ઈરાનની ટ્રમ્પને ‘પ્રી-એમ્પ્ટિવ અટેક’ની સીધી ધમકી: હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થવા પર વૈશ્વિક તબાહીની ચેતવણી
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવે હવે એક ખતરનાક વળાંક લીધો છે, જેમાં તેહરાને વોશિંગ્ટનને ‘પ્રી-એમ્પ્ટિવ અટેક’ (પૂર્વ-નિયોજિત હુમલો) ની સીધી ચેતવણી આપી છે. ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો અમેરિકા તેમના આંતરિક મામલામાં દખલગીરી ચાલુ રાખશે અથવા લશ્કરી કાર્યવાહીની ધમકી આપશે, તો ઈરાન બચાવ કરવાને બદલે પહેલા હુમલો કરવાની રણનીતિ અપનાવશે.
ટ્રમ્પની સખત ચેતવણી અને ઈઝરાયેલ સાથે બેઠક
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં ફ્લોરિડાના માર-એ-લાગોમાં ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠક બાદ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી હતી કે જો ઈરાન તેના બેલેસ્ટિક મિસાઈલ અથવા પરમાણુ કાર્યક્રમને ફરીથી શરૂ કરવાનો પ્રયાસ કરશે, તો અમેરિકા ઈઝરાયેલ સાથે મળીને હુમલો કરશે અને તેને ‘ખરાબ રીતે ખતમ’ કરી દેશે. નેતન્યાહુએ પણ ઈરાન પર વધુ કડક એક્શનની માંગ કરી છે, કારણ કે ઈઝરાયેલને ડર છે કે ઈરાનની મિસાઈલો તેમની ‘આયર્ન ડોમ’ સંરક્ષણ પ્રણાલીને નિષ્ફળ બનાવી શકે છે.
ઈરાનનો પલટવાર: ‘કલ્પના બહારની બરબાદી થશે’
ટ્રમ્પની ધમકી પર ઈરાને તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયા આપી છે. ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈના ટોચના સલાહકાર અલી શમખાનીએ જણાવ્યું કે ઈરાનની મિસાઈલ ક્ષમતા અને સુરક્ષાને કોઈ નિયંત્રિત કરી શકશે નહીં. તેમણે ચેતવણી આપી કે કોઈપણ હુમલાનો એટલો ઝડપી અને કડક જવાબ આપવામાં આવશે જે હુમલાખોરોની કલ્પના બહારનો હશે. ઈરાનની નવી રચાયેલી ‘ડિફેન્સ કાઉન્સિલ’ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ માત્ર હુમલો થવાની રાહ જોશે નહીં, પરંતુ જોખમના નક્કર સંકેતો મળતા જ પહેલા હુમલો (Pre-emptive Strike) કરી શકે છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની: વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર સંકટ
ઈરાનની આ ધમકીનું સૌથી ભયાનક પાસું હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને બંધ કરવાની ચેતવણી છે. આ દરિયાઈ માર્ગ વિશ્વની ‘ઓઈલ લાઈફલાઈન’ માનવામાં આવે છે, જ્યાંથી દરરોજ અંદાજે 2 કરોડ બેરલ કાચું તેલ પસાર થાય છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો ઈરાન આ રસ્તો બ્લોક કરે છે, તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો ઠપ થઈ જશે અને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ સમગ્ર વિશ્વમાં ઐતિહાસિક સ્તરે પહોંચી શકે છે.
આંતરિક વિદ્રોહ અને આર્થિક પડકારો
યુદ્ધની તૈયારીઓ વચ્ચે ઈરાન ઘરેલુ મોરચે પણ સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. ત્યાંના ચલણ ‘રિયાલ’ના ભારે પતન અને આસમાને પહોંચેલી મોંઘવારીને કારણે જનતામાં ભારે રોષ છે અને વ્યાપક વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે. સરકારે દેખાવકારોને શાંત કરવા માટે મૂળભૂત ચીજવસ્તુઓ (જેમ કે ઈંડા, તેલ અને માંસ) પર સબસિડી જાહેર કરી છે, પરંતુ જનતા આ સહાયને અપૂરતી માની રહી છે.
ભૂતકાળના હુમલા અને વર્તમાન સ્થિતિ
નોંધનીય છે કે જૂન 2025 માં અમેરિકાએ ‘ઓપરેશન મિડનાઈટ હેમર’ હેઠળ ઈરાનના ત્રણ મુખ્ય પરમાણુ મથકો—ફોર્ડો, નતાન્ઝ અને ઈસ્ફહાન—પર બંકર બસ્ટર બોમ્બથી હુમલો કર્યો હતો. પેન્ટાગોન મુજબ, તે હુમલાએ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને લગભગ બે વર્ષ પાછળ ધકેલી દીધો હતો. જોકે, તાજેતરના અહેવાલો સૂચવે છે કે તેહરાન નવી જગ્યાઓ પર પોતાની તાકાત ફરીથી ભેગી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, જેને રોકવા માટે ટ્રમ્પ પ્રશાસન ‘લોક એન્ડ લોડેડ’ મોડમાં છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પરિસ્થિતિ કોઈપણ સમયે મોટા પ્રાદેશિક યુદ્ધમાં ફેરવાઈ શકે છે, જેનાથી માત્ર મધ્ય પૂર્વ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પ્રભાવિત થશે.
