દેશભરમાં રસોઈ ગેસના ભાવનું ચિત્ર સ્પષ્ટ: દિલ્હીથી પટના સુધીના આજના લેટેસ્ટ સિલિન્ડર રેટ
દેશમાં ઘરેલું રસોઈ ગેસ (LPG) ના ગ્રાહકો માટે રાહતના સમાચાર છે. ૧૦ સપ્ટેમ્બરના રોજ ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલું એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ સુધારો કરવામાં આવ્યો નથી. ગ્રાહકો માટે ઘરેલું સિલિન્ડરના દરમાં છેલ્લે ૭ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારથી આ ભાવ સ્થિર રહ્યા છે. જોકે, બીજી તરફ તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ચાલુ સપ્ટેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં ૧૯ કિલોના કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં પ્રતિ સિલિન્ડર રૂ. ૯.૫૦ થી રૂ. ૧૧.૫૦ નો મામૂલી વધારો કર્યો હતો.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં એલપીજીના વર્તમાન ભાવ
હાલમાં પાટનગર દિલ્હીમાં ૧૪.૨ કિલોનું ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૪૨.૦૦ ના ભાવે મળી રહ્યું છે, જ્યારે ત્યાં ૧૯ કિલોનું કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૭૪૭.૫૦ નું છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ રૂ. ૯૪૧.૫૦ અને કોમર્શિયલનો ભાવ રૂ. ૨,૭૦૧.૦૦ છે. કોલકાતામાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૬૮.૦૦ અને કોમર્શિયલ રૂ. ૨,૮૮૪.૦૦ માં વેચાઈ રહ્યું છે.
દક્ષિણ ભારતના શહેરોની વાત કરીએ તો, ચેન્નાઈમાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૫૭.૫૦ અને કોમર્શિયલ રૂ. ૨,૯૧૬.૫૦, બેંગલુરુમાં ઘરેલું રૂ. ૯૫૫.૫૦ અને કોમર્શિયલ રૂ. ૨,૮૩૧.૦૦ તેમજ હૈદરાબાદમાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૯૪.૦૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૯૯૬.૦૦ ના દરે ઉપલબ્ધ છે. બિહારના પટનામાં કિંમતો સૌથી વધુ છે, જ્યાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૧,૦૩૧.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૩,૦૨૯.૦૦ માં મળે છે. આ ઉપરાંત એનસીઆર ક્ષેત્રના નોઈડામાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૩૯.૫૦ અને કોમર્શિયલ રૂ. ૨,૭૪૭.૫૦ તેમજ ગુરુગ્રામમાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૫૦.૫૦ અને કોમર્શિયલ રૂ. ૨,૭૬૪.૫૦ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.
CEEW ના અભ્યાસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો
એક તરફ સરકાર દેશના તમામ ખૂણા સુધી રસોઈ ગેસ પહોંચાડવાનો દાવો કરી રહી છે, ત્યારે ‘કાઉન્સિલ ઓન એનર્જી, એન્વાયર્નમેન્ટ એન્ડ વોટર’ (CEEW) દ્વારા કરવામાં આવેલા એક વ્યાપક સર્વેક્ષણમાં ચિંતાજનક બાબતો સામે આવી છે. આ રિપોર્ટ મુજબ, પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) હેઠળ દેશમાં ૧૦.૫ કરોડથી વધુ મફત LPG કનેક્શન આપવામાં આવ્યા હોવા છતાં, ૧૦ કરોડથી વધુ લાભાર્થીઓ આજે પણ રસોઈ બનાવવા માટે લાકડા અને પરંપરાગત ચૂલાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
આસામ, ઝારખંડ, મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના ૨,૨૨૨ ગ્રામીણ ઘરોમાં હાથ ધરવામાં આવેલા આ સર્વે અનુસાર, માત્ર ૨૩ ટકા ગ્રામીણ પરિવારો જ સંપૂર્ણપણે એલપીજી ગેસ પર નિર્ભર છે. આશરે ૪૮ ટકા ઘરોમાં પ્રાથમિક રીતે એલપીજી વપરાય છે, પરંતુ ૫૦ ટકા જેટલા ઘરો હજુ પણ મુખ્ય બળતણ તરીકે લાકડા પર આધાર રાખે છે.
રિફિલિંગ ક્ષમતા અને વાસ્તવિકતા
કોઈપણ પરિવારને આખું વર્ષ માત્ર રસોઈ ગેસ પર નિર્ભર રહેવા માટે વાર્ષિક ઓછામાં ઓછા ૭ થી ૮ સિલિન્ડરની જરૂર પડે છે. પરંતુ આર્થિક મર્યાદાઓને કારણે ઉજ્જવલા યોજનાના લાભાર્થીઓ સરેરાશ વાર્ષિક માત્ર ૪.૮ સિલિન્ડર જ રિફિલ કરાવી શકે છે. CEEW ના અહેવાલ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકારી કાગળો પર ગ્રામીણ વિસ્તારો સુધી એલપીજી કનેક્શન પહોંચી ગયા હોવા છતાં, મોંઘવારી અને મર્યાદિત આવકને કારણે તેનો વાસ્તવિક ઉપયોગ હજુ પણ ઘણો ઓછો છે.
