વૈશ્વિક રાહત: યુએસ-ઈરાન શાંતિ કરાર અને ભારતની સકારાત્મક પ્રતિક્રિયા
વૈશ્વિક રાજકારણના આકાશમાં લાંબા સમયથી છવાયેલા યુદ્ધના વાદળો વચ્ચે એક આશાનું કિરણ દેખાયું છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા અને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે એક પ્રારંભિક શાંતિ કરાર પર સહમતી સધાઈ છે. આ સમાચાર માત્ર આ બે દેશો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે મોટી રાહત સમાન છે. આ સંઘર્ષે છેલ્લા કેટલાક સમયમાં વૈશ્વિક ઉર્જા બજારોને અસ્થિર કરી દીધા હતા અને હજારો નિર્દોષ જીવોને હોમી દીધા હતા.
ભારતનું સ્વાગત અને આશા
ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ શાંતિ કરારનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર પોતાના નિવેદનમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવા માટે લેવાયેલા આ પગલાને ખૂબ જ સકારાત્મક માને છે. મોદીએ કહ્યું કે, “આ સંઘર્ષે સમગ્ર વિશ્વમાં ગંભીર આર્થિક અસ્થિરતા ઊભી કરી હતી અને અનેક દેશોએ જાનહાનિ ભોગવવી પડી હતી.”
ભારત માટે આ કરાર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે એશિયાના ઘણા દેશો તેમની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના જળમાર્ગ પર આધારિત છે. સંઘર્ષ પૂર્વે, આ માર્ગ દ્વારા લગભગ ૯૦% તેલનું પરિવહન થતું હતું. ભારતે આશા વ્યક્ત કરી છે કે આ કરાર માત્ર શાંતિ જ નહીં, પરંતુ નેવિગેશન (નૌકાદળની અવરજવર) અને વાણિજ્યની સ્વતંત્રતાને પણ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં મદદ કરશે. વડા પ્રધાને એ પણ ઉમેર્યું કે ભારત હવે બાકીના મુદ્દાઓ પર ટકાઉ અંતિમ સમાધાન માટેની ચર્ચાઓની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
કરારનું મહત્વ: વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં સ્થિરતા
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ દુનિયાના સૌથી વ્યસ્ત અને મહત્વના જળમાર્ગોમાંથી એક છે. ફેબ્રુઆરીમાં યુએસ-ઈઝરાયલી સંયુક્ત હુમલાઓ પછી જે અશાંતિ શરૂ થઈ હતી, તેણે ઉર્જા બજારોમાં કિંમતોને આસમાને પહોંચાડી દીધી હતી. આ કરાર દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાનો નિર્ણય લેવાયો છે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં સ્થિરતા લાવવા તરફનું પ્રથમ મોટું ડગલું છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ આ કરારને ટેકો આપતા જણાવ્યું હતું કે તેમણે ઈરાની બંદરો પર લગાવવામાં આવેલી નૌકાદળની નાકાબંધી સમાપ્ત કરવાનો આદેશ આપી દીધો છે. તેમણે વિશ્વના જહાજ માલિકોને સંબોધતા કહ્યું, “દુનિયાના જહાજો, તમારા એન્જિન શરૂ કરો. તેલ વહેવા દો!”
I welcome the understanding reached between the United States and Iran on ending the conflict in West Asia, which has caused serious economic disruption across the world and led to loss of life in many countries.
India hopes that the implementation of this understanding will…
— Narendra Modi (@narendramodi) June 15, 2026
મધ્યસ્થી અને આગામી પગલાં
આ કરારને સફળ બનાવવામાં પાકિસ્તાન અને કતારની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વની રહી છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફે સૌપ્રથમ આ કરારની જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે બંને પક્ષોએ લેબનોન સહિત તમામ મોરચે લશ્કરી કાર્યવાહી કાયમી ધોરણે સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. હવે આ અઠવાડિયે ટેકનિકલ વાટાઘાટો માટે બેઠકો યોજાશે, જે આ શાંતિ પ્રક્રિયાનો પાયો નાખશે.
આ કરાર પર ઔપચારિક હસ્તાક્ષર આગામી ૧૯ જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં કરવામાં આવશે. જોકે, હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે તે દિવસે તેહરાન તરફથી કોણ પ્રતિનિધિત્વ કરશે, પરંતુ ઈરાનના નાયબ વિદેશ પ્રધાન કાઝેમ ઘરીબાદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હસ્તાક્ષર પછી જ તેનો અમલ શરૂ થશે. અમેરિકા તરફથી ઉપપ્રમુખ જેડી વાન્સે હાજરી આપવાની તૈયારી દર્શાવી છે, અને રાષ્ટ્રપતિ પોતે પણ ત્યાં ઉપસ્થિત રહી શકે છે.
