Income Tax બચાવવાની સાથે મેળવો ગેરંટીડ વળતર, જુઓ સરકારી અને પ્રાઇવેટ બેંકોના લેટેસ્ટ વ્યાજ દર
આજના સમયમાં ટેક્સ બચાવવાની સાથે સુરક્ષિત વળતર મેળવવું એ દરેક સામાન્ય રોકાણકારની પહેલી પસંદ હોય છે. બજારના જોખમોથી દૂર રહીને ગેરંટીડ વળતર મેળવવા માંગતા લોકો માટે ટેક્સ-સેવિંગ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે.
આ ડિપોઝિટ માત્ર તમારા પૈસા સુરક્ષિત નથી રાખતી, પરંતુ આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C હેઠળ વાર્ષિક ₹1.5 લાખ સુધીની ટેક્સ કપાતનો લાભ પણ આપે છે. ખાસ કરીને જે કરદાતાઓ જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) પસંદ કરે છે, તેમના માટે આ એક લોકપ્રિય સાધન છે.
હાલમાં જનરલ સિટિઝન (સામાન્ય નાગરિકો) માટે ટેક્સ-સેવિંગ FD પર વ્યાજ દર 5% થી 8.60% સુધીના છે, જ્યારે સિનિયર સિટિઝન્સ માટે કેટલીક નાની ફાઇનાન્સ બેંકો 9.10% સુધીનું ઊંચું વ્યાજ આપી રહી છે. જો કે, રોકાણ કરતા પહેલા વ્યાજ દર, ટેક્સના નિયમો અને લોક-ઇન પિરિયડ વિશે વિગતવાર જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
5 વર્ષનો લોક-ઇન પિરિયડ અને મહત્વના નિયમો
ટેક્સ-સેવિંગ FD એ સામાન્ય FD કરતાં થોડી અલગ હોય છે. આ સ્કીમમાં રોકાણ કરતા પહેલાં નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી અનિવાર્ય છે:
-
ફરજિયાત લોક-ઇન: આ ડિપોઝિટમાં 5 વર્ષનો ફરજિયાત લોક-ઇન પિરિયડ હોય છે. એટલે કે, તમે 5 વર્ષ પહેલાં કોઈપણ સંજોગોમાં પૈસા પાછા ખેંચી શકતા નથી.
-
લોન સુવિધા ઉપલબ્ધ નથી: સામાન્ય FD પર તમે જરૂરિયાતના સમયે લોન કે ઓવરડ્રાફ્ટ લઈ શકો છો, પરંતુ ટેક્સ-સેવિંગ FD ગીરો મૂકીને તમે લોન લઈ શકતા નથી.
-
વ્યાજ પર ટેક્સ: એક વાત ખાસ યાદ રાખવા જેવી છે કે, કલમ 80C હેઠળ માત્ર તમે રોકેલી મુદ્દલ રકમ (Principal Amount) પર જ ટેક્સ છૂટ મળે છે. આ FD માંથી મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરપાત્ર (Taxable) છે. તમારી જે પણ ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ હશે તે મુજબ વ્યાજની આવક પર ટેક્સ લાગશે અને તેને આઈટીઆર (ITR) ફાઈલ કરતી વખતે દર્શાવવી પડશે.
સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો આપી રહી છે સૌથી વધુ વ્યાજ
જો તમે તમારા રોકાણ પર વધારે વળતર ઈચ્છતા હોવ, તો સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો (Small Finance Banks) હાલમાં સૌથી મોખરે છે.
આ યાદીમાં સૂર્યોદય સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક સામાન્ય નાગરિકોને 8.60% અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને 9.10% નો સૌથી ઊંચો વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે. આ ઉપરાંત, જના સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક 8.20% અને નોર્થ ઇસ્ટ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક 8.00% વ્યાજ આપી રહી છે.
જો કે, ઊંચા વ્યાજ દર આકર્ષક જરૂર છે, પરંતુ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક પસંદ કરતી વખતે બેંકની નાણાકીય સ્થિતિ અને રૂ. 5 લાખ સુધીના ડિપોઝિટ ઇન્શ્યોરન્સ (DICGC) ના નિયમોને પણ ધ્યાનમાં રાખવા જોઈએ.
સરકારી અને ખાનગી બેંકોના વ્યાજ દરની સરખામણી
મોટાભાગના રોકાણકારો સુરક્ષાના હેતુથી દેશની મોટી સરકારી અને ખાનગી બેંકો પર વધુ ભરોસો રાખે છે. ચાલો જોઈએ કે આ બેંકો હાલમાં કેવા વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે:
-
ખાનગી બેંકો (Private Banks): પ્રાઈવેટ સેક્ટરમાં IDFC ફર્સ્ટ બેંક સામાન્ય નાગરિકોને 6.60% વ્યાજ આપે છે. આ સિવાય ICICI બેંક 6.50%, એક્સિસ બેંક 6.45% અને HDFC બેંક 6.40% વ્યાજ ઓફર કરે છે.
-
સરકારી બેંકો (Public Banks): સરકારી બેંકોમાં ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક 6.10% સાથે સારો વિકલ્પ છે. જ્યારે દેશની સૌથી મોટી બેંક, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) સામાન્ય નાગરિકોને 6.05% અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને 7.05% વ્યાજ આપી રહી છે.
નીચે આપેલા કોષ્ટક (Table) માં વિવિધ બેંકોના વ્યાજ દર સરળતાથી સમજી શકાય છે:
| બેંકનું નામ | સામાન્ય નાગરિકો (General) | વરિષ્ઠ નાગરિકો (Senior Citizen) |
| સૂર્યોદય સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક | 8.60% | 9.10% |
| જના સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક | 8.20% | 8.20% |
| નોર્થ ઇસ્ટ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક | 8.00% | 8.50% |
| ઉત્કર્ષ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક | 7.75% | 8.35% |
| AU સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક | 7.25% | 7.75% |
| ઇક્વિટાસ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક | 7.25% | 7.75% |
| IDFC ફર્સ્ટ બેંક | 6.60% | 7.10% |
| ICICI બેંક | 6.50% | 7.10% |
| સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) | 6.05% | 7.05% |
| ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક | 6.10% | 6.60% |
રોકાણ માટે પાત્રતા અને TDS ના નિયમો
ટેક્સ-સેવિંગ FD માં કોણ રોકાણ કરી શકે છે અને તેના ટેક્સ કટિંગના નિયમો કેવા છે, તે જાણવું પણ એટલું જ જરૂરી છે:
-
કોણ રોકાણ કરી શકે?: ભારતનો કોઈપણ નાગરિક (Resident Individual), વરિષ્ઠ નાગરિકો, હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર (HUF) અને એનઆરઆઈ (NRI) પણ સંબંધિત બેંકના નિયમો અનુસાર આ એકાઉન્ટ ખોલાવી શકે છે.
-
જોઇન્ટ એકાઉન્ટનો નિયમ: આ FD સિંગલ અથવા જોઇન્ટ (સંયુક્ત) નામથી ખોલી શકાય છે. જો કે, જો એકાઉન્ટ જોઇન્ટ હોય, તો ટેક્સમાં છૂટનો લાભ માત્ર પ્રથમ ખાતાધારક (First Holder) ને જ મળે છે, બીજા ખાતાધારકને નહીં.
-
પોસ્ટ ઓફિસનો વિકલ્પ: જો તમે બેંકમાં રોકાણ કરવા ન માંગતા હોવ, તો પોસ્ટ ઓફિસની 5 વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ (Time Deposit) માં પણ આ જ સરખો ટેક્સ બેનિફિટ મળી શકે છે.
-
TDS (Tax Deducted at Source): જો એક નાણાકીય વર્ષમાં તમારું વ્યાજ નિયત મર્યાદા કરતાં વધી જાય, તો બેંક વ્યાજની ચુકવણી કરતી વખતે TDS કાપી લે છે. જો તમારો કુલ ટેક્સ ઓછો થતો હોય, તો આ કપાયેલા TDS ને તમે આઈટીઆર ફાઈલ કરતી વખતે એડજસ્ટ કરી શકો છો અથવા તો ફોર્મ 15G/15H સબમિટ કરીને TDS બચાવી શકો છો.
રોકાણ કરતા પહેલાં ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો
ટેક્સ-સેવિંગ FD માં પૈસા રોકતા પહેલાં તમારે તમારા નાણાકીય લક્ષ્યો (Financial Goals) તપાસવા જોઈએ.
જો તમે 5 વર્ષ સુધી તમારા પૈસાને બિલકુલ અડવા માંગતા ન હોવ અને તમને મૂડીની 100% સુરક્ષા જોઈતી હોય, તો આ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે. પરંતુ જો તમે લાંબા ગાળે મોટું ભંડોળ બનાવવા માંગતા હોવ અને થોડું જોખમ લેવા તૈયાર હોવ, તો માર્કેટ-લિંક્ડ ઓપ્શન જેમ કે ELSS (ઇક્વિટી લિંક્ડ સેવિંગ્સ સ્કીમ) તરફ નજર કરી શકો છો, જ્યાં વળતર વધારે મળવાની શક્યતા હોય છે પણ ગેરંટી નથી હોતી.
અંતિમ સલાહ: રોકાણની શરૂઆત કરતા પહેલાં જુદી જુદી બેંકોના વ્યાજ દરોની તુલના કરો, ખાસ કરીને જો તમે સિનિયર સિટિઝન હોવ તો કઈ બેંક વધારાનો ફાયદો આપે છે તે જુઓ, અને તમારી લિક્વિડિટી (પૈસાની તાત્કાલિક જરૂરિયાત) ને ધ્યાનમાં રાખીને જ આ 5 વર્ષની સ્કીમમાં આગળ વધો.
