મેટાનો મોટો જુગાર: 8,000 કર્મચારીઓની છૂટા કર્યા છતાં સ્ટોકમાં 9% નો ઉછાળો, પરંતુ ક્લાઉડ અને AI યોજનાઓએ વોલ સ્ટ્રીટની ચિંતા વધારી
સોશિયલ મીડિયા જાયન્ટ મેટા (Meta) હાલમાં એક તરફ ખર્ચ ઘટાડવા માટે મોટા પાયે છટણી કરી રહી છે, તો બીજી તરફ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ ક્ષેત્રે અબજો ડોલરનું આક્રમક રોકાણ કરી રહી છે. કંપનીએ તાજેતરમાં જ તેના કાર્યબળના આશરે 10% એટલે કે 8,000 કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી મુક્ત કર્યા છે. આ આંચકા છતાં, વોલ સ્ટ્રીટ પર મેટાના શેરમાં એક જ દિવસમાં 9% નો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જે છેલ્લા પાંચ મહિનામાં કંપનીનો સૌથી મોટો એકદિવસીય ફાયદો છે. રોકાણકારો જાહેરાતો સિવાયની નવી આવકના સ્ત્રોત ઊભા કરવાની કંપનીની યોજનાથી ઉત્સાહિત છે, પરંતુ લાંબા ગાળાના નફાના માર્જિનને લઈને બજારના નિષ્ણાતોમાં ચિંતા પણ વ્યાપી ગઈ છે.
AI માટે કાર્યબળનું પુનર્ગઠન: ઝુકરબર્ગનો દાવો
મેટા દ્વારા કરવામાં આવેલી આ છટણીથી ઇન્ટિગ્રિટી, સાયબર સુરક્ષા અને સામગ્રી ડિઝાઇન (Content Design) સહિતની ટીમોને ભારે અસર થઈ છે. જોકે, કંપની તેના યુએસ સ્થિત પ્રભાવિત કર્મચારીઓને સેવરેન્સ બેનિફિટ્સ આપી રહી છે. આ ઉપરાંત, આશરે 7,000 કર્મચારીઓને આંતરિક રીતે જ AI સંબંધિત નવી ભૂમિકાઓમાં શિફ્ટ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યારે 6,000 ખાલી જગ્યાઓ નાબૂદ કરવામાં આવી છે.
કંપનીના કમાણી કોલ (Earnings Call) દરમિયાન સીઈઓ માર્ક ઝુકરબર્ગે સ્પષ્ટ કર્યું કે:
“AI નો અર્થ એ નથી કે લોકો આપમેળે નોકરી ગુમાવશે. AI એ કર્મચારીઓને બદલવા માટે નહીં, પરંતુ તેમની ઉત્પાદકતા (Productivity) વધારવા માટે છે. ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા ભવિષ્યમાં વધુ નવી નોકરીઓનું સર્જન કરી શકે છે.”
ઝુકરબર્ગે સ્વીકાર્યું કે AI હવે એવા ઘણા કાર્યો સરળતાથી કરી શકે છે જેના માટે પહેલાં મોટી ટીમોની જરૂર પડતી હતી, તેથી કેટલાક પરંપરાગત વિભાગોને હવે મોટા રાખવાની જરૂર નથી.
$145 બિલિયનનો રેકોર્ડ મૂડી ખર્ચ અને ક્લાઉડ બિઝનેસમાં એન્ટ્રી
મેટાએ આ વર્ષે મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure) માટે $125 બિલિયનથી $145 બિલિયન વચ્ચેનું ભંડોળ ફાળવ્યું છે, જે ગયા વર્ષના ખર્ચ કરતાં લગભગ બમણું છે. તાજેતરમાં જ કંપનીએ તેની 2026 ની મૂડી ખર્ચ યોજનાના બજેટમાં વધુ $10 બિલિયનનો વધારો કરીને તેને $145 બિલિયનના સ્તરે પહોંચાડ્યું છે. આ વિશાળ રોકાણને પહોંચી વળવા કંપનીએ બોન્ડ વેચાણ દ્વારા $25 બિલિયન પણ એકત્ર કર્યા છે. આ નાણાંનો મોટો હિસ્સો AI ડેટા સેન્ટર્સ બનાવવા, વિશિષ્ટ AI ચિપ્સ ખરીદવા અને ‘મેટા સુપરઇન્ટેલિજન્સ લેબ્સ’ માં અદ્યતન AI મોડેલોને તાલીમ આપવા માટે વાપરવામાં આવશે.
અહેવાલો અનુસાર, મેટા પોતાની આ નવી અને બિનઉપયોગી કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતા (Unused Computing Capacity) અન્ય વ્યવસાયોને વેચવાની કે ભાડે આપવાની યોજના બનાવી રહી છે. કંપની તેના AI મોડેલોની સીધી એક્સેસ વેચવી કે માત્ર કાચી કમ્પ્યુટિંગ પાવર ભાડે આપવો, તે અંગે ગંભીર વિચારણા કરી રહી છે. રોકાણકારો લાંબા સમયથી મેટા પર દબાણ કરી રહ્યા હતા કે તે AI પાછળ થઈ રહેલા અબજો ડોલરના ખર્ચમાંથી કમાણી કરવાના રસ્તા શોધે, જેથી આ ક્લાઉડ પ્લાન આવતા જ સ્ટોક ઉછળ્યો છે.
વોલ સ્ટ્રીટ કેમ ચિંતિત છે? ગૂગલનું ઉદાહરણ અને માર્જિનનું જોખમ
હાલમાં મેટાની લગભગ 98% આવક ડિજિટલ જાહેરાતોમાંથી આવે છે અને ટેક્નોલોજી ઉદ્યોગમાં મેટા સૌથી વધુ નફાના માર્જિન ધરાવતી કંપનીઓમાંથી એક છે. સીએનબીસીના અહેવાલ મુજબ, કંપનીનું ગ્રોસ માર્જિન 82% અને ઓપરેટિંગ માર્જિન 41% જેટલું ઊંચું છે.
પરંતુ, ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ સેક્ટરમાં પ્રવેશ કરવાથી આ નફાકારકતા સામે મોટું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. ક્લાઉડ સેવાઓ વેચવા માટે વિશાળ એન્ટરપ્રાઇઝ સેલ્સ ટીમો અને ખર્ચાળ કસ્ટમર સપોર્ટ ઓપરેશન્સ ઊભા કરવા પડે છે. વળી, ક્લાઉડ બિઝનેસનું માર્જિન જાહેરાત વ્યવસાય કરતા ઘણું ઓછું હોય છે.
ગૂગલ એડવર્ટાઇઝિંગ બિઝનેસ: ઓપરેટિંગ માર્જિન આશરે 42%
ગૂગલ ક્લાઉડ બિઝનેસ: ઓપરેટિંગ માર્જિન માત્ર 18%
પ્રખ્યાત વિશ્લેષક પોલ મીક્સે ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, “જાહેરાતને કારણે મેટા પાસે ઓલરેડી ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રનું સૌથી મજબૂત બિઝનેસ મોડેલ છે. અત્યંત સ્પર્ધાત્મક ક્લાઉડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માર્કેટમાં ઉતરવાને બદલે, મેટાએ તેના પોતાના વર્તમાન ઉત્પાદનો અને સેવાઓને સુધારવા માટે AI નો ઉપયોગ કરવો જોઈએ, જેનાથી વધુ સારું વળતર મળી શકે.”
