ભારતમાં મોંઘવારીનો પંજો: એપ્રિલમાં રિટેલ ફુગાવો વધીને 3.48% થયો, ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ઉછાળો
ભારતના અર્થતંત્ર માટે મોંઘવારીના મોરચે મિશ્ર સમાચાર આવ્યા છે. નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઓફિસ (NSO) દ્વારા મંગળવારે જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા અનુસાર, એપ્રિલ મહિનામાં ભારતનો ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) આધારિત રિટેલ ફુગાવો વધીને 3.48% પર પહોંચી ગયો છે. માર્ચ મહિનામાં આ આંકડો 3.40% હતો. જોકે, આ વધારો અપેક્ષા કરતા ઓછો રહ્યો છે, કારણ કે આર્થિક નિષ્ણાતોએ તે 3.8% સુધી રહેવાની ધારણા વ્યક્ત કરી હતી. રાહતની વાત એ છે કે આ આંકડો હજુ પણ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના 4% ના લક્ષ્યાંકથી નીચે છે.
નવી સીરીઝ અને સતત ચોથો વધારો
નોંધનીય છે કે આ વર્ષની શરૂઆતમાં જ 2024 ને આધાર વર્ષ (Base Year) બનાવીને CPI ની નવી શ્રેણી શરૂ કરવામાં આવી છે. આ નવી શ્રેણી હેઠળ એપ્રિલનો આ ફુગાવાનો આંકડો અત્યાર સુધીનો સૌથી ઉંચો છે. આ સાથે જ રિટેલ ફુગાવામાં સતત ચોથા મહિને વધારો નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે બજારમાં ચીજવસ્તુઓના ભાવ ધીમે ધીમે વધી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક એનર્જી સંકટ અને ક્રૂડ ઓઈલનો પડકાર
એપ્રિલના આ આંકડામાં હજુ સુધી વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટની સંપૂર્ણ અસર જોવા મળી નથી. હાલમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત પ્રતિ બેરલ $107 ને પાર કરી ગઈ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ મંત્રણાની આશા ધૂંધળી થતા તેલના ભાવમાં ફરી તેજી આવી છે.
HSBC ના ચીફ ઈન્ડિયા ઇકોનોમિસ્ટ પ્રાંજુલ ભંડારીના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યારે હેડલાઇન ઇન્ફ્લેશન ભલે ઓછું લાગતું હોય, પરંતુ આગામી સમયમાં જ્યારે ઉત્પાદકો વધેલા ભાવનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખશે અને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરવામાં આવશે, ત્યારે તેની સાચી અસર જોવા મળશે. એપ્રિલમાં પરિવહન (Transport) ફુગાવો લગભગ સ્થિર રહ્યો હતો, જે સૂચવે છે કે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ હજુ સામાન્ય જનતા પર ભાવ વધારાનો પૂરો બોજ નાખ્યો નથી.
થાળીમાં મોંઘવારી: ટામેટા-કોબીઝ મોંઘા, બટાકા-ડુંગળી સસ્તા
એપ્રિલમાં મોંઘવારી વધવા પાછળનું મુખ્ય કારણ ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ છે. ફૂડ ઇન્ફ્લેશન માર્ચના 3.87% થી વધીને એપ્રિલમાં 4.20% થયું છે. જોકે, આ વધારો બધી વસ્તુઓમાં એકસરખો નથી:
શાકભાજીના આસમાની ભાવ: ટામેટામાં 35.28% અને ફ્લાવર (કોબીઝ) માં 25.58% નો તોતિંગ વધારો જોવા મળ્યો છે.
ગૃહિણીઓને રાહત: બટાકાના ભાવમાં 23.69% અને ડુંગળીના ભાવમાં 17.67% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે મધ્યમ વર્ગ માટે મોટી રાહત છે.
ફુગાવાના આ આંકડામાં ‘બેઝ ઇફેક્ટ’ પણ કામ કરી રહી છે. એપ્રિલ 2025 માં ભાવ ખૂબ જ નીચા હતા, જેના કારણે તેની સરખામણીએ આ વર્ષના ભાવમાં મોટો ઉછાળો દેખાઈ રહ્યો છે.
ગ્રામીણ ભારત પર વધુ બોજ
આંકડા દર્શાવે છે કે શહેરોની સરખામણીએ ગામડાઓમાં મોંઘવારી વધુ છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રિટેલ ફુગાવો 3.74% રહ્યો છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં તે 3.16% હતો. ખાદ્ય પદાર્થોની બાબતમાં પણ ગામડાઓ (4.26%) શહેરો (4.10%) કરતા વધુ મોંઘવારી વેઠી રહ્યા છે. આ તફાવત ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
સોના-ચાંદીમાં આગઝરતી તેજી
સૌથી વધુ ચોંકાવનારો વધારો કિંમતી ધાતુઓ અને પર્સનલ કેર કેટેગરીમાં જોવા મળ્યો છે, જ્યાં ફુગાવો 17.66% રહ્યો છે. ચાંદીના દાગીનાના ભાવમાં વાર્ષિક ધોરણે 144.34% નો તોતિંગ ઉછાળો આવ્યો છે, જ્યારે સોના, હીરા અને પ્લેટિનમ જ્વેલરીમાં 40.72% નો વધારો થયો છે. લગ્નની સિઝનમાં આ ભાવ વધારાએ સામાન્ય લોકોના બજેટ ખોરવી નાખ્યા છે.
ભવિષ્યનું અનુમાન: વ્યાજ દરમાં વધારો શક્ય
આગામી સમયમાં બેવડો ફટકો પડવાની શક્યતા છે – એક બાજુ ‘અલ નીનો’ (El Nino) ની અસરને કારણે ખેતીના ઉત્પાદન પર અસર પડી શકે છે અને બીજી તરફ ઉર્જા સંકટ યથાવત છે. નિષ્ણાતોના મોડેલ મુજબ, તાપમાનમાં વધારો અને અલ નીનો ફુગાવામાં 0.5% નો ઉમેરો કરી શકે છે.
આ સંજોગોમાં, નાણાકીય વર્ષ 2026-27 (FY27) માં સરેરાશ ફુગાવો 5.6% રહેવાની ધારણા છે. જો આવું થશે, તો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) વ્યાજ દરોમાં 0.50% (50 bps) સુધીનો વધારો કરી શકે છે. એવી અપેક્ષા છે કે 2026 ના અંતમાં અથવા 2027 ની શરૂઆતમાં રેપો રેટ વધારીને 5.75% કરવામાં આવશે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે ભવિષ્યમાં હોમ લોન, કાર લોન અને અન્ય લોનના હપ્તા (EMI) મોંઘા થઈ શકે છે.
