સંસદમાં એથેનૉલ મિશ્રણ પર મોટી સ્પષ્ટતા: પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ, વાહનોની માઇલેજ અને સરકારના મહત્વના દાવાઓ
વર્તમાન સમયમાં દેશના વાહનચાલકો અને ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરમાં સૌથી ચર્ચાનો વિષય બનેલા પેട്രોલમાં એથેનૉલના મિશ્રણ (Ethanol Blending) અંગે સંસદમાં મહત્વપૂર્ણ ખુલાસાઓ કરવામાં આવ્યા છે. તાજેતરમાં સંસદના સત્ર દરમિયાન પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ રાજ્ય મંત્રી સુરેશ ગોપીએ રાજ્યસભામાં દેશભરમાં ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ અને આશંકાઓનો સત્તાવાર જવાબ આપ્યો હતો. સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડાઓ અનુસાર, વર્ષ 2014-15થી શરૂ થયેલા આ અભિયાનના કારણે દેશને આર્થિક રીતે મોટો ફાયદો થયો છે અને વિદેશી મુદ્રાની ભારે બચત થઈ છે.
પરંતુ બીજી તરફ, સામાન્ય નાગરિકો અને વાહન માલિકોના મનમાં પેટ્રોલની સાથે એથેનૉલનું પ્રમાણ વધવાથી વાહનોના એન્જિન, માઇલેજ અને ફૂડ સિક્યુરિટી (ખાદ્ય સુરક્ષા) પર પડનારા પ્રભાવને લઈને અનેક પ્રકારની ચિંતાઓ સેવાઈ રહી છે. આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે સંસદમાં વિગતવાર જવાબો રજૂ કર્યા છે અને લોકોની આશંકાઓનું નિવારણ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
20 ટકાથી વધુ એથેનૉલ મિશ્રણ અંગે સરકારનું સ્પષ્ટ વલણ
દેશમાં હાલમાં પેટ્રોલ સાથે ૨૦ ટકા એથેનૉલ મિશ્રણ (E20) કરવાનો લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત થઈ ગયો છે, પરંતુ તેને લઈને સોશિયલ મીડિયા અને બજારમાં અટકળો ચાલી રહી છે કે આગામી સમયમાં આ પ્રમાણ વધુ વધારવામાં આવશે. આ અંગે સંસદમાં સ્પષ્ટતા કરતા રાજ્ય મંત્રી સુરેશ ગોપીએ જણાવ્યું હતું કે, સરકારે હાલમાં પેટ્રોલમાં એથેનૉલનું પ્રમાણ ૨૦ ટકાથી ઉપર વધારવા અંગે કોઈ પણ પ્રકારનો અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી.
મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભવિષ્યમાં જો આ મિશ્રણના સ્તરમાં વધારો કરવાનો કોઈ પણ નિર્ણય લેવામાં આવશે, તો તે કોઈ ઉતાવળમાં નહીં પરંતુ વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી સ્તર પર વિસ્તૃત અભ્યાસ કર્યા બાદ જ લેવાશે. આ પ્રક્રિયામાં ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદક કંપનીઓ (કાર અને બાઇક બનાવતી કંપનીઓ), ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને વિવિધ રિસર્ચ સંસ્થાઓ સાથે વ્યાપક ચર્ચા-વિચારણા કરવામાં આવશે, જેથી ગ્રાહકો કે વાહનો પર કોઈ વિપરીત અસર ન પડે.
એથેનૉલ અભિયાનથી દેશને આર્થિક ફાયદો અને વિદેશી મુદ્રાની બચત
સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડાઓ દર્શાવે છે કે એથેનૉલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થયો છે. ભારત જેવા દેશે નિર્ધારિત સમય કરતાં લગભગ ૫ વર્ષ અગાઉ જ ૨૦ ટકા એથેનૉલ મિશ્રણના લક્ષ્યને હાંસલ કરી લીધું છે.
વિદેશી મુદ્રાની બચત: વર્ષ ૨૦૧૪-૧૫થી અત્યાર સુધી આ અભિયાનના કારણે દેશની મોટી માત્રામાં વિદેશી મુદ્રા બચી છે, જે અંદાજે ૧.૯૭ ટ્રિલિયન રૂપિયાથી વધુ છે.
કચા તેલની આયાતમાં ઘટાડો: આ પ્રોગ્રામના કારણે આશરે ૩૧૬ મિલિયન ટન (૩૧૬ લાખ ટન) ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) ની આયાતની જરૂરિયાત ઘટી છે.
પ્રદૂષણમાં ઘટાડો: પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ પણ આ અભિયાન ખૂબ જ સફળ રહ્યું છે અને આશરે ૯૫૨ લાખ ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO2) ના ઉત્સર્જનને અટકાવવામાં સફળતા મળી છે.
કૃષિ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન: આ પ્રક્રિયા થકી દેશના અન્નદાતા ગણાતા ખેડૂતોની વધારાની આવકમાં ૧.૬૬ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો મોટો વધારો થયો છે.
વાહનોના એન્જિન અને માઇલેજને લઈને શું છે વાસ્તવિકતા?
સામાન્ય જનતા અને વાહન માલિકોમાં સૌથી મોટો ડર એ વાતનો છે કે E20 ઇંધણના ઉપયોગથી ગાડીઓનું એન્જિન જલ્દી ખરાબ થઈ જશે, ફ્યુઅલ પંપમાં સમસ્યા આવશે અથવા ગાડીની માઇલેજ ઘટી જશે. આ સવાલોના જવાબમાં મંત્રીએ જણાવ્યું કે સરકારને અત્યાર સુધી ઓટોમોબાઈલ એસોસિએશનો, ગાડી બનાવતી કંપનીઓ કે ગ્રાહક સમૂહો તરફથી E20 ઇંધણના કારણે એન્જિન જામ થવા કે કાટ લાગવા અંગે કોઈ પણ “વ્યાપક કે નક્કર શિકાયત” મળી નથી.
સરકારે એવા પણ આંકડા રજૂ કર્યા કે દેશમાં કરોડોની સંખ્યામાં બે-પૈડાવાળા વાહનો (ટૂ-વ્હીલર્સ) અને ત્રણ કરોડથી વધુ કાર પહેલેથી જ દોડી રહી છે, જેમાં એવી ગાડીઓ પણ સામેલ છે જે E20 માટે સર્ટિફાઇડ નથી છતાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી આવા ઇંધણ પર ચાલી રહી છે. તે છતાં ગાડીઓ અચાનક બંધ પડી જવા કે એન્જિન ફેલ થવાની કોઈ પ્રમાણભૂત ઘટના સામે આવી નથી.
જ્યાં સુધી માઇલેજની વાત છે, તો જૂની ગાડીઓ કે જે E10 ડિઝાઇનવાળી છે, તેમાં ઇંધણ બદલાવના કારણે માઇલેજમાં નજીવો ઘટાડો (લગભગ ૩ થી ૫ ટકા જેટલો) જોવા મળી શકે છે. પરંતુ આ સામે E20 ઇંધણથી એન્જિનને વધુ ઓક્ટेन અને ક્લીનર કમ્બશન (શુદ્ધ દહન) મળે છે, અને તમામ મુખ્ય ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓ હાલ પણ આ ઇંધણ વાપરતા વાહનો પર પોતાની વોરન્ટી જાળવી રાખી રહી છે.
ખાદ્ય સુરક્ષા (Food Security) અને પાણીની બચત પર વિશેષ ધ્યાન
ઘણા વિશ્લેષકો દ્વારા એવો સવાલ ઉઠાવવામાં આવે છે કે એથેનૉલ બનાવવા માટે અનાજનો ઉપયોગ થવાથી દેશની ખાદ્ય સુરક્ષા જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. આ આશંકાને ફગાવી દેતા સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે એથેનૉલ બનાવવા માટે માત્ર વધારાના (સરપ્લસ) અનાજનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ અનાજ પબ્લિક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સિસ્ટમ (રાશન વ્યવસ્થા), નેશનલ ફૂડ સિક્યુરિટી એક્ટ અને દેશની બફર-સ્ટોકની જરૂરિયાતો પૂરી કર્યા પછી જ ફાળવવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, ખાંડ અને ચોખાની છૂટક મોંઘવારી પર આ પ્રોગ્રામની કોઈ નકારાત્મક અસર પડી નથી. સરકાર હવે “વેસ્ટ-ટુ-વેલ્થ” (કચરામાંથી સમૃદ્ધિ) ની નીતિ પર કામ કરી રહી છે, જેમાં માત્ર શેરડી જ નહીં પરંતુ મકાઈ જેવા અન્ય ફીડસ્ટોકનો ઉપયોગ પણ મોટા પ્રમાણમાં વધારવામાં આવ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૧-૨૨માં એથેનૉલ ઉત્પાદનમાં મકાઈની ભાગીદારી લગભગ શૂન્ય હતી, જે વધીને આશરે ૩૭ ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે. પાણીના સંતુલનને જાળવી રાખવા માટે તમામ ડિસ્ટિલરી યુનિટ્સને ‘ઝીરો-લિક્વિડ-ડિસ્ચાર્જ’ પદ્ધતિથી કામ કરવાનો કડક નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે જેથી પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય.
