‘દરેક ચુકવણી ડિજિટલ’ પહેલ હેઠળ 09 થી 15 માર્ચ સુધી ડિજિટલ ચુકવણી જાગૃતિ સપ્તાહની ઉજવણી
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની અમદાવાદ કચેરી દ્વારા ‘દરેક ચુકવણી ડિજિટલ’ અભિયાન અંતર્ગત ડિજિટલ ચુકવણી જાગૃતિ સપ્તાહનો ઉત્સાહભેર પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. 9 થી 15 માર્ચ 2026 દરમિયાન ઉજવાનારા આ સપ્તાહની શરૂઆત આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસને ધ્યાનમાં રાખીને એક ખાસ મહિલા-કેન્દ્રિત કાર્યક્રમથી કરવામાં આવી હતી. નારણપુરા ખાતે યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં સ્વયં સહાયતા જૂથો (SHGs), આરસેટી તાલીમાર્થીઓ અને બેંક કર્મચારીઓ સહિત 400થી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો. આરબીઆઈ ગુજરાતના પ્રાદેશિક નિર્દેશક શ્રી અમરેશ રંજન અને અન્ય વરિષ્ઠ બેંક અધિકારીઓએ દીપ પ્રાગટ્ય કરી આ જનજાગૃતિ અભિયાનને ખુલ્લું મૂક્યું હતું.
‘થોડું ધ્યાનથી’ થીમ હેઠળ ડિજિટલ સુરક્ષાના ચાર મંત્રો
ડિજિટલ વ્યવહારોમાં વધતી જતી છેતરપિંડીને રોકવા માટે આરબીઆઈએ આ વર્ષે ‘થોડું ધ્યાનથી’ (થોડી સાવચેતી) થીમ પર ભાર મૂક્યો છે. પ્રાદેશિક નિર્દેશકશ્રીએ સુરક્ષિત વ્યવહાર માટે ચાર મહત્વની સલાહ આપી છે: પહેલું, ક્યારેય પણ પોતાનો OTP, પિન કે પાસવર્ડ કોઈને કહેવો નહીં. બીજું, પૈસા મેળવવા માટે ક્યારેય QR કોડ સ્કેન ન કરવો કે પિન ન નાખવો. ત્રીજું, લોભામણી અને શંકાસ્પદ ઓફરોથી છેતરાવું નહીં અને ચોથું, કોઈપણ વ્યવહાર કરતા પહેલા રકમ અને સામેવાળી વ્યક્તિનું નામ બે વાર તપાસી લેવું. આ સરળ નિયમો પાળવાથી ઓનલાઈન છેતરપિંડીથી બચી શકાય છે.
મહિલા સશક્તિકરણ અને નાણાકીય સમાવેશીકરણ પર ભાર
કાર્યક્રમ દરમિયાન એ વાત પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે ભારત આજે વિશ્વના કુલ ડિજિટલ વ્યવહારોમાંથી અડધા વ્યવહારો એકલું કરે છે, પરંતુ હજુ પણ જાગૃતિના અભાવે લોકો છેતરપિંડીનો ભોગ બને છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ માત્ર સગવડ નથી, પણ તે મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને મજબૂત બનાવવા અને બજાર સુધી તેમની પહોંચ વધારવાનું એક સશક્ત માધ્યમ છે. આરસેટી અમદાવાદના સફળ ઉદ્યોગસાહસિકોએ પોતાની વાત રજૂ કરી હતી કે કેવી રીતે ડિજિટલ વ્યવહારોએ તેમને સ્વનિર્ભર બનવામાં મદદ કરી છે.
જિલ્લા સ્તરીય જાગૃતિ અભિયાન અને સુરક્ષિત બેંકિંગ પ્રથાઓ
જાગૃતિ સપ્તાહ દરમિયાન આરબીઆઈ વિવિધ બેંકો અને સરકારી સંસ્થાઓ સાથે મળીને સમગ્ર ગુજરાતમાં જિલ્લાવાર અભિયાન ચલાવશે. કાર્યક્રમમાં સાયબર સુરક્ષા અને ઇલેક્ટ્રોનિક બેંકિંગ પર ટેકનિકલ સત્રો પણ યોજાયા હતા, જેમાં સુરક્ષિત બેંકિંગ કેવી રીતે કરવું તેની પ્રાયોગિક સમજ આપવામાં આવી હતી. અંતમાં ક્વિઝ સ્પર્ધા દ્વારા સહભાગીઓના જ્ઞાનની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. રિઝર્વ બેંકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એક એવી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનો છે જ્યાં દરેક નાગરિક, ખાસ કરીને ગ્રામીણ અને મહિલા વર્ગ, કોઈપણ ડર વગર સુરક્ષિત રીતે ડિજિટલ નાણાકીય વ્યવહારો કરી શકે.
