ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિ ઉંધી પડી? IMF ના રિપોર્ટમાં અમેરિકાને લઈને થયો ચોંકાવનારો ખુલાસો!
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ (IMF) ના તાજેતરના એક વર્કિંગ પેપરમાં અમેરિકાની ટેરિફ (આયાત ડ્યુટી) નીતિને લઈને મોટો ખુલાસો થયો છે. આ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે વિદેશી માલ પર લાદવામાં આવેલા ઊંચા ટેરિફે વિદેશી નિકાસકારોને તેમની કિંમતો ઘટાડવા માટે મજબૂર કર્યા નથી. તેના બદલે, તેનાથી વિપરિત અસર થઈ છે – અમેરિકન આયાતકારોએ હવે સસ્તા અને આંશિક રીતે હલકી અથવા નીચી ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનો તરફ વળવું પડ્યું છે.
સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવતું હતું કે ઊંચા ટેરિફ લાદવાથી વિદેશી કંપનીઓ અમેરિકન બજારમાં ટકી રહેવા માટે પોતાની કિંમતો ઘટાડશે. પરંતુ IMF નું આ સંશોધન સ્પષ્ટ કરે છે કે આવું કંઈ થયું નથી. આ નીતિની સીધી અસર ગ્રાહકોની પસંદગી અને ઉત્પાદનોની ક્વોલિટી પર પડી રહી છે.
નિકાસકારોએ કિંમતો ન ઘટાડી, ટેરિફનો બોજ અમેરિકા પર જ પડ્યો
આ રિસર્ચ પેપરના તારણો મુજબ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફનો મોટો હિસ્સો સીધો આયાત કિંમતોમાં ઉમેરાઈ ગયો છે. વિદેશી નિકાસકારોએ આ વધારાના ખર્ચનો બહુ નાનો હિસ્સો પોતે ભોગવ્યો છે.
-
કિંમતો યથાવત રહી: અમેરિકન બજારમાં સ્પર્ધાત્મક રહેવા માટે ટેરિફ પહેલાની કિંમતો ઘટાડવાને બદલે, વિદેશી સપ્લાયર્સે મોટાભાગે પોતાની કિંમતો જાળવી રાખી હતી.
-
સોર્સિંગમાં ફેરફાર: આ પરિસ્થિતિમાં અમેરિકન આયાતકારો પાસે કોઈ વિકલ્પ બચ્યો ન હતો, તેથી તેમણે અન્ય દેશો અથવા સપ્લાયર્સ પાસેથી ઓછા ખર્ચવાળા અને સસ્તા વિકલ્પો શોધવાનું શરૂ કરી દીધું.
-
ડિસ્કાઉન્ટનો અભાવ: એકંદર આયાત કિંમતોમાં જે પણ થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, તે વિદેશી નિકાસકારો દ્વારા આપવામાં આવેલા કોઈ ડિસ્કાઉન્ટના કારણે નથી થયો. પરંતુ તે આયાતકારો દ્વારા સસ્તા સપ્લાયર્સ અને સસ્તા ઉત્પાદનો તરફ કરાયેલા ફેરફાર (Reallocation) નું પરિણામ છે.
નીચી ગુણવત્તાવાળી વસ્તુઓ તરફ ઝુકાવ: 2018-19 ના ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન
અભ્યાસના લેખકોએ નોંધ્યું છે કે આયાતમાં આવેલો આ વળાંક માત્ર સસ્તી વસ્તુઓ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે નીચી ગુણવત્તાવાળી આયાતી વસ્તુઓ તરફની ગતિ દર્શાવે છે. આવો જ ટ્રેન્ડ અગાઉ વર્ષ 2018-19 માં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ચાલેલા ટેરિફ યુદ્ધ (US-China Tariff Episode) દરમિયાન પણ જોવા મળ્યો હતો.
વર્ષ 2025 માં લાગુ કરાયેલા ટેરિફ વધારાને આવરી લેતા અમેરિકન કસ્ટમ્સના વિગતવાર ટ્રાન્ઝેક્શન-લેવલ ડેટાનો ઉપયોગ કરીને આ પેપરમાં જણાવાયું છે કે, આયાત કિંમતો પર ટેરિફની અસર લગભગ પુરેપુરી (Complete Pass-through) રહી છે. વિદેશી નિકાસકારોએ ટેરિફ પહેલાની કિંમતોમાં નજીવો જ ઘટાડો કર્યો હતો. આ સાબિત કરે છે કે ઊંચા ટેરિફનો બોજ કિંમતો ઘટાડવાને બદલે માત્ર ખરીદીના સ્ત્રોત (Sourcing) બદલીને વહન કરવામાં આવ્યો હતો.
વ્યવસાયોની ઉત્પાદકતા અને ગ્રાહકો પર વ્યાપક અસર
રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે નીચી ગુણવત્તાવાળી આયાત તરફનો આ ફેરફાર માત્ર વેપારના આંકડાઓ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેની વ્યાપક આર્થિક અસરો છે:
-
ઉત્પાદકતા પર અસર: અમેરિકન કંપનીઓ જે કાચો માલ કે મધ્યવર્તી વસ્તુઓ (Intermediate Inputs) વિદેશથી મંગાવે છે, જો તેની ગુણવત્તા નબળી હશે તો તેની સીધી અસર કંપનીઓની પ્રોડક્ટિવિટી અને પ્રોડક્શન ક્ષમતા પર પડશે.
-
ગ્રાહકોને નુકસાન: જો સરેરાશ આયાત કિંમતો આંકડામાં ઓછી દેખાતી હોય, તો પણ ગ્રાહકોએ વાસ્તવમાં પ્રોડક્ટની ગુણવત્તા સાથે સમાધાન કરવું પડી રહ્યું છે. તેમને સમાન કિંમતે નબળી વસ્તુઓ મળી રહી છે.
ટૂંકમાં, ટેરિફના કારણે વિદેશી નિકાસકારો પાસેથી કોઈ મોટી કિંમત છૂટ કે ડિસ્કાઉન્ટ મળ્યું નથી, પરંતુ તેનાથી અમેરિકાના ‘આયાત બાસ્કેટ’ (Import Basket) નું આખું માળખું જ બદલાઈ ગયું છે.
ટ્રમ્પ સરકારની નીતિ અને વૈશ્વિક વેપારનું ચિત્ર
વર્ષ 2025 માં સત્તા પર પાછા ફર્યા પછી, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઘણા વેપારી ભાગીદારો પર આયાત ટેરિફમાં મોટો વધારો કર્યો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની દલીલ એવી રહી છે કે ઊંચી ડ્યુટી લાદવાથી અમેરિકામાં સ્થાનિક ઉત્પાદન (Domestic Production) ને વેગ મળશે અને દેશની વ્યાપાર સ્થિતિ મજબૂત થશે. જો કે, IMF નું આ પેપર આ નીતિની ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી કંઈક અલગ જ હોવાનું દર્શાવે છે.
અમેરિકાએ એપ્રિલ 2025 થી ભારત સહિતના ઘણા અગ્રણી વ્યાપારી ભાગીદારો પર ઊંચા ટેરિફ લાદ્યા છે. ભારત હાલમાં આ ડ્યુટીઝમાંથી રાહત મેળવવા અને નજીકના ભવિષ્યમાં અમેરિકા સાથે દ્વિપક્ષીય મુક્ત વેપાર કરાર (Bilateral Trade Deal) કરવા માટે વોશિંગ્ટન સાથે સતત વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં આ રિપોર્ટ ઘણો મહત્વનો સાબિત થઈ શકે છે.
સંશોધકો અને રિપોર્ટની વિશ્વસનીયતા
આ મહત્વપૂર્ણ વર્કિંગ પેપર આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ (IMF) ના અર્થશાસ્ત્રીઓ જેબિન અહ્ન (JaeBin Ahn), લોરેન્ઝો રોટુન્નો (Lorenzo Rotunno) અને મિશેલ રુટા (Michele Ruta) દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
જો કે, પેપરમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે આ વિશ્લેષણ IMF ના સ્ટાફ રિસર્ચ પર આધારિત છે. તેમાં વ્યક્ત કરાયેલા વિચારો સંપૂર્ણપણે લેખકોના પોતાના છે અને તે જરૂરી નથી કે તે IMF, તેના એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડ કે IMF મેનેજમેન્ટના સત્તાવાર દૃષ્ટિકોણનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા હોય. પરંતુ આ સંશોધને ગ્લોબલ ટ્રેડ વોરની વાસ્તવિક અસરોને દુનિયા સમક્ષ જરૂર મૂકી દીધી છે.
