સોશિયલ મીડિયાના વ્યસન બદલ મેટા અને ગૂગલને ફટકાર: કેલિફોર્નિયાની કોર્ટે યુવતીને 30 લાખ ડોલરનું વળતર ચૂકવવા આપ્યો આદેશ
અમેરિકામાં સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ અત્યારે એક મોટી કાયદાકીય મુસીબતમાં ફસાઈ છે. ૨૦ વર્ષની એક યુવતી કેલી (નામ બદલ્યું છે) દ્વારા કરવામાં આવેલા કેસમાં કેલિફોર્નિયાની જ્યુરીએ મેટા અને ગૂગલને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે. કોર્ટે આ કંપનીઓને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ કેલીને તેના વ્યક્તિગત નુકસાન બદલ 30 લાખ ડોલર (અંદાજે ૨૫ કરોડ રૂપિયા) નું વળતર ચૂકવે.
આ ચુકાદો આગામી સમયમાં સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ સામે ચાલી રહેલા હજારો સમાન કેસો માટે એક પાયાનો પથ્થર સાબિત થઈ શકે તેમ છે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
કેલીએ માત્ર ૬ વર્ષની ઉંમરે સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. ધીમે ધીમે તેને ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુટ્યુબનું એવું વ્યસન લાગ્યું કે તે દિવસના કલાકો આ એપ્સ પાછળ વિતાવતી હતી. કેલીનો દાવો છે કે આ પ્લેટફોર્મ્સના અતિશય ઉપયોગને કારણે તેને ‘બોડી ડિસ્મોર્ફિયા’ (પોતાના શરીરના દેખાવ પ્રત્યે નકારાત્મક લાગણી) અને પોતાની જાતને નુકસાન પહોંચાડવાના વિચારો આવવા લાગ્યા હતા. ૨૫ માર્ચના રોજ જ્યુરીએ આ દલીલો સાથે સહમતી દર્શાવી અને કંપનીઓને દંડ ફટકાર્યો.
કંપનીઓ માટે આર્થિક કરતા પ્રતિષ્ઠાનું નુકસાન વધુ
જોકે આ દંડની રકમ મેટા અને ગૂગલ જેવી અબજો ડોલરની કમાણી કરતી કંપનીઓ માટે ખૂબ નાની છે, પરંતુ તેની કાયદાકીય અસર ઘણી મોટી હોઈ શકે છે. કેલીના વકીલોએ જે નવી કાયદાકીય દલીલો રજૂ કરી છે, તે સોશિયલ નેટવર્ક્સને ભવિષ્યમાં વધુ નિયંત્રિત કરી શકે છે. અત્યાર સુધી કંપનીઓ યુઝર્સ દ્વારા પોસ્ટ કરાયેલા કન્ટેન્ટ માટે જવાબદાર ગણાતી નહોતી, પરંતુ હવે પ્લેટફોર્મની ડિઝાઇન અને તેના વ્યસન લગાડતા અલ્ગોરિધમ સામે સવાલો ઉભા થયા છે.
ચુકાદાની સંભવિત અસરો
આ ચુકાદો સોશિયલ મીડિયાના નિયમન (Regulation) માં એક નવો વળાંક લાવી શકે છે:
- હજારો કેસો પર અસર: આ જ પ્રકારના હજારો કેસો અત્યારે અમેરિકાની વિવિધ કોર્ટોમાં પેન્ડિંગ છે, જેમાં આ ચુકાદો ઉદાહરણ તરીકે ટાંકવામાં આવશે.
- નિયમોમાં ફેરફાર: સોશિયલ મીડિયા એપ્સની ડિઝાઇન, ખાસ કરીને બાળકો માટેના ફીચર્સમાં મોટા ફેરફારો કરવા માટે કંપનીઓ પર દબાણ આવશે.
- કંપનીઓનો બચાવ: મેટા અને ગૂગલ બંનેએ આ ચુકાદા સામે અપીલ કરવાની તૈયારી બતાવી છે અને કહ્યું છે કે તેઓ યુઝર્સની સુરક્ષા માટે સતત કામ કરી રહ્યા છે.
અમેરિકાના ૧.૭ કરોડ બાળકો દરરોજ સરેરાશ ૩૦ મિનિટ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર વિતાવે છે, ત્યારે આ ચુકાદો વાલીઓ અને બાળકોની સુરક્ષા માટે એક આશાનું કિરણ બનીને આવ્યો છે.
