ઇન્ડોનેશિયામાં હિજાબ અને મહિલાઓના કપડાં પહેરીને પુરુષોના ફૂટબોલ રમવા પર પ્રતિબંધ: ઉલેમા કાઉન્સિલે ફતવો જારી કરીને પરંપરાને અસ્વીકાર્ય ગણાવી
વિશ્વના સૌથી મોટા મુસ્લિમ બહુલ દેશ ઇન્ડોનેશિયામાં એક દાયકા જૂની સામાજિક પરંપરા પર મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. દેશના સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી દરમિયાન પુરુષો દ્વારા મહિલાઓના કપડાં, હિજાબ અને બુરખો પહેરીને ફૂટબોલ રમવાની રમૂજી પરંપરા સામે દેશની સર્વોચ્ચ ધાર્મિક સંસ્થા ‘ઇન્ડોનેશિયન ઉલેમા કાઉન્સિલ’ (MUI) એ કડક ફતવો જારી કર્યો છે. કાઉન્સિલે આ પ્રથાને ઇસ્લામિક શરિયા કાયદા અને સામાજિક નૈતિકતાનું ઉલ્લંઘન ગણાવીને તેના પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની ઘોષણા કરી છે.
ઇન્ડોનેશિયાનો સ્વતંત્રતા દિવસ અને સામાજિક ઉજવણી
ઇન્ડોનેશિયા દર વર્ષે ૧૭ ઓગસ્ટે પોતાનો રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્રતા દિવસ મનાવે છે. ૧૭ ઓગસ્ટ ૧૯૪૫ના રોજ દાયકાઓની ગુલામીમાંથી મુક્ત થયેલા આ દેશમાં આ દિવસ માત્ર એક રાજકીય તહેવાર નથી, પરંતુ એક મોટો સામાજિક ઉત્સવ બની જાય છે. સમગ્ર દેશમાં રસ્સા ખેંચ, કોથળા દોડ, ફટાકડા ખાવાની સ્પર્ધાઓ અને સાંસ્કૃતિક પરેડ જેવા વિવિધ મનોરંજક કાર્યક્રમો આયોજિત કરવામાં આવે છે.
આ જ ઉજવણીના ભાગરૂપે ઇન્ડોનેશિયાના કેટલાક વિસ્તારોમાં પુરુષો મહિલાઓના પરંપરાગત વસ્ત્રો, રંગબેરંગી શોર્ટ ડ્રેસ, હિજાબ કે બુરખો પહેરીને રમૂજી ફૂટબોલ મેચો રમતા આવ્યા છે. આ મેચો જોવા માટે હજારોની સંખ્યામાં સ્થાનિક નાગરિકો એકઠા થાય છે.
રમૂજ વિરુદ્ધ ધાર્મિક મર્યાદા: વિવાદનું મૂળ
સ્થાનિક સમુદાયો અને આયોજકોના જણાવ્યા મુજબ, આ પરંપરાનો હેતુ માત્ર મનોરંજન કરવાનો અને ઉત્સવમાં હાસ્ય ઉમેરવાનો રહ્યો છે. તેનો હેતુ કોઈ ચોક્કસ જાતિ (Gender) કે ધાર્મિક પ્રતીકોનું અપમાન કરવાનો કે કોઈ રાજકીય સંદેશ આપવાનો ક્યારેય નહોતો.
પરંતુ, ઇન્ડોનેશિયન ઉલેમા કાઉન્સિલના ‘ફતવા કમિશન’ અનુસાર, પુરુષો દ્વારા મહિલાઓના વસ્ત્રો ધારણ કરવા અને ખાસ કરીને હિજાબ કે બુરખા જેવા પવિત્ર ધાર્મિક પ્રતીકોનો ઉપયોગ કરીને રમતગમત કરવી તે શરિયા નિયમોના વિરુદ્ધ છે. કાઉન્સિલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ધાર્મિક કે સામાજિક મર્યાદાઓનો ભંગ કરીને કરવામાં આવતું મનોરંજન સ્વીકાર્ય નથી.
LGBTQ-વિરોધી વાતાવરણ અને નવી કાનૂની પરિસ્થિતિ
આ ફતવો એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે ઇન્ડોનેશિયામાં LGBTQ+ સમુદાય પ્રત્યે કડક વલણ અપનાવવામાં આવી રહ્યું છે. દેશમાં સમલૈંગિકતા અને ક્રોસ-ડ્રેસિંગ (એક જાતિ દ્વારા બીજી જાતિના કપડાં પહેરવા) ને લઈને આકરા નિયમો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.
કાઉન્સિલે પોતાના નિવેદનમાં આ પ્રથાને સમલૈંગિકતા અને ક્રોસ-ડ્રેસિંગ સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપનારી ગણાવી છે. દેશના પ્રમુખ અને સ્થાનિક નેતાઓએ પણ અગાઉ આ પ્રકારના કલ્ચરને દેશના પરંપરાગત મૂલ્યો માટે જોખમ ગણાવ્યું હતું. ઉલેમા કાઉન્સિલે ચેતવણી આપી છે કે સ્વતંત્રતા દિવસના ઉત્સવમાં કોઈ પણ પુરુષે મહિલાઓના કપડાં કે હિજાબ પહેરીને જાહેરમાં આવવું જોઈએ નહીં.
સ્થાનિક નાગરિકો અને વહીવટીતંત્ર પર અસર
MUI નો આ નિર્ણય ભલે ધાર્મિક અને કાયદાકીય દૃષ્ટિએ લાગુ કરવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ તેનાથી સ્થાનિક આયોજકો અને યુવાનોમાં નિરાશા જોવા મળી રહી છે. આ પરંપરા વર્ષોથી લોકોના મનોરંજનનું મુખ્ય સાધન રહી હતી.
જોકે, ઇન્ડોનેશિયામાં ઉલેમા કાઉન્સિલનો ફતવો સામાજિક અને નૈતિક સ્તરે અત્યંત પ્રભાવશાળી માનવામાં આવે છે, જેના કારણે સ્થાનિક પ્રશાસન અને પોલીસ હવે ૧૭ ઓગસ્ટની ઉજવણી દરમિયાન આ ફતવાનો ચુસ્તપણે અમલ કરાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. નિયમનો અનાદર કરનાર સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની પણ તાકીદ કરવામાં આવી છે.
