સોનાનો ભાવ ₹1.6 લાખ પાર થતાં જ કેશ માટે લાગી લાઈનો! લોકો દાગીના બેચીને કેમ કરી રહ્યા છે પૈસાનો વરસાદ?
ભારતમાં સોનાને માત્ર એક દાગીના કે આભૂષણ તરીકે જ નહીં, પરંતુ મુશ્કેલીના સમયમાં કામ આવતી સૌથી સુરક્ષિત મૂડી અથવા રોકાણ તરીકે જોવામાં આવે છે. પરંતુ હાલના દિવસોમાં ભારતીય બજારમાં એક બહુ મોટો અને રસપ્રદ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. વધતી જતી મોંઘવારી અને સોનાના ઐતિહાસિક ઉંચા ભાવો વચ્ચે લોકો ઘરમાં રાખેલું જૂનું સોનું વેચીને રોકડ (કેશ) મેળવવાની તરફ ઝડપથી વળી રહ્યા છે.
ઓગસ્ટ મહિનાના આંકડા દર્શાવે છે કે જૂના સોનાના બદલે રોકડ લેવાનો બિઝનેસ કુલ જ્વેલરી બિઝનેસના લગભગ ૨૦ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. નોંધનીય વાત એ છે કે માત્ર એક વર્ષ પહેલાં એટલે કે ગત વર્ષે આ પ્રમાણ મોટે ભાગે ૫ ટકા જેટલું જ હતું.
સોનાના ભાવ હાલમાં પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ રૂ. ૧.૬ લાખની ઐતિહાસિક સપાટીને વટાવી ગયા છે. માત્ર આ એક જ મહિનામાં સોનાના ભાવમાં ૧૪ ટકાથી પણ વધુનો જંગી વધારો જોવા મળ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, લોકો પોતાના દૈનિક ખર્ચાઓ પૂરા કરવા, અનિશ્ચિત આર્થિક માહોલમાં નફો કમાઈ લેવા અને ઊંચા ભાવોનો પૂરેપૂરો લાભ ઉઠાવવા માટે જૂના દાગીના વેચી રહ્યા છે.
‘કેશ-ફોર-ગોલ્ડ’ (Cash-for-Gold) મોડલ શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
સામાન્ય રીતે જ્યારે લોકો જ્વેલર્સ પાસે જાય છે, ત્યારે તેઓ જૂનું સોનું આપીને તેના બદલે નવા દાગીના ખરીદતા (એક્સચેન્જ કરતા) હોય છે. પરંતુ ‘કેશ-ફોર-ગોલ્ડ’ મોડલ હેઠળ ગ્રાહકો નવા દાગીના ખરીદવાને બદલે પોતાના જૂના સોનાના બદલે સીધા રોકડ નાણાં જ મેળવે છે.
પરંપરાગત રીતે, જૂનું સોનું વેચીને રોકડ મેળવવાનું કામ મોટા ભાગે નાના અને સ્થાનિક જ્વેલર્સ પૂરતું જ સીમિત હતું. પરંતુ હવે દેશના મોટા અને સંગઠિત રીટેલર્સ પણ આ ક્ષેત્રમાં સક્રિય બન્યા છે.
મોટી બ્રાન્ડ્સનો પ્રવેશ: કલ્યાણ જ્વેલર્સ અને તનિષ્ક જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ જૂન મહિનાથી જ ‘કેશ-ફોર-ગોલ્ડ’ ની સુવિધા શરૂ કરી છે અથવા તેને વધુ વ્યાપક બનાવી છે. આ સિવાય જોયાલુક્કાસ (Joyalukkas) પણ ગ્રાહકોને આ સુવિધા પૂરી પાડી રહી છે.
જ્વેલર્સ માટે ફાયદો: જ્યારે સોનાના ઊંચા ભાવોને કારણે નવા દાગીનાની ખરીદી પર અસર પડી રહી છે, ત્યારે જ્વેલર્સ માટે આ પ્રોગ્રામ જૂના સોનાને રીસાઈકલ કરીને મેળવવાનો એક મજબૂત અને સરળ રસ્તો બની ગયો છે.
જ્વેલરી ઉદ્યોગમાં ‘કેશ-ફોર-ગોલ્ડ’નો વધતો જતો ક્રેઝ
જૂના સોનાના બદલે કેશ લેવાનો આ ટ્રેન્ડ ખૂબ જ ઝડપથી લોકપ્રિય થઈ રહ્યો છે. કલ્યાણ જ્વેલર્સના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર રમેશ કલ્યાણરામને કંપનીની પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાની (Q1) એનાલિસ્ટ કોલમાં જણાવ્યું હતું કે, બજારમાં ‘કેશ-ફોર-ગોલ્ડ’નો ક્રેઝ ઝડપથી વધ્યો છે. જૂન ત્રિમાસિક ગાળામાં કંપનીના કુલ બિઝનેસમાં આ સુવિધાનો હિસ્સો સિંગલ ડિજિટ (એક આંકડા) માંથી વધીને ડબલ ડિજિટ (બે આંકડા) માં પહોંચી ગયો છે.
કંપનીના મતે, આ ટ્રેન્ડને કારણે સામાન્ય એક્સચેન્જ દરમિયાન માર્જિનમાં થતા ઘટાડાની ભરપાઈ કરવામાં પણ મદદ મળી રહી છે. રીટેલર્સનું માનવું છે કે જ્યારે નવું સોનું ખરીદવું મોંઘું પડે છે, ત્યારે ગ્રાહકો માટે જૂના સોનાનું વેચાણ એ કેશ મેળવવાનો સૌથી આકર્ષક અને સરળ વિકલ્પ બની જાય છે.
સોનાના રેકોર્ડ ભાવ અને ગ્રાહકોના વર્તનમાં આવેલું પરિવર્તન
મુંબઈના સ્પોટ માર્કેટમાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ રૂ. ૧.૬૨ લાખની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો. સોનાના આ આસમાને પહોંચેલા ભાવોએ ગ્રાહકોની માનસિકતા અને ખરીદીની આદતોમાં મોટો ફેરફાર આણ્યો છે.
૧. નવી ખરીદીમાં વિલંબ: સોનું ખૂબ મોંઘું થઈ જવાથી ઘણા લોકોએ નવા દાગીનાની ખરીદી હાલ પૂરતી મુલતવી રાખી છે.
૨. જૂના સોનાનું મૂલ્ય: બીજી તરફ, ઘરમાં પડી રહેલા જૂના સોનાનું મૂલ્ય અચાનક વધી જવાથી લોકો તેને બજારમાં વેચીને સારા નાણાં મેળવી રહ્યા છે.
૩. નફાની તક: ઘણા ગ્રાહકો નવા દાગીના લેવાને બદલે વર્તમાન ઉચ્ચતમ ભાવોનો લાભ લઈને પોતાનો નફો પાકો કરવા માગે છે.
વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ અને ભવિષ્યનું વલણ
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સોના અને ચાંદીના ભાવ તાજેતરમાં ત્રણ મહિનાના સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યા બાદ થોડા ઘટીને સ્થિર થયા હતા. હાલમાં વૈશ્વિક ટ્રેડર્સ અને રોકાણકારોની નજર અમેરિકાના ફુગાવાના (મોંઘવારીના) આવનારા આંકડાઓ અને ફેડરલ રિઝર્વના ચેરમેન કેવિન વૉર્શના વક્તવ્ય પર મંડાયેલી છે.
અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વે હજુ સુધી ફુગાવા અંગે કોઈ બહુ આકરો વલણ અપનાવવાનો સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો નથી. આ સિવાય યુએસ ડોલરના મૂલ્યમાં થઈ રહેલા ધોવાણ અને અનિશ્ચિતતાને કારણે આગામી સપ્તાહોમાં સોનાના ભાવોને વધુ મજબૂતી અને ટેકો મળવાની પૂરતી શક્યતાઓ દેખાઈ રહી છે.
