સ્પીડ પોસ્ટ કરતાં પહેલાં આ ૪ વાતો ધ્યાને રાખો, નહીંતર ચૂકવવો પડશે ડબલ ચાર્જ

 ૧ ઓગસ્ટથી સ્પીડ પોસ્ટના નિયમો બદલાયા: કવરમાં કરેલી આ એક નાની ભૂલ તમને પડી શકે છે ભારે!

ભારતીય ટપાલ વિભાગ (India Post) દ્વારા ૧ ઓગસ્ટથી સ્પીડ પોસ્ટના નિયમોમાં એક અતિ મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. જો તમે પણ કોઈ સરકારી કામ, એડમિશન, બેંકિંગ કે બિઝનેસ સંબંધિત દસ્તાવેજો મોકલવા માટે અવારનવાર સ્પીડ પોસ્ટનો ઉપયોગ કરતા હોવ, તો હવેથી કવરમાં કાગળ સિવાય કોઈ અન્ય વસ્તુ રાખતા પહેલાં દસ વાર વિચારવું પડશે.

દેશમાં કરોડો લોકો દૈનિક ધોરણે પોતાના જરૂરી કાગળો અને મહત્વપૂર્ણ પત્રો એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ પહોંચાડવા માટે ભારતીય ટપાલ વિભાગની વિશ્વસનીય ‘સ્પીડ પોસ્ટ’ સેવા પર નિર્ભર રહે છે. પરંતુ ૧ ઓગસ્ટથી ઇન્ડિયા પોસ્ટે સ્પીડ પોસ્ટ બુકિંગ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને સુવ્યવસ્થિત બનાવવા માટે તેના નિયમોમાં મોટો સુધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

નવા નિયમ અનુસાર, જો તમે તમારા કવરમાં દસ્તાવેજ (દસ્તાવેજો) સાથે કોઈ નાની-મોટી વસ્તુ મુકશો, તો તેને ‘ડોક્યુમેન્ટ’ ગણવાને બદલે સીધી ‘પાર્સલ’ કેટેગરીમાં મૂકી દેવામાં આવશે અને તે મુજબ જ વજન અને અંતરના આધારે વધારે ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે.

આખરે શું બદલાયું છે અને શા માટે લીધો આ નિર્ણય?

અત્યાર સુધી ઘણા ગ્રાહકો સ્પીડ પોસ્ટના સામાન્ય કવરમાં પોતાના દસ્તાવેજોની સાથે નાની ચાવીઓ, પેન ડ્રાઇવ, ક્રેડિટ કાર્ડ કે નાના ભેટ-સોગાદ જેવી વસ્તુઓ પણ મૂકી દેતા હતા. આના કારણે બુકિંગ કાઉન્ટર પર બેઠેલા કર્મચારીઓ માટે એ નક્કી કરવું મુશ્કેલ બની જતું હતું કે આને દસ્તાવેજ ગણવો કે પાર્સલ.

આ ગૂંચવણ અને ગ્રાહકો સાથે થતા દખલગીરી કે ચાર્જના વિવાદો કાયમી ધોરણે દૂર કરવા માટે ઇન્ડિયા પોસ્ટે હવે તમામ સ્પીડ પોસ્ટને સ્પષ્ટપણે બે ભાગમાં વહેંચી દીધી છે:

૧. ડોક્યુમેન્ટ (Document): માત્ર અને માત્ર કાગળ પર છપાયેલી કે હાથથી લખાયેલી માહિતી.

૨. પાર્સલ (Parcel): કાગળ સિવાયની કોઈપણ ભૌતિક વસ્તુ અથવા કાગળની સાથે ઉમેરાયેલી કોઈ વસ્તુ.

કઈ વસ્તુઓ ગણાશે ‘ડોક્યુમેન્ટ’?

ટપાલ વિભાગની નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, કવરમાં માત્ર નીચે મુજબના કાગળો હોય ત્યારે જ તેને ડોક્યુમેન્ટ ગણવામાં આવશે અને સામાન્ય ચાર્જ લાગશે:

• શાળા કે કોલેજના શૈક્ષણિક પ્રમાણપત્રો (માર્કશીટ, ડિગ્રી)

• ઓળખપત્રો અથવા અન્ય સરકારી દસ્તાવેજોની નકલો

• કાનૂની કાગળો, સોગંદનામા કે કોર્ટના દસ્તાવેજો

• બેંકમાંથી આવતી પાસબુક, ચેકબુક કે પત્રો

• સરકારી નોકરી, એડમિશન કે નોટિસના અરજી પત્રો

કઈ વસ્તુઓ મુકતાં જ લાગશે ‘પાર્સલ’ નો મોંઘો ચાર્જ?

જો તમે કવરમાં ઉપર જણાવેલા કાગળોની સાથે ભૂલથી પણ નીચે આપેલી વસ્તુઓમાંથી કોઈ પણ વસ્તુ મૂકી દીધી, તો તમારી ટપાલ ડોક્યુમેન્ટ નહીં રહે પરંતુ ‘પાર્સલ’ બની જશે:

• પેન ડ્રાઇવ, હાર્ડ ડિસ્ક કે મેમરી કાર્ડ

• ઘર, ગાડી કે તિજોરીની ચાવીઓ

• કોઈ નાની ભેટ (ગિફ્ટ), સેમ્પલ કે ફોટો ફ્રેમ

• શુભેચ્છા કાર્ડ સાથે જોડેલી કોઈ ભૌતિક વસ્તુ

• કોઈપણ પ્રકારની નાની કે મોટી ચીજવસ્તુ

આવી સ્થિતિમાં, ભલે તમારી વસ્તુનું વજન ખૂબ ઓછું હોય, પણ તેનો ચાર્જ પાર્સલના ટેરિફ મુજબ વસૂલવામાં આવશે, જે સામાન્ય સ્પીડ પોસ્ટ કરતાં વધારે હોઈ શકે છે.

હાલમાં કેટલો છે સ્પીડ પોસ્ટનો દર?

સામાન્ય રીતે સ્પીડ પોસ્ટનો દર વજન અને અંતર પર આધારિત હોય છે:

• સ્થાનિક (Local) વિસ્તાર: ૫૦ ગ્રામ સુધીની ટપાલ મોકલવા માટે ₹૧૯ વત્તા જીએસટી (GST) ચાર્જ લેવામાં આવે છે.

• અન્ય શહેર કે રાજ્ય (Outstation): ૫૦ ગ્રામ સુધીની ટપાલ માટે ₹૪૭ વત્તા જીએસટી ચાર્જ વસૂલાય છે.

જો વજન ૫૦ ગ્રામથી વધારે હોય અથવા અંતર વધારે હોય, તો દર વધતો જાય છે. પરંતુ જો કવર ‘પાર્સલ’ કેટેગરીમાં જશે તો તેનો અલગ ચાર્જ રેટ લાગુ થશે.

ગ્રાહકો માટે મહત્વની સાવચેતીઓ:

પોસ્ટ ઓફિસે જતાં પહેલાં એ સ્પષ્ટ કરી લો કે તમે માત્ર કાગળ મોકલી રહ્યા છો કે સામાન. જો માત્ર કાગળ હોય તો કવરમાં બીજી કોઈ વસ્તુ ન મુકો. બુકિંગ વખતે પોસ્ટલ ક્લાર્કને સ્પષ્ટ કહો કે અંદર માત્ર કાગળો છે અને ફી ચૂકવ્યા બાદ મળેલી રસીદ પર ‘Document’ લખેલું છે કે નહીં તે અચૂક ચકાસી લો.