરેક સેમ્પલ પછી મોઢું સાફ કરવું (Palate Cleansing) અને ફરીથી એ જ તાજગી સાથે ટેસ્ટ કરવો એ ધીરજનું કામ છે.
-
સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ: કારણ કે તમે ઘણું સુગર અને ફેટ ખાઓ છો, તેથી તમારે તમારા ડાયટ અને વર્કઆઉટનું ખૂબ ધ્યાન રાખવું પડે છે.
સેલરી અને સ્કોપ
ભારતમાં આ કરિયરનું ભવિષ્ય ઘણું ઉજ્જવળ છે.
-
શરૂઆતી સેલરી: એક ફ્રેશર તરીકે તમે વર્ષે ૨.૫ થી ૩.૫ લાખ રૂપિયાથી શરૂઆત કરી શકો છો.
-
અનુભવ પછી: જેમ જેમ તમારો અનુભવ વધે અને તમે ‘માસ્ટર ટેસ્ટર’ બનો, ત્યારે મોટી FMCG કંપનીઓ તમને ૧૦ થી ૧૫ લાખ રૂપિયા વાર્ષિક કે તેથી વધુ પેકેજ આપી શકે છે.
-
વિદેશમાં તક: જો તમે ગ્લોબલ બ્રાન્ડ્સ (જેમ કે Ben & Jerry’s) સાથે કામ કરો છો, તો ત્યાં કમાણી કરોડોમાં પણ હોઈ શકે છે.
આઈસ્ક્રીમ ટેસ્ટર બનવું જોવામાં જેટલું ‘કૂલ’ લાગે છે, તેમાં એટલી જ બારીકાઈઓ અને પડકારો પણ છે. જે લોકોને વિજ્ઞાન અને સ્વાદનું મિશ્રણ ગમે છે તેમના માટે આ એક શ્રેષ્ઠ કરિયર છે. જો તમે બોરિંગ ડેસ્ક જોબ છોડીને કંઈક એવું કરવા માંગો છો જેનાથી બીજાના ચહેરા પર સ્મિત આવે, તો તમારી ‘જીભ’ તૈયાર કરો અને આ ઠંડી અને મીઠી દુનિયામાં કદમ મૂકો!
