ઈન્ડિયા ગઠબંધનની દિલ્હી બેઠક: પીએમ પદના ચહેરાની ચર્ચા અને સંજય રાઉતનું નિવેદન
દિલ્હીના કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબ ખાતે સોમવારે યોજાયેલી ‘ઈન્ડિયા’ (INDIA) ગઠબંધનની બેઠક રાજકીય ગલીઓમાં ખૂબ જ ચર્ચાનો વિષય બની છે. ૨૨ વિપક્ષી પક્ષોના નેતાઓની આ ઉપસ્થિતિ માત્ર એક સામાન્ય બેઠક નહોતી, પરંતુ આવનારા સમયની ચૂંટણી રણનીતિનું એલાન હતું. આ બેઠકમાં NEET-CBSE વિવાદ, શિક્ષણ પ્રધાનનું રાજીનામું અને મતદાર યાદીમાં ગેરરીતિ જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ બધાની વચ્ચે શિવસેના (UBT) ના સાંસદ સંજય રાઉતે વડાપ્રધાનપદના ચહેરાનો મુદ્દો ઉઠાવીને રાજકીય માહોલને ગરમાવો આપી દીધો છે.
વડાપ્રધાનપદનો ઉમેદવાર: સામૂહિક નિર્ણયની જરૂરિયાત
સંજય રાઉતે મીડિયા સાથે વાત કરતા સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ૨૦૨૯ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા ગઠબંધને પોતાના વડાપ્રધાનપદના ચહેરા પર સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે આ નિર્ણય કોઈ એક વ્યક્તિ કે કોઈ એક પક્ષ દ્વારા લેવામાં આવશે નહીં, પરંતુ તમામ ગઠબંધન ભાગીદારો સાથે મળીને સર્વસંમતિથી નક્કી કરશે. રાઉતે શિવસેના (UBT) વડા ઉદ્ધવ ઠાકરેના વલણને દોહરાવતા કહ્યું કે, “ઉદ્ધવ ઠાકરે એકલા આ બાબતે કોઈ એકપક્ષીય નિર્ણય લઈ શકે નહીં; આ ગઠબંધનનો સામૂહિક નિર્ણય હશે.”
આ દલીલ પાછળ રાઉતે મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે સ્વીકાર્યું કે મહારાષ્ટ્રમાં મહા વિકાસ આઘાડી (MVA) પાસે મુખ્યમંત્રીપદના ચહેરાની જાહેરાત કરવામાં થયેલી વિલંબ કે ભૂલ ચૂંટણીમાં મોંઘી પડી હતી. ગઠબંધનની નબળાઈઓને પારખીને, રાઉત હવે ઇચ્છે છે કે રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિપક્ષ પહેલાથી જ તૈયાર રહે અને જનતા સામે પોતાનો સ્પષ્ટ ‘ફેસ’ રજૂ કરે.
‘જો મોદી બની શકે, તો સામાન્ય વ્યક્તિ પણ બની શકે’
ચર્ચા દરમિયાન જ્યારે સંજય રાઉતને પૂછવામાં આવ્યું કે વડાપ્રધાન બનવા માટે કોણ સક્ષમ છે, ત્યારે તેમણે એક અત્યંત સૂચક અને રાજકીય નિવેદન આપ્યું. તેમણે કહ્યું, “જો નરેન્દ્ર મોદી જેવી સામાન્ય વ્યક્તિ દેશના વડાપ્રધાન બની શકતા હોય, તો ગઠબંધનમાં રહેલા અન્ય નેતાઓ પણ આ પદ સંભાળવા સંપૂર્ણપણે સક્ષમ છે.” આ નિવેદન દ્વારા તેમણે એવો સંકેત આપ્યો છે કે સત્તા પર કોઈ એક વ્યક્તિ કે પક્ષનો ઈજારો નથી અને કોઈપણ સામાન્ય નાગરિક કે ગઠબંધનનો અન્ય નેતા આ જવાબદારી નિભાવી શકે છે.
આ નિવેદન દ્વારા રાઉતે એક તરફ ભારતીય જનતા પાર્ટીના ‘મજબૂત નેતા’ના ઈમેજને પડકાર્યો છે, તો બીજી તરફ પોતાના ગઠબંધનના કાર્યકરોમાં એક વિશ્વાસ જગાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે વિપક્ષ પાસે પણ સક્ષમ નેતૃત્વની કમી નથી.
ઈન્ડિયા ગઠબંધન: એકજૂથ અને રણનીતિબદ્ધ
આ બેઠકમાં ભાગ લેનારા ૨૨ પક્ષો અને અપક્ષ સાંસદ કપિલ સિબ્બલની હાજરી એ દર્શાવે છે કે વિપક્ષી એકતા હવે માત્ર દેખાવ નથી. બેઠકમાં નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે કે ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને મતદાર યાદીઓની શુદ્ધતા અંગે ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશને પત્ર લખવામાં આવશે. આ સિવાય, તાજેતરમાં ચર્ચામાં રહેલા NEET-CBSE કૌભાંડ મામલે કેન્દ્રીય શિક્ષણ પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગણી સાથે વિપક્ષે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે.
રાઉતે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ‘ઈન્ડિયા’ ગઠબંધન રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં પોતાની ભાવિ રણનીતિ નક્કી કરશે. તેમના મતે, આ ગઠબંધનનો મુખ્ય હેતુ ભ્રષ્ટાચારીઓને સત્તામાંથી બહાર કરવાનો અને જનતાની સાચી લાગણીઓને, જેને તેઓ ‘મન કી બાત’ કહે છે, તેને પ્રતિબિંબિત કરવાનો છે.
શું પીએમ પદનો ચહેરો અગાઉથી નક્કી કરવો જરૂરી છે?
રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે સંજય રાઉતની આ માંગ તર્કસંગત છે. ઈતિહાસ ગવાહ છે કે જ્યારે પણ વિપક્ષ પાસે લોકપ્રિય નેતા કે સ્પષ્ટ ચહેરો હોય છે, ત્યારે તેને સામાન્ય જનતાનો ટેકો મેળવવામાં સરળતા રહે છે. જોકે, ઈન્ડિયા ગઠબંધનમાં અનેક પક્ષો હોવાથી સર્વસંમતિ સાધવી એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું કામ છે. શું કોંગ્રેસ, ટીએમસી, આપ અને અન્ય ડાબેરી પક્ષો કોઈ એક નામ પર સહમત થશે? આ સૌથી મોટો પ્રશ્ન છે.
પરંતુ રાઉતનો અનુભવ કહે છે કે અસ્પષ્ટતા ચૂંટણીમાં નુકસાન પહોંચાડે છે. મહારાષ્ટ્રના અનુભવમાંથી શીખીને તેઓ ઈચ્છે છે કે વિપક્ષી ગઠબંધન ૨૦૨૯ની ચૂંટણીમાં કોઈ પણ પ્રકારની મૂંઝવણ સાથે મેદાનમાં ન ઉતરે. એક નિશ્ચિત ચહેરો મતદારોને એક સુરક્ષિત અને સ્થિર સરકારનું આશ્વાસન આપે છે, જે અત્યારની પરિસ્થિતિમાં વિપક્ષ માટે અનિવાર્ય છે.
