કમર્શિયલ ગેસના ભાવ વધ્યા પણ ઘરેલું સિલિન્ડર સ્થિર

ભારતમાં દરેક ઘરમાં રસોઈ બનાવવા માટે એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરનો ઉપયોગ અત્યંત વ્યાપક પ્રમાણમાં થાય છે. આ જ કારણ છે કે એલપીજીના દરો સામાન્ય ઘરગથ્થુ બજેટ અને હોટલ-રેસ્ટોરન્ટના દૈનિક સંચાલન ખર્ચ પર સીધી અસર પાડે છે. ગેસના ભાવમાં થતો થોડો પણ ફેરફાર સામાન્ય ગૃહિણીઓ અને ગ્રાહકોના માસિક ખર્ચનું ગણિત બગાડી શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે દેશભરમાં દિવાળી અને પ્રકાશનો પર્વ ઉજવાઈ રહ્યો હોય, ત્યારે ગ્રાહકોના મનમાં મોટો પ્રશ્ન હતો કે શું આ તહેવારોની સિઝનમાં તેલ કંપનીઓ સિલિન્ડરના ભાવ વધારશે કે કેમ. પરંતુ રાહતની વાત એ છે કે આ તહેવારોની મોસમમાં ઘરેલું એલપીજી ગ્રાહકોને મોટો આંચકો લાગ્યો નથી.

સરકારી માલિકીની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા જારી કરાયેલા નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના તાજેતરના ભાવ સુધારા મુજબ, ૧૪.૨ કિલોગ્રામના સામાન્ય ઘરેલું એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. જૂન મહિનાથી ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડરના ભાવ સતત સ્થિર રહ્યા છે અને ઓઇલ કંપનીઓએ તેમાં કોઈ વધારો કર્યો નથી. ઘરેલું એલપીજીના દરોમાં છેલ્લો ફેરફાર ૭ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ થયો હતો, જ્યારે ૧૪.૨ કિલોના સિલિન્ડરના ભાવમાં ૨૯ રૂપિયાનો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદથી દેશના નાગરિકો માટે ઘરેલું ગેસના દરો યથાવત રાખવામાં આવ્યા છે.

વિવિધ શહેરોમાં ઘરેલું અને કમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવ

જોકે એક તરફ ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડરના દરો સ્થિર છે, ત્યારે બીજી તરફ છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી કમર્શિયલ (કોમર્શિયલ) ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં સતત તબક્કાવાર વધારો જોવા મળ્યો છે. દેશના મુખ્ય શહેરોમાં ૧૪.૨ કિલોના ઘરેલું અને ૧૯ કિલોના કમર્શિયલ સિલિન્ડરના વર્તમાન ભાવો પર નજર કરીએ તો:

• નવી દિલ્હી અને નોઈડા: રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી અને નોઈડામાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૯૩૯.૫૦ રૂપિયામાં મળી રહ્યો છે. જોકે કમર્શિયલ સિલિન્ડર દિલ્હીમાં ૨,૮૨૦.૦૦ રૂપિયા અને નોઈડામાં ૨,૭૫૭.૫૦ રૂપિયાના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે.

• મુંબઈ અને બેંગલુરુ: આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ ૯૪૧.૫૦ રૂપિયા અને કમર્શિયલ સિલિન્ડર ૨,૭૭૪.૫૦ રૂપિયા છે. દક્ષિણ ભારતના બેંગલુરુમાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૯૪૪.૫૦ રૂપિયા અને કમર્શિયલ ૨,૭૭૪.૦૦ રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ છે.

• કોલકાતા અને ગુવાહાટી: પૂર્વ ભારતના કોલકાતામાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૯૬૮.૦૦ રૂપિયા અને કમર્શિયલ ૨,૯૬૪.૦૦ રૂપિયા છે. ગુવાહાટીમાં ઘરેલું ગેસ ૯૯૧.૦૦ રૂપિયા અને કમર્શિયલ ૨,૯૮૫.૦૦ રૂપિયા છે.

• પટના અને રાંચી (મોંઘા શહેરો): બિહારના પટનામાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ સૌથી વધુ એટલે કે ૧,૦૩૧.૫૦ રૂપિયા પર પહોંચ્યો છે, જ્યારે ત્યાં કમર્શિયલ સિલિન્ડર ૩,૧૧૦.૫૦ રૂપિયામાં મળી રહ્યો છે. ઝારખંડના રાંચીમાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૧,૦૧૦.૫૦ રૂપિયા અને કમર્શિયલ ૨,૯૯૫.૦૦ રૂપિયા છે. રાયપુરમાં ઘરેલું સિલિન્ડર ૯૭૪.૦૦ રૂપિયા અને કમર્શિયલ ૨,૯૧૫.૦૦ રૂપિયાના દરે મળે છે.

દરેક રાજ્ય અને શહેરમાં ભાવ કેમ અલગ-અલગ હોય છે?

અનેક ગ્રાહકોને પ્રશ્ન થાય છે કે સમગ્ર દેશમાં એક જ કંપનીઓ ગેસ પૂરો પાડતી હોવા છતાં દરેક શહેરમાં ભાવ અલગ કેમ હોય છે. વાસ્તવમાં, એલપીજી સિલિન્ડરના અંતિમ છૂટક ભાવ પરિવહન ખર્ચ, વિતરક (ડિસ્ટ્રીબ્યુટર) કમિશન અને સ્થાનિક ટેક્સના આધારે નક્કી થાય છે.

મુખ્ય કારણ એ છે કે દરેક રાજ્યમાં એલપીજી પર વેટ (મૂલ્યવર્ધિત કર) અને સ્થાનિક સંસ્થા કરના દરો અલગ-અલગ હોય છે. જે રાજ્યમાં કર દર ઊંચો હોય, ત્યાં સિલિન્ડર મોંઘો પડે છે. આ ઉપરાંત, રિફાઇનરી અથવા બોટલિંગ પ્લાન્ટમાંથી તમારા શહેર અને ડિસ્ટ્રીબ્યુટર સુધી સિલિન્ડર લાવવાનો ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ પણ કિંમતને અસર કરે છે. બોટલિંગ પ્લાન્ટથી શહેર જેટલું વધુ દૂર હશે, તેટલો જ પરિવહન ખર્ચ વધશે અને સિલિન્ડરની અંતિમ કિંમતમાં પણ વધારો થશે.