શેરબજારમાં હવે ‘મોટા માથા’નું રાજ ખતમ? સ્મોલકેપ-મિડકેપની સુનામી વચ્ચે રોકાણકારો માટે આવી મોટી ચેતવણી!
વૈશ્વિક સ્તરે અત્યારે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) નો ભારે ક્રેઝ જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાથી લઈને યુરોપ સુધીના બજારોમાં ગણતરીની જાયન્ટ ટેકનોલોજી કંપનીઓ આખા માર્કેટને દોડાવી રહી છે. પરંતુ આપણું ભારતીય શેરબજાર કંઈક અલગ જ માટીનું બનેલું છે! વૈશ્વિક ટ્રેન્ડ કરતાં બિલકુલ વિરુદ્ધ દિશામાં જઈને ભારતીય બજારમાં એક નવો જ ઈતિહાસ રચાઈ રહ્યો છે.
તાજેતરમાં ગ્લોબલ બ્રોકરેજ ફર્મ જેફરીઝ (Jefferies) ના લોકપ્રિય અહેવાલ ‘ગ્રીડ એન્ડ ફિયર’ (GREED & Fear) માં એક અત્યંત રસપ્રદ વિશ્લેષણ સામે આવ્યું છે. અહેવાલ અનુસાર, ભારતીય શેરબજારની ટોચની ૨૦ બ્લુચીપ કંપનીઓનો કુલ માર્કેટ કેપિટલાઈઝેશનમાં હિસ્સો ઘટીને માત્ર ૨૮ ટકા રહી ગયો છે, જે વર્ષ ૨૦૨૦ પછીનું સૌથી નીચું સ્તર છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ભારતીય શેરબજારમાં હવે માત્ર ‘મોટા માથા’નું રાજ નથી રહ્યું, પરંતુ નાના અને મધ્યમ કદના શેરો ખરા અર્થમાં બજારની કમાન સંભાળી રહ્યા છે.
ગ્લોબલ માર્કેટથી વિપરીત ભારતનો ‘અનોખો રસ્તો’
સામાન્ય રીતે એવું જોવામાં આવે છે કે જ્યારે વૈશ્વિક બજારોમાં તેજી હોય, ત્યારે તમામ દેશોમાં મોટાભાગે સરખો જ ટ્રેન્ડ જોવા મળતો હોય છે. પરંતુ અત્યારે સ્થિતિ અલગ છે. અમેરિકા અને અન્ય વિકસિત દેશોમાં મુઠ્ઠીભર મોટી કંપનીઓ (ખાસ કરીને AI ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી ટેક જાયન્ટ્સ) રોકાણકારોના આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે અને વૈશ્વિક માર્કેટ કેપમાં તેમનો હિસ્સો સતત વધી રહ્યો છે.
તેની સામે ભારતમાં ચિત્ર તદ્દન અલગ છે. જેફરીઝના મતે, ભારત આ વૈશ્વિક પ્રવાહથી વિરુદ્ધ એટલે કે ‘ઇનવર્સ એઆઇ ટ્રેડ’ (Inverse AI Trade) તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. અહીં રોકાણકારો માત્ર ચોક્કસ આઇટી કે જાયન્ટ કંપનીઓ પાછળ દોડવાને બદલે દેશના આંતરિક વિકાસ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને કન્ઝમ્પશન સાથે જોડાયેલી મિડકેપ અને સ્મોલકેપ કંપનીઓ પર વધુ ભરોસો મૂકી રહ્યા છે.
સ્મોલકેપ અને મિડકેપનું શાનદાર પ્રદર્શન
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતીય મિડકેપ અને સ્મોલકેપ ઈન્ડેક્સે જે વળતર આપ્યું છે તે આશ્ચર્યજનક છે. આંકડાકીય દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, વર્ષ ૨૦૨૩ ની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં ‘નિફ્ટી મિડકેપ ૧૦૦’ ઈન્ડેક્સમાં લગભગ ૯૯ ટકાનો જંગી ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. તેની સરખામણીમાં લાર્જકેપ આધારિત મુખ્ય ઈન્ડેક્સ ‘નિફ્ટી ૫૦’ સમાન ગાળામાં “માત્ર” ૩૩ ટકા જ વધ્યો છે.
આ તફાવત દર્શાવે છે કે માર્કેટમાં વ્યાપક સ્તરે તેજી ફેલાયેલી છે. જેફરીઝના ઈન્ડિયા રિસર્ચ હેડ મહેશ નંદુરકરના જણાવ્યા અનુસાર, મિડકેપ અને સ્મોલકેપ કંપનીઓની આ તેજી માત્ર અટકળો કે હવાઈ વાતો પર આધારિત નથી, પરંતુ તેની પાછળ મજબૂત કમાણી (Earnings Growth) જવાબદાર છે. આ કંપનીઓએ ખરેખર જમીની સ્તરે ઉત્કૃષ્ટ નફો કરીને બતાવ્યો છે, જેના કારણે રોકાણકારો તેમાં નાણાં રોકવા પ્રેરાયા છે.
લાર્જકેપ કંપનીઓમાં આકર્ષણ કેમ ઘટ્યું?
સવાલ એ થાય કે લાર્જકેપ એટલે કે દેશની સૌથી મોટી કંપનીઓ કેમ પાછળ રહી ગઈ? આ પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી લાર્જકેપ સેક્ટરમાં રોકાણકારોને આકર્ષી શકે તેવી કોઈ મોટી કે સ્પષ્ટ થિમેટિક સ્ટોરી (Thematic Story) જોવા મળી નથી. બેન્કિંગ, આઈટી અને રિલાયન્સ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓની વૃદ્ધિ મધ્યમ સ્તરે રહી છે.
બીજી તરફ, મિડકેપ કંપનીઓ સંરક્ષણ (Defense), રેલવે, રિન્યુએબલ એનર્જી અને સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં સક્રિય છે, જ્યાં સરકારી નીતિઓ અને ભારે મૂડીરોકાણના કારણે અસાધારણ આર્થિક વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. આ જ કારણ છે કે રોકાણકારો મિડકેપ તરફ વધુ આકર્ષાયા છે.
શું હવે લાર્જકેપ શેરોમાં ‘રીબાઉન્ડ’નો સમય આવી ગયો છે?
જેફરીઝના અહેવાલમાં એક મહત્વની ચેતવણી અને તક બંને તરફ ઈશારો કરવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે, “હવે સમય આવી ગયો છે કે ટેક્ટિકલ ધોરણે બજારમાં ‘મીન રિવર્ઝન’ (Mean Reversion – એટલે કે સરેરાશ તરફ પાછા ફરવું) જોવા મળે.” સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, હવે લાર્જકેપ શેરો ફરીથી લાઈમલાઈટમાં આવી શકે છે અને મિડકેપ-સ્મોલકેપની સરખામણીમાં વધુ સારું પ્રદર્શન કરી શકે છે.
આ પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
-
કમાણીમાં સુધારો: આગામી બે નાણાકીય વર્ષોમાં નિફ્ટી ૫૦ અને નિફ્ટી ૧૦૦ જેવી લાર્જકેપ ઇન્ડેક્સ કંપનીઓની કમાણી વાર્ષિક ૧૪ થી ૧૫ ટકાના દરે વધવાની ધારણા છે. જે ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ પૂરા થયેલા છેલ્લા બે વર્ષના માત્ર ૮ ટકાના વૃદ્ધિ દર કરતાં ઘણી વધારે છે.
-
વેલ્યુએશનનું આકર્ષણ: હાલમાં વેલ્યુએશનની દ્રષ્ટિએ લાર્જકેપ શેરો ઘણા સસ્તા અને આકર્ષક દેખાઈ રહ્યા છે. લાર્જકેપ ઈન્ડેક્સ (Nifty 100) નો વન-યાર ફોરવર્ડ પીઈ (P/E) રેશિયો અત્યારે મિડકેપ ઈન્ડેક્સ (Nifty Midcap 150) ની સરખામણીમાં ૩૩ ટકા ડિસ્કાઉન્ટ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. આ ડિસ્કાઉન્ટ તેના ૧૦ વર્ષના સરેરાશ ૨૦ ટકાના ડિસ્કાઉન્ટ કરતાં ઘણું વધારે છે. આથી, મોટા શેરો અત્યારે ખરીદવા માટે વધુ સેફ અને વ્યાજબી જણાય છે.
ગ્લોબલ પડકારો વચ્ચે ભારતીય બજારની સ્થિતિસ્થાપકતા
રોકાણકારો માટે વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજકીય (Geopolitical) તણાવ પણ ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. તાજેતરમાં ઇઝરાયેલ-યુએસ અને ઇરાન વચ્ચેના સંઘર્ષની અસર વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને ઊર્જા સુરક્ષા પર પડી છે. ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે આયાતી તેલ પર ખૂબ મોટો આધાર રાખે છે, જેના કારણે ભારતીય બજાર માટે આ એક નકારાત્મક પરિબળ છે.
જો કે, આ તમામ નકારાત્મક વૈશ્વિક સમાચારો વચ્ચે પણ ભારતીય બજારની સ્થિતિસ્થાપકતા (Resilience) અદભુત રહી છે. એબ્સોલ્યુટ રિટર્નની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, ભારતીય બજારે વૈશ્વિક હલચલ વચ્ચે પણ રોકાણકારોના પોર્ટફોલિયોને બહુ મોટું નુકસાન થવા દીધું નથી. ખાસ કરીને સ્થાનિક રોકાણકારો માટે રૂપિયાના સંદર્ભમાં આ બજાર અત્યંત ફાયદાકારક અને સ્થિર સાબિત થયું છે.
સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સની ભૂમિકા
આ તેજીને ટકાવી રાખવામાં ભારતના સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય રોકાણકારોનો ફાળો નાનોસૂનો નથી. ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં સિપ (SIP) દ્વારા દર મહિને હજારો કરોડ રૂપિયા ઠલવાઈ રહ્યા છે. જો કે છેલ્લા બે મહિનામાં સ્થાનિક ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં ઇનફ્લો (નાણાંનો પ્રવાહ) થોડો ધીમો પડ્યો છે, તેમ છતાં મિડકેપ અને સ્મોલકેપ સેગમેન્ટને આ સ્થાનિક ભંડોળ તરફથી સતત મજબૂત ટેકો મળી રહ્યો છે. વિદેશી રોકાણકારો (FII) ની વેચવાલી સામે આપણા સ્થાનિક રોકાણકારો (DII) એ બજારને ઢાલ બનીને બચાવ્યું છે.
જેફરીઝનો આ અહેવાલ રોકાણકારોને એક નવી દિશા આપે છે. મિડકેપ અને સ્મોલકેપે અત્યાર સુધી શાનદાર વળતર આપ્યું છે તેમાં કોઈ શંકા નથી, પરંતુ હવે જ્યારે તેમના વેલ્યુએશન ખૂબ મોંઘા થઈ ગયા છે અને લાર્જકેપ કંપનીઓની કમાણી આગામી બે વર્ષમાં જોરદાર સુધરવાની આશા છે, ત્યારે રોકાણકારોએ ધીમે-ધીમે પોતાના પોર્ટફોલિયોને લાર્જકેપ તરફ વાળવો જોઈએ.
મોટા શેરોમાં જોખમ ઓછું હોય છે અને વર્તમાન બજારના વાતાવરણમાં તે વધુ સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન સાબિત થઈ શકે છે. બજારમાં જ્યારે પણ આવી મોટી અસમાનતા સર્જાય છે, ત્યારે લાંબા ગાળે સરેરાશ રિટર્ન તરફ બજાર પાછું ફરે જ છે, અને સ્માર્ટ રોકાણકારો તે સમયસર ઓળખીને પોતાની ચાલ બદલી લેતા હોય છે.
