ખેતી સાથે પશુપાલન: સરકાર આપી રહી છે ₹42 લાખ સુધીની લોન અને જંગી સબસિડી, જાણો કેવી રીતે લેવો લાભ
મધ્યપ્રદેશના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ હંમેશા ખેતી રહી છે, પરંતુ હવે મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવના નેતૃત્વમાં રાજ્ય સરકાર ‘પશુપાલન’ને આત્મનિર્ભરતાનો નવો મંત્ર બનાવી રહી છે. મુખ્યમંત્રીનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે જો ખેડૂતો માત્ર ખેતી પર નિર્ભર ન રહીને પશુપાલન અપનાવે, તો તેમની આવકમાં માત્ર સ્થિરતા જ નહીં પરંતુ મોટો વધારો પણ થશે.
સરકારનું લક્ષ્ય ઘણું મોટું અને સ્પષ્ટ છે— વર્ષ 2028 સુધીમાં મધ્યપ્રદેશને દેશની ‘મિલ્ક કેપિટલ’ (Milk Capital) બનાવવું. આ માટે રાજ્ય સરકારે પોતાની નીતિઓમાં ધરમૂળથી ફેરફાર કર્યા છે, જેમાં વિભાગનું નામ બદલવાથી લઈને બજેટ વધારવા સુધીના ક્રાંતિકારી પગલાં સામેલ છે.
ગૌ-સેવા અને ગૌ-સંવર્ધન: હવે ‘પશુપાલન’ નહીં, ‘ગૌપાલન’ વિભાગ
મુખ્યમંત્રી ડૉ. યાદવે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા પશુપાલન વિભાગનું નામ હવે ‘ગૌપાલન વિભાગ’ કરી દીધું છે. આ પગલું રાજ્યની સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક પ્રાથમિકતાઓ દર્શાવે છે.
-
સ્વાવલંબી ગૌશાળા નીતિ-2025: આ નવી નીતિ અંતર્ગત શહેરી વિસ્તારોમાં રઝળતા પશુઓની સમસ્યા હલ કરવા અને તેમના ભરણપોષણ માટે 5 હજારથી વધુની ક્ષમતા ધરાવતી વિશાળ ગૌશાળાઓ બનાવવામાં આવી રહી છે.
-
આદર્શ ગૌશાળા અને સીએનજી પ્લાન્ટ: આગર માલવા, ઈન્દોર, ગ્વાલિયર અને ઉજ્જૈનમાં આદર્શ ગૌશાળાઓ બની ચૂકી છે. વિશેષ વાત એ છે કે ગ્વાલિયરની આદર્શ ગૌશાળામાં દેશનો પ્રથમ 100 ટન ક્ષમતાવાળો સીએનજી પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે છાણમાંથી ઉર્જા બનાવવાની દિશામાં એક મિસાલ બનશે.
-
બજેટમાં વધારો: ગૌશાળાઓ માટે અનુદાનની રકમ 20 રૂપિયાથી વધારીને 40 રૂપિયા પ્રતિ દિવસ કરી દેવામાં આવી છે. સાથે જ, ઈજાગ્રસ્ત ગાયોની મદદ માટે હાઇડ્રોલિક કેટલ લિફ્ટિંગ વાહનો પણ તૈનાત કરવામાં આવી રહ્યા છે.
ડેરી ક્ષેત્રે મોટી છલાંગ: સાંચી અને NDDB નો સાથ
વર્તમાનમાં ભારતના કુલ દૂધ ઉત્પાદનમાં મધ્યપ્રદેશનો ફાળો લગભગ 9 ટકા છે. સરકારનું લક્ષ્ય તેને આગામી થોડા વર્ષોમાં 20 ટકા સુધી લઈ જવાનું છે.
આ માટે રાજ્યની પ્રસિદ્ધ ‘સાંચી’ (Sanchi) બ્રાન્ડને રાષ્ટ્રીય સ્તરે લોકપ્રિય બનાવવા માટે રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ બોર્ડ (NDDB) સાથે એક મોટો કરાર કરવામાં આવ્યો છે.
-
દૂધ સંગ્રહ લક્ષ્ય: દરરોજ 50 લાખ લિટર દૂધ સંગ્રહનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
-
ગામડાઓનું કવરેજ: આગામી 5 વર્ષમાં દૂધ સંકલનવાળા ગામોની સંખ્યા 9 હજારથી વધારીને 26 હજાર કરવામાં આવશે. એટલે કે રાજ્યના અડધા ગામોમાં ડેરી સહકારી મંડળીઓ કાર્યરત હશે.
ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર વિકાસ યોજના: પશુપાલકો માટે આર્થિક મદદ
અગાઉ કાર્યરત ‘મુખ્યમંત્રી પશુપાલન વિકાસ યોજના’નું નામ બદલીને હવે ‘ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર વિકાસ યોજના’ કરવામાં આવ્યું છે. આ યોજના એવા લોકો માટે છે જેઓ વ્યાવસાયિક સ્તરે ડેરી શરૂ કરવા માંગે છે.
-
લોન સહાય: 25 દુધાળા પશુઓનું યુનિટ સ્થાપવા માટે અંદાજે 42 લાખ રૂપિયા સુધીની લોન મળી શકે છે.
-
સબસિડી: આ યોજનામાં 25 થી 33 ટકા સુધીની સબસિડીની જોગવાઈ છે, જે યુવાનો માટે આ એક નફાકારક સ્ટાર્ટઅપ બની શકે છે.
વિશેષ રૂપે બૈગા, સહારિયા અને ભારિયા જેવી પછાત જનજાતિઓ માટે ‘મુખ્યમંત્રી દુધાળુ પશુ યોજના’ ચલાવવામાં આવી રહી છે, જેમાં 90 ટકા અનુદાન પર ગાય કે ભેંસ આપવામાં આવે છે.
એગ્રો-ટૂરિઝમ અને ‘વૃંદાવન ગ્રામ’: પર્યટનનો નવો અનુભવ (Travel Insights)
મધ્યપ્રદેશ સરકાર માત્ર દૂધ ઉત્પાદન જ નથી વધારી રહી, પરંતુ ગ્રામીણ જીવનને પર્યટન સાથે પણ જોડી રહી છે. રાજ્યના દરેક બ્લોકમાં એક ‘વૃંદાવન ગ્રામ’ વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. જો તમે શહેરની ભીડભાડથી દૂર અસલી ભારત જોવા માંગતા હોવ, તો મધ્યપ્રદેશના આ વિસ્તારો તમારા માટે શ્રેષ્ઠ ટૂરિસ્ટ ડેસ્ટિનેશન બની શકે છે:
-
કામધેનુ ગૌ-અભયારણ્ય, આગર માલવા: આ ભારતનું પ્રથમ ગૌ-અભયારણ્ય છે. અહીંની હરિયાળી અને હજારો ગાયોનું ઝુંડ જોવું મનને શાંતિ આપે છે. તે ઈકો-ટૂરિઝમનું એક ઉત્તમ કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.
-
સાંચી સ્તૂપ અને ડેરી ટૂર: વિદિશા અને રાયસેન જિલ્લામાં તમે સાંચીના ઐતિહાસિક સ્તૂપના દર્શનની સાથે સાંચીના અત્યાધુનિક મિલ્ક પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ્સની મુલાકાત પણ લઈ શકો છો. આ ‘એજ્યુકેશનલ ટૂર’ માટે ઘણું સારું છે.
-
ગ્વાલિયર આદર્શ ગૌશાળા: અહીં તમે વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી (CNG પ્લાન્ટ) ની ટેકનોલોજી જોઈ શકો છો અને નજીકમાં જ ગ્વાલિયરના ઐતિહાસિક કિલ્લાનો આનંદ માણી શકો છો.
મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવની આ યોજનાઓ માત્ર સરકારી કાગળો સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ મધ્યપ્રદેશને ધરતી પર ‘શ્વેત ક્રાંતિ’ (White Revolution) તરફ લઈ જઈ રહી છે. ‘વૃંદાવન ગ્રામ’ અને ‘સ્વાવલંબી ગૌશાળાઓ’ ના માધ્યમથી મધ્યપ્રદેશ માત્ર દૂધનો કટોરો જ નહીં બને, પરંતુ ગૌ-સેવા અને આધુનિક ટેકનોલોજીના સમન્વયનું એક વૈશ્વિક મોડેલ પણ બનીને ઉભરશે.
