લેબનાન ખંડેર થવા પાછળનું અસલી કારણ: ઇઝરાયેલે પ્રતિબંધિત ક્લસ્ટર બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો! રિપોર્ટમાં સનસનાટીપૂર્ણ ખુલાસો
એક રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ઇઝરાયેલે લેબનાન વિરુદ્ધ ૧૩ મહિના સુધી ચાલેલા યુદ્ધ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધિત ક્લસ્ટર બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો હતો. દક્ષિણ લેબનાનમાંથી મળેલા ફોટાની હથિયાર નિષ્ણાતોએ તપાસ કરીને પુષ્ટિ કરી છે. ઇઝરાયેલે લગભગ ૨૦ વર્ષ પછી આ પ્રકારના બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો છે.
ઇઝરાયેલ-લેબનાન યુદ્ધ પર આવેલા નવા રિપોર્ટે એક મોટો ખુલાસો કર્યો છે. ‘ધ ગાર્ડિયન’ની તપાસ દર્શાવે છે કે આ સંઘર્ષ દરમિયાન ઇઝરાયેલે એવા ક્લસ્ટર બોમ્બનો ઉપયોગ કર્યો હતો જેના પર દુનિયાભરમાં પ્રતિબંધ છે. અને આ જ યુદ્ધની માર સહન કરતાં-કરતાં લેબનાનના ઘણા વિસ્તારો ખંડેરમાં ફેરવાઈ ગયા. દક્ષિણના ગામો ઉજ્જડ થઈ ગયા અને મોટી સંખ્યામાં વસ્તી વિસ્થાપિત થઈ ગઈ.
રિપોર્ટ અનુસાર, દક્ષિણ લેબનાનના ગાઢ, પહાડી વિસ્તારોમાંથી જે ફોટા સામે આવ્યા, તેમણે આખો મામલો સ્પષ્ટ કરી દીધો. અહીં બે પ્રકારના ક્લસ્ટર હથિયારોના અવશેષો મળ્યા. પહેલું, ૧૫૫mm M999 ‘બરાક એતાન’ શેલ અને બીજું, ૨૨૭mm ‘રાઅમ એતાન’ ગાઇડેડ મિસાઇલ. બરાક એતાનમાં ૯ સબમ્યુનિશન હોય છે, જે ફૂટીને ૧,૨૦૦ ટંગસ્ટનના ઘાતક ટુકડાઓનો વરસાદ કરી દે છે. જ્યારે રાઅમ એતાન મિસાઇલ વિશે દાવો છે કે તેમાં ૬૪ નાના બોમ્બ હોય છે, જે એક મોટા વિસ્તારમાં ફેલાઈને ભારે તબાહી મચાવી શકે છે.
ક્લસ્ટર બોમ્બ કેમ છે આટલા ખતરનાક?
ક્લસ્ટર મ્યુનિશન હવામાં ખુલીને નાના-નાના ડઝનબંધ બોમ્બ નીચે પાડે છે, જે ફૂટબોલના મેદાન જેટલા મોટા ક્ષેત્રમાં ફેલાય છે. સૌથી ખતરનાક વાત એ છે કે તેમાંથી ૪૦% જેટલા બોમ્બ તે જ સમયે ફૂટતા નથી, દાયકાઓ સુધી જમીન પર પડ્યા રહે છે, અને પછી કોઈક દિવસ કોઈ બાળક, ખેડૂત કે સામાન્ય વ્યક્તિનો જીવ લઈ લે છે. તેથી ૧૨૪ દેશોએ તેના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. ઇઝરાયેલ આ સંધિનો ભાગ નથી.
ઇઝરાયેલી સેનાએ આ હથિયારોના ઉપયોગની ન તો પુષ્ટિ કરી કે ન તો ખંડન, પરંતુ એટલું જરૂર કહ્યું કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ માન્ય હથિયારોનો જ ઉપયોગ કરે છે અને નાગરિકોને નુકસાનથી બચાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
લેબનાનનું દર્દ, ૨૦૦૬ની યાદો તાજી
૨૦૦૬ના યુદ્ધમાં ઇઝરાયેલે લેબનાન પર લગભગ ૪૦ લાખ ક્લસ્ટર બોમ્બ ફેંક્યા હતા, જેમાંથી લગભગ ૧૦ લાખ તો ફૂટ્યા જ નહોતા. ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી ૪૦૦થી વધુ લોકો આ જ ફૂટ્યા ન હોય તેવા બોમ્બને કારણે માર્યા ગયા છે. હવે નવા અવશેષો મળવાથી ત્યાંના લોકોમાં ડર અને ગુસ્સો બંને છે. એમનેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ સહિત અનેક સમૂહોનું કહેવું છે કે ક્લસ્ટર બોમ્બનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવો શક્ય જ નથી. તે હંમેશા નાગરિકોને મારે છે – યુદ્ધના સમયે પણ, અને દાયકાઓ પછી પણ.
