દિલ્હી આબકારી નીતિ કેસ: હાઈકોર્ટમાં AAP નેતાઓ અને ન્યાયતંત્ર વચ્ચેનો વિવાદ અને નવો વળાંક
દિલ્હીના બહુચર્ચિત આબકારી નીતિ કેસમાં દરરોજ નવા વળાંકો જોવા મળી રહ્યા છે. તાજેતરના સૌથી મોટા ઘટનાક્રમમાં, આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના ટોચના નેતાઓ અરવિંદ કેજરીવાલ, મનીષ સિસોદિયા અને દુર્ગેશ પાઠક—હવે સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અપીલની કાનૂની કાર્યવાહીમાં સક્રિયપણે ભાગ લેવા માટે સંમત થયા છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ બદલાયા બાદ નેતાઓએ કોર્ટની પ્રક્રિયામાં જોડાવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેનાથી છેલ્લા કેટલાય સમયથી ચાલી રહેલો મડાગાંઠ અંતે ઉકેલાયો છે.
ગાંઠ ઉકેલાયા બાદ હવે હાઈકોર્ટે આ મામલાની સુનાવણી માટે આગામી રૂપરેખા તૈયાર કરી લીધી છે અને સમગ્ર કેસની સુનાવણી માટે જુલાઈ મહિનાની તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે નીચલી અદાલતે (ટ્રાયલ કોર્ટ) આબકારી નીતિ કેસમાં અરવિંદ કેજરીવાલ, મનીષ સિસોદિયા અને અન્ય નેતાઓને મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ટ્રાયલ કોર્ટના આ નિર્ણયથી સીબીઆઈ અસંતુષ્ટ હતી, અને એજન્સીએ આ આદેશને પડકારતી અપીલ દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરી હતી. હાઈકોર્ટમાં આ કેસની સુનાવણી જસ્ટિસ સ્વર્ણકાંત શર્માની બેન્ચ સમક્ષ ચાલી રહી હતી.
આ દરમિયાન, જસ્ટિસ શર્માએ સીબીઆઈ અધિકારી સામે વિભાગીય કાર્યવાહી કરવાના નીચલી અદાલતના આદેશ પર સ્ટે લગાવી દીધો હતો અને એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) ની કાર્યવાહીને પણ મુલતવી રાખી હતી. આ નિર્ણયો બાદ આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓ અને જજ વચ્ચે એક અભૂતપૂર્વ તણાવ ઊભો થયો હતો.
અદાલતની કાર્યવાહીનો બહિષ્કાર અને પક્ષપાતના આક્ષેપો
AAP નેતાઓનો આરોપ હતો કે તેમને જસ્ટિસ સ્વર્ણકાંત શર્માની અદાલતમાંથી ન્યાય મળવાની આશા નથી. આથી, અરવિંદ કેજરીવાલે મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડી.કે. ઉપાધ્યાય સમક્ષ કાનૂની અરજી કરીને આ કેસને અન્ય કોઈ જજની બેન્ચમાં ટ્રાન્સફર કરવાની માંગ કરી હતી. જોકે, મુખ્ય ન્યાયાધીશે આ વિનંતીને ફગાવી દીધી હતી.
ત્યારબાદ, AAP નેતાઓએ જસ્ટિસ શર્માને પોતે જ આ કેસમાંથી હટી જવા (Recusal) વિનંતી કરી, જેને પણ ન્યાયાધીશે નકારી કાઢી હતી. આના વિરોધમાં કેજરીવાલ, સિસોદિયા અને દુર્ગેશ પાઠકે સ્પષ્ટ જાહેરાત કરી દીધી કે તેઓ જસ્ટિસ શર્માની કોર્ટની કોઈ પણ કાર્યવાહીમાં ભાગ લેશે નહીં અને તેનો સંપૂર્ણ બહિષ્કાર કરશે. આ પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર બની ગઈ હતી કે કોર્ટે આ નેતાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે વરિષ્ઠ વકીલોને ‘એમિસી ક્યુરી’ (કોર્ટના મિત્ર) તરીકે નિયુક્ત કરવા પડ્યા હતા.
ન્યાયાધીશ બદલાયા અને મામલો જસ્ટિસ મનોજ જૈન પાસે પહોંચ્યો
આ વિવાદે ત્યારે નવું કાનૂની સ્વરૂપ લીધું જ્યારે સોશિયલ મીડિયા પર જસ્ટિસ શર્મા વિરુદ્ધ કથિત રીતે અપમાનજનક અને બદનક્ષીભરી સામગ્રી પોસ્ટ કરવામાં આવી. આ બાબતની ગંભીર નોંધ લઈને જસ્ટિસ શર્માએ ૧૪ મેના રોજ સંબંધિત પક્ષો સામે કોર્ટની અવમાનના (Contempt of Court) ની કાર્યવાહી શરૂ કરી. કાનૂની સિદ્ધાંત એવો છે કે જે ન્યાયાધીશ પોતે અવમાનનાની કાર્યવાહી શરૂ કરે, તે જ વ્યક્તિ તે મુખ્ય કેસની સુનાવણી ચાલુ રાખી શકે નહીં. આ ટેકનિકલ કારણોસર જસ્ટિસ શર્માએ આખરે આ કેસમાંથી પોતાને અલગ કરી લીધા.
આ પછી આ મુખ્ય કેસ જસ્ટિસ મનોજ જૈનની બેન્ચ સમક્ષ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યો. જસ્ટિસ જૈને ૧૯ મેના રોજ સીબીઆઈને નિર્દેશ આપ્યો કે તેઓ કેજરીવાલ અને અન્યોને સત્તાવાર જાણ કરે કે હવે આ કેસ તેમની કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર થયો છે.
AAP નેતાઓનો યુ-ટર્ન: કોર્ટમાં વકાલતનામા રજૂ કર્યા
નવા જજની નિમણૂક થતાં જ આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓના વલણમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. સોમવારે સુનાવણી દરમિયાન સીબીઆઈના વકીલ ડી.પી. સિંહે કોર્ટને સત્તાવાર માહિતી આપી કે અરવિંદ કેજરીવાલ, મનીષ સિસોદિયા અને દુર્ગેશ પાઠકે આ કેસમાં કાનૂની પ્રતિનિધિત્વ માટે પોતાના ‘વકાલતનામા’ (અધિકૃતતા પત્ર) રજૂ કરી દીધા છે. કોર્ટના સ્ટાફે પણ પુષ્ટિ કરી છે કે ૨૫ મેના રોજ આ દસ્તાવેજો સત્તાવાર રીતે રેકોર્ડ પર લેવામાં આવ્યા છે. તેનો અર્થ એ છે કે હવે આ નેતાઓ કાનૂની પ્રક્રિયાનો બહિષ્કાર કરવાને બદલે તેમાં સક્રિયપણે ભાગ લેશે.
હાઈકોર્ટનું આગામી વલણ અને સુનાવણીનું સમયપત્રક
જસ્ટિસ મનોજ જૈનની અદાલતે આ સકારાત્મક બદલાવની નોંધ લીધી છે. જજે જણાવ્યું કે તમામ પક્ષકારોએ હવે વકાલતનામા દાખલ કરી દીધા હોવાથી, કેસની વ્યવસ્થિત સુનાવણી થઈ શકશે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી સુનાવણી દરમિયાન કઈ તારીખો આપી શકાય અને દલીલો માટે કેવું સમયપત્રક (Schedule) રાખવું તેની ચર્ચા કરવામાં આવશે.
અદાલતે આ મામલાની આગામી સુનાવણી માટે ૧૬ જુલાઈ ની તારીખ નક્કી કરી છે. આ દિવસે કોર્ટ બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળશે અને ટ્રાયલ કોર્ટના મુક્તિના આદેશ સામે સીબીઆઈની અપીલ પર આગળ વધશે.
અવમાનના કેસમાં અન્ય નેતાઓને નોટિસ
મુખ્ય કેસ ભલે જસ્ટિસ જૈન પાસે ટ્રાન્સફર થયો હોય, પરંતુ જસ્ટિસ શર્મા દ્વારા શરૂ કરાયેલો અવમાનના (Contempt) નો મામલો હજુ ચાલુ છે. હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે સોશિયલ મીડિયા પર ન્યાયતંત્ર વિરુદ્ધ ટિપ્પણીઓ કરવાના મામલે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. આ સંદર્ભમાં કોર્ટે અરવિંદ કેજરીવાલ ઉપરાંત આમ આદમી પાર્ટીના અન્ય અગ્રણી નેતાઓ—જેવા કે મનીષ સિસોદિયા, સૌરભ ભારદ્વાજ, સંજય સિંહ અને વિનય મિશ્રા—ને કારણદર્શક નોટિસ જારી કરી છે. આ નેતાઓએ હવે કોર્ટની અવમાનના મામલે પણ અદાલતમાં પોતાનો જવાબ રજૂ કરવો પડશે.
