ક્રૂડ ઓઇલમાં ૬.૬%નો ઐતિહાસિક ઘટાડો: $૧૦૦ની નીચે પહોંચ્યા ભાવ; ટ્રમ્પ-પુતિન મંત્રણાએ તેલ બજારમાં લાવી દીધી શાંતિ
મધ્ય પૂર્વમાં ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધની વચ્ચે વૈશ્વિક તેલ બજારમાંથી અત્યંત રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. સોમવારે (૯ માર્ચ) ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૧૯.૫૦ સુધી વધી ગયા હતા, જે ૨૦૨૨ પછીનું ઉચ્ચતમ સ્તર હતું. જોકે, મંગળવારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નિવેદને અને રાજદ્વારી ગતિવિધિઓએ બજારનું ચિત્ર બદલી નાખ્યું છે.
ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો અને વર્તમાન સ્તર
મંગળવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં ૬% થી વધુનો ગાબડો જોવા મળ્યો હતો:
-
બ્રેન્ટ ક્રૂડ: $૬.૫૧ (૬.૬%) ઘટીને $૯૨.૪૫ પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું.
-
WTI ક્રૂડ: $૬.૧૨ (૬.૫%) ઘટીને $૮૮.૬૫ પ્રતિ બેરલ પર સ્થિર થયું.
ટ્રમ્પ અને પુતિન વચ્ચેની ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’ મંત્રણા
તેલના ભાવ ઘટવા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે થયેલી વાતચીત માનવામાં આવે છે. ક્રેમલિનના સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, બંને નેતાઓ વચ્ચે ઈરાન યુદ્ધના ઝડપી અંત માટેના પ્રસ્તાવો પર ગંભીર ચર્ચા થઈ હતી. ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો હતો કે યુદ્ધ હવે તેના અંતિમ તબક્કામાં છે, જેના કારણે રોકાણકારોમાં તેલ પુરવઠાના વિક્ષેપનો ડર ઓછો થયો છે.
IRGC ની ધમકી અને તેલ ભંડારની વ્યૂહરચના
બીજી તરફ, ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ ચેતવણી આપી હતી કે જો હુમલા ચાલુ રહેશે તો તેઓ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા થતી તેલ નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેશે. જોકે, બજાર પર આ ધમકીની અસર ઓછી થઈ કારણ કે ટ્રમ્પ રશિયા પરના તેલ પ્રતિબંધો હળવા કરવા અને અમેરિકાના કટોકટીના ક્રૂડ ઓઇલ ભંડાર (SPR) મુક્ત કરવા પર વિચાર કરી રહ્યા છે. આનાથી બજારમાં તેલની અછત નહીં સર્જાય તેવો વિશ્વાસ ઉભો થયો છે.
ઉત્પાદનમાં ઘટાડો અને અનિશ્ચિતતા
વૈશ્વિક બજારમાં એક તરફ શાંતિની આશા છે, તો બીજી તરફ તેલ ઉત્પાદક દેશો સાવધ છે:
-
ઇરાક: દક્ષિણ તેલ ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદન ૭૦% ઘટાડીને ૧.૩ મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ કર્યું છે.
-
કુવૈત: કુવૈત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશને ઉત્પાદન ઘટાડા સાથે ‘ફોર્સ મેજ્યોર’ (Force Majeure) જાહેર કર્યું છે.
-
સાઉદી અરેબિયા: મુખ્ય ઉત્પાદક દેશો કિંમતોને નિયંત્રિત કરવા માટે સતત ઉત્પાદન કાપની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે.
વિશ્લેષકોનો અભિપ્રાય: શું આ રાહત કાયમી છે?
બજાર વિશ્લેષક ટોની સાયકામોરના જણાવ્યા મુજબ, આગામી દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી શકે છે. યુદ્ધની સ્થિતિ અને રાજદ્વારી વાટાઘાટોને આધારે ભાવ $૭૫ થી $૧૦૫ ની રેન્જમાં રહી શકે છે. જો યુદ્ધ ખરેખર સમાપ્ત થશે, તો ભાવ $૮૦ની નીચે જઈ શકે છે, જે ભારત જેવા આયાતકાર દેશો માટે દિવાળી જેવી ઉજવણીનો પ્રસંગ બની રહેશે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલો આ ઘટાડો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે વેન્ટિલેટર સમાન છે. જો ટ્રમ્પનો દાવો સાચો ઠરશે અને યુદ્ધ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થશે, તો ફુગાવા (Inflation) પર લગામ લાગશે અને સામાન્ય જનતાને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં મોટી રાહત મળી શકે છે.
