બાંગ્લાદેશ ચૂંટણી 2026: અવામી લીગ મેદાનની બહાર, શેખ હસીના વગર 55 વર્ષમાં પ્રથમ વખત નવી રાજકીય તસવીર
બાંગ્લાદેશમાં આજે 12 ફેબ્રુઆરીએ સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી છે, પરંતુ આ વખતની ચૂંટણી અનેક રીતે ઐતિહાસિક છે. 1971માં સ્વતંત્રતા મળ્યા બાદ પ્રથમ વખત એવું બન્યું છે કે દેશની સૌથી જૂની અને પ્રભાવશાળી પાર્ટી અવામી લીગ ચૂંટણી મેદાનમાં નથી. પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાના ઓગસ્ટ 2024માં રાજીનામા અને દેશ છોડ્યા બાદ આ પ્રથમ સામાન્ય ચૂંટણી છે, જેણે દેશની રાજનીતિને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે.
300 સંસદીય બેઠકો પર મતદાન થઈ રહ્યું છે, જ્યારે 50 બેઠકો પછીથી પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વના આધારે ભરવામાં આવશે. મુખ્ય મુકાબલો હવે બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP), જમાત-એ-ઈસ્લામી, નેશનલ સિટીઝન પાર્ટી (NCP), જાતીય પાર્ટી અને અપક્ષ ઉમેદવારો વચ્ચે છે.
55 વર્ષમાં પ્રથમ વખત અવામી લીગ ચૂંટણીથી બહાર
બાંગ્લાદેશની આઝાદી પછી અવામી લીગ દેશની રાજનીતિનો કેન્દ્રીય સ્તંભ રહી છે. શેખ મુજીબુર રહેમાનના વારસા સાથે જોડાયેલી આ પાર્ટી દરેક સંસદીય ચૂંટણીનો હિસ્સો રહી હતી. પરંતુ 2026ની ચૂંટણીમાં પાર્ટીની ગેરહાજરીએ રાજકીય લેન્ડસ્કેપને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું છે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે આ ચૂંટણી માત્ર સત્તા પરિવર્તન નથી, પરંતુ બાંગ્લાદેશની લોકશાહી દિશાનો નિર્ણાયક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે.
શેખ હસીના: પાંચ વખત વડાપ્રધાન, બે દાયકાથી વધુનું શાસન
શેખ હસીના બાંગ્લાદેશના ઇતિહાસમાં સૌથી લાંબો સમય સત્તામાં રહેનારા નેતા રહ્યા છે. તેઓ કુલ પાંચ વખત વડાપ્રધાન તરીકે ચૂંટાયા અને લગભગ 20 વર્ષથી વધુ સમય સુધી આ પદ પર રહ્યા:
- પ્રથમ કાર્યકાળ (1996–2001): 23 જૂન 1996ના રોજ અવામી લીગની જીત બાદ તેઓ પ્રથમવાર વડાપ્રધાન બન્યા. તેઓ પાંચ વર્ષનો કાર્યકાળ પૂરો કરનારા પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન બન્યા હતા.
- બીજો કાર્યકાળ (2009–2014): ડિસેમ્બર 2008ની ચૂંટણીમાં જંગી જીત બાદ જાન્યુઆરી 2009માં સત્તા સંભાળી. આ સમયગાળામાં આર્થિક વિકાસ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
- ત્રીજો કાર્યકાળ (2014–2018): 2014ની ચૂંટણીનો મુખ્ય વિરોધ પક્ષ BNPએ બહિષ્કાર કર્યો હતો, તેમ છતાં હસીના સતત ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન બન્યા.
- ચોથો કાર્યકાળ (2018–2024): 2018ની ચૂંટણીમાં પણ અવામી લીગને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી. આ દરમિયાન મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સને પ્રોત્સાહન મળ્યું, જોકે વિપક્ષે ચૂંટણીની પારદર્શિતા પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
- પાંચમો કાર્યકાળ (જાન્યુઆરી 2024–ઓગસ્ટ 2024): જાન્યુઆરી 2024માં તેઓ પાંચમી વખત વડાપ્રધાન બન્યા, પરંતુ આ કાર્યકાળ ટૂંકો રહ્યો.
વિવાદ, આંદોલન અને સત્તા પરથી વિદાય
2024ની ચૂંટણીઓને લઈને વિપક્ષે ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા. વિપક્ષી નેતાઓની ધરપકડ, રસ્તાઓ પર પ્રદર્શનો અને વધતી હિંસાએ સ્થિતિ અસ્થિર કરી દીધી હતી. વિદ્યાર્થી આંદોલનોએ સરકાર વિરોધી જનભાવનાને વધુ તેજ કરી. અંતે, શેખ હસીનાએ પદ છોડવું પડ્યું અને તેઓ ભારત જતા રહ્યા. તેમના રાજીનામા બાદ વચગાળાની વ્યવસ્થા હેઠળ ચૂંટણીની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
હવે આગળ શું?
શેખ હસીના અને અવામી લીગની ગેરહાજરીમાં આ ચૂંટણી સંપૂર્ણપણે ખુલ્લું મેદાન બની ગઈ છે. BNP સત્તામાં વાપસીની કોશિશમાં છે, જ્યારે નવા રાજકીય પક્ષો પણ પોતાની જગ્યા બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. બાંગ્લાદેશની જનતાનો નિર્ણય હવે એ નક્કી કરશે કે દેશ સ્થિરતા, પરિવર્તન કે કોઈ નવા રાજકીય અધ્યાય તરફ કદમ માંડશે.
