માત્ર મીડિયા જ નહીં, હવે સરકારી ક્ષેત્રમાં પણ પત્રકારત્વના યુવાનો માટે ખૂલ્યા તકોના દરવાજા
આજના સમયમાં જ્યારે કોઈ યુવાન પત્રકારત્વ કે માસ કમ્યુનિકેશનની પઢાઈ પૂરી કરે છે, ત્યારે તેના મનમાં સૌથી પહેલો એ જ પ્રશ્ન આવે છે કે શું તેણે માત્ર ટીવી ચેનલો, ન્યૂઝ વેબસાઇટ્સ કે અખબારોમાં જ કામ કરવું પડશે? જો તમારા મનમાં પણ આ જ પ્રશ્ન છે, તો આ લેખ તમારા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે. હકીકત એ છે કે આજની તારીખમાં પત્રકારત્વનું ક્ષેત્ર માત્ર રિપોર્ટિંગ કે સ્ટુડિયોમાં બેસીને એન્કરિંગ સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યું. ડિજિટલ મીડિયાના ઉભરા અને સરકારી કમ્યુનિકેશનના વ્યાપ વધવાને કારણે આજે માસ કમ્યુનિકેશનની ડિગ્રી ધરાવતા યુવાનો માટે સરકારી ક્ષેત્રમાં પણ તવાનાં દ્વાર ખુલી ગયા છે.
જો તમે પણ પત્રકારત્વનો અભ્યાસ કર્યો છે અથવા આ ક્ષેત્રમાં તમારું ભવિષ્ય શોધી રહ્યા છો, તો ચાલો વિસ્તારથી જાણીએ તેવા મુખ્ય સરકારી વિભાગો અને સંસ્થાઓ વિશે જ્યાં તમે તમારી યોગ્યતાના જોરે શ્રેષ્ઠ કારકિર્દી બનાવી શકો છો.
૧. મિનિસ્ટ્રી ઓફ ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ બ્રોડકાસ્ટિંગ (MIB)માં મળે છે અનેક તકો
કેન્દ્ર સરકારનું માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય (MIB) દેશની નીતિઓ, યોજનાઓ અને સિદ્ધિઓની માહિતી સામાન્ય જનતા સુધી પહોંચાડવાનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આ કામ માટે રેડિયો, ટેલિવિઝન, પ્રિન્ટ અને આધુનિક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સનો મોટા પાયે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ચૂંકી સરકારને પોતાની વાત જનતા સુધી પહોંચાડવા માટે કુશળ કમ્યુનિકેટર્સની જરૂર હોય છે, તેથી આ વિભાગમાં પત્રકારત્વના વિદ્યાર્થીઓ માટે અનેક વિકલ્પો હોય છે. તમે અહીં આસિસ્ટન્ટ એડિટર, કોપી એડિટર, એડિટોરિયલ એક્ઝિક્યુટિવ, ગેસ્ટ કોર્ડિનેટર, ન્યૂઝ રીડર અને રિપોર્ટર જેવા મહત્વપૂર્ણ પદો પર કામ કરી શકો છો. અહીં કામ કરવાથી તમને દેશની વહીવટી વ્યવસ્થાને ખૂબ જ નજીકથી જાણવાની તક મળે છે.
૨. પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) માં બનાવો તમારું ભવિષ્ય
પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) સરકારનો સત્તાવાર અવાજ માનવામાં આવે છે. સરકારના નિર્ણયો, કેબિનેટના પ્રસ્તાવો, પ્રેસ રિલીઝ અને તમામ મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતોને મીડિયા અને સામાન્ય જનતા સુધી સાચા સમયે પહોંચાડવાની જવાબદારી આ સંસ્થાની હોય છે.
આજના ડિજિટલ યુગમાં પીઆઈબીનું ક્ષેત્ર ઘણું વધી ગયું છે. પત્રકારત્વની પઢાઈ કરનાર ઉમેદવારો અહીં સોશિયલ મીડિયા એક્ઝિક્યુટિવ, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર, મીડિયા કન્સલ્ટન્ટ, ઇન્ફોર્મેશન ઓફિસર અને આસિસ્ટન્ટ ડિરેક્ટર જેવા પદો પર પોતાની સેવાઓ આપી શકે છે. જો તમારી લેખન શૈલી મજબૂત છે અને તમે ઓછા સમયમાં સચોટ માહિતી રજૂ કરી શકો છો, તો આ વિભાગ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ સાબિત થઈ શકે છે.
૩. ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો (AIR) અને દૂરદર્શન (DD) માં બ્રોડકાસ્ટિંગની તકો
ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો અને દૂરદર્શન દેશના સૌથી જૂના અને ભરોસાપાત્ર સરકારી બ્રોડકાસ્ટિંગ સંસ્થાનો છે. પ્રસાર ભારતી હેઠળ આવતી આ સંસ્થાઓમાં આજે પણ દેશના ખૂણે-ખૂણે સુધી સમાચારો, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને સરકારી જાણકારીઓ પહોંચાડવામાં આવે છે.
માસ કમ્યુનિકેશનના વિદ્યાર્થીઓ માટે અહીં કૌશલ્ય બતાવવાની અપાર તકો મળે છે. તમે અહીં ન્યૂઝ એડિટર, કન્ટેન્ટ એક્ઝિક્યુટિવ, કોપીરાઇટર, મલ્ટીમીડિયા પ્રોડ્યુસર, બ્રોડકાસ્ટ ઇજનેર અને સોશિયલ મીડિયા મેનેજર જેવા પદો પર શાનદાર કારકિર્દી બનાવી શકો છો. ટીવી અને રેડિયોની દુનિયાનો વ્યવહારિક અનુભવ મેળવવા માટે આ પ્લેટફોર્મ અત્યંત શાનદાર છે.
૪. સરકારી જનસંપર્ક વિભાગ (Public Relations Department)
કેન્દ્ર સરકારના મંત્રાલયો ઉપરાંત, દેશના દરેક રાજ્યમાં માહિતી અને જનસંપર્ક વિભાગ (જેવા કે DPRO અથવા IPRD) હોય છે. આ વિભાગોનું મુખ્ય કામ સરકાર અને સામાન્ય જનતા વચ્ચે મજબૂત સેતુ બનવાનું હોય છે.
અહીં સરકારી યોજનાઓની માહિતી નુક્કડ નાટક, જાહેરાતો, સોશિયલ મીડિયા અને પ્રેસ વિજ્ઞપ્તિઓ દ્વારા જનતા સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે, સાથે જ મીડિયા સાથે સમન્વય પણ રાખવામાં આવે છે. આ વિભાગમાં પબ્લિક રિલેશન્સ ઓફિસર (PRO), આસિસ્ટન્ટ પબ્લિક રિલેશન્સ ઓફિસર, ઇન્ફોર્મેશન ઓફિસર, એડિટર અને સોશિયલ મીડિયા મેનેજર જેવા પદો પર નિયમિત અને કરાર આધારિત (Contractual) નિમણૂકો થતી રહે છે.
આ વિભાગોમાં નોકરી મેળવવાની પ્રક્રિયા શું છે?
આ સરકારી સંસ્થાનો અને વિભાગોમાં પસંદગીની પ્રક્રિયા પદ અને વિભાગના આધારે અલગ-અલગ હોઈ શકે છે:
-
નિયમિત પદો (Regular Posts): કેટલાક કાયમી પદો માટે યુપીએસસી (UPSC), એસએસસી (SSC), રાજ્ય લોક સેવા આયોગ (PSC) અથવા અન્ય અધિકૃત ભરતી એજન્સીઓ દ્વારા પરીક્ષાઓ આયોજિત કરવામાં આવે છે.
-
કરાર આધારિત અને વિશેષ પદો (Contractual/Special Posts): પ્રસાર ભારતી, પીઆઈબી અથવા સૂચના મંત્રાલય સમય-સમય પર વિશેષ પ્રોજેક્ટ્સ અથવા ડિજિટલ મીડિયા વિંગ માટે વોક-ઇન-ઇન્ટરવ્યુ અથવા સીધી અરજી દ્વારા પણ ભરતીઓ બહાર પાડે છે. જેમાં લેખિત પરીક્ષા, સ્કિલ ટેસ્ટ અથવા ઇન્ટરવ્યુના આધારે પસંદગી કરવામાં આવે છે.
જો તમે પત્રકારત્વનો અભ્યાસ કર્યો છે, તો નિરાશ થવાની બિલકુલ જરૂર નથી. મીડિયાના ખાનગી ક્ષેત્ર ઉપરાંત સરકારી ક્ષેત્રમાં પણ તમારા માટે તકોની કોઈ જ કમી નથી. બસ જરૂર છે તો આ વિભાગોની સત્તાવાર વેબસાઇટ્સ અને રોજગાર સમાચાર પર ખાસ નજર રાખવાની, જેથી સમયસર સાચી માહિતી મળી શકે અને તમે તમારી પસંદગીના વિભાગમાં ઉજ્જવળ ભવિષ્ય બનાવી શકો.
