FIIs ભાગ્યા પણ DIIs એ બાજી સંભાળી! જાણો કેમ ભારતીય શેરબજારમાં હવે ઘરેલું રોકાણકારોનો છે ‘સિક્કો’
ભારતીય શેરબજારમાં અત્યારે એક મોટું માળખાકીય પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે વિદેશી સંસ્થાગત રોકાણકારો (FIIs) જે દિશામાં જાય, બજાર તે દિશામાં વળે છે. પરંતુ હવે સ્થાનિક સંસ્થાગત રોકાણકારો (DIIs) એક મજબૂત શક્તિ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. તેઓ FIIs દ્વારા કરવામાં આવતા અસ્થિર આઉટફ્લો (વેચાણ) ને સંતુલિત કરી રહ્યા છે અને બજારને સ્થિરતા આપી રહ્યા છે.
DIIs નો વધતો દબદબો અને FIIs નો ઘટાડો
છેલ્લા એક વર્ષમાં Nifty-500 કંપનીઓમાં DIIs (સ્થાનિક રોકાણકારો) નો હિસ્સો માર્ચ 2026 સુધીમાં વધીને 20.9 ટકા ના અત્યાર સુધીના સૌથી ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આ વધારો છેલ્લા આઠ ત્રિમાસિક ગાળાથી સતત જોવા મળી રહ્યો છે. તેની સામે, FIIs નો હિસ્સો ઘટીને 17.1 ટકા પર આવી ગયો છે.
ફ્રી-ફ્લોટ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનના કિસ્સામાં આ તફાવત વધુ સ્પષ્ટ છે:
-
DIIs નો હિસ્સો: 41.2 ટકા.
-
FIIs નો હિસ્સો: 33.8 ટકા. આના કારણે FII-DII માલિકીનો રેશિયો ઘટીને 0.8 પર આવી ગયો છે, જે સાબિત કરે છે કે હવે બજાર પર ઘરેલું રોકાણકારોનું વર્ચસ્વ વધી રહ્યું છે.
કયા સેક્ટર્સમાં થઈ ખરીદી અને ક્યાં વેચવાલી?
સેક્ટર લેવલ પર જોઈએ તો DIIs એ Nifty-500 ના 24 માંથી 21 સેક્ટર્સમાં પોતાનો હિસ્સો વધાર્યો છે.
-
DIIs એ રોકાણ વધાર્યું: પ્રાઈવેટ બેંકો, ટેકનોલોજી, ટેલિકોમ, રિયલ એસ્ટેટ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને હેલ્થકેર.
-
FIIs એ હિસ્સો ઘટાડ્યો: વિદેશી રોકાણકારોએ ૧૭ સેક્ટર્સમાં વેચવાલી કરી છે, જેમાં પ્રાઈવેટ બેંકો, NBFCs, ટેકનોલોજી, કન્ઝ્યુમર અને રિયલ એસ્ટેટ મુખ્ય છે.
-
FIIs ની પસંદગી: જોકે, તેમણે મેટલ્સ, PSU બેંકો, ટેલિકોમ અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા મર્યાદિત સેક્ટર્સમાં રોકાણ વધાર્યું છે.
SIP નો મજબૂત ટેકો
ભારતીય બજારને આટલી મજબૂતી મળવા પાછળનું મુખ્ય કારણ સામાન્ય લોકો દ્વારા કરવામાં આવતું SIP (Systematic Investment Plan) નું રોકાણ છે. કેલેન્ડર વર્ષ 2026 ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં DIIs એ 27.2 અબજ અમેરિકી ડોલર નું જંગી રોકાણ કર્યું હતું. તેની સામે વિદેશી રોકાણકારોનું વલણ અસ્થિર રહ્યું છે. જાન્યુઆરી-માર્ચ ક્વાર્ટરમાં ભૂ-રાજકીય તણાવને કારણે FIIs એ કુલ 15.8 અબજ ડોલર ની વેચવાલી કરી હતી.
માર્કેટ કેપ મુજબ હિસ્સેદારી
DIIs એ દરેક કેટેગરીના શેરોમાં ખરીદી કરી છે:
-
Large-cap: 22 ટકા હિસ્સો.
-
Mid-cap: 19 ટકા હિસ્સો.
-
Small-cap: 17.7 ટકા હિસ્સો. આ ત્રણેય સેગમેન્ટમાં FIIs એ વર્ષ-દર-વર્ષના આધારે તેમનું એક્સપોઝર ઘટાડ્યું છે.
ટેકનોલોજી અને BFSI સેક્ટરની સ્થિતિ
રસપ્રદ વાત એ છે કે ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં FII નું રોકાણ ઘટીને અત્યાર સુધીના સૌથી નીચલા સ્તરે એટલે કે 7.3 ટકા પર આવી ગયું છે. તેમ છતાં, FII ના પોર્ટફોલિયોમાં BFSI (બેંકિંગ અને ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસ) સેક્ટર હજુ પણ 32.1 ટકા હિસ્સા સાથે ટોચ પર છે.
