રાસાયણિક ખેતીના દુષ્પરિણામોથી મુક્તિનો ઉપાય: પ્રાકૃતિક ખેતીથી સ્વસ્થ જમીન અને સ્વસ્થ જીવન
ભારત જેવા કૃષિપ્રધાન દેશમાં રાસાયણિક ખાતરોના અતિશય વપરાશને કારણે જમીન અને માનવ સ્વાસ્થ્ય બંને જોખમાયા છે. જમીનમાં ઓર્ગેનિક કાર્બનનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે અને ખોરાક ઝેરયુક્ત બન્યો છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ રૂપે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ ‘શૂન્ય ખર્ચ પ્રાકૃતિક ખેતી’ (Zero Budget Natural Farming) પર ભાર મૂક્યો છે.
પ્રાકૃતિક ખેતીથી થતા બહુવિધ ફાયદા
પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર પાક ઉગાડવાની રીત નથી, પણ પર્યાવરણ અને અર્થતંત્રને સુધારવાની ચળવળ છે:
-
૧. ઉત્પાદન અને જમીનની ફળદ્રુપતા: રાસાયણિક ખેતીમાં શરૂઆતમાં પાક વધુ દેખાય છે, પણ લાંબા ગાળે જમીન બંજર બને છે. પ્રાકૃતિક ખેતી જમીનને પુનર્જીવિત કરી લાંબા ગાળા સુધી સ્થિર અને ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન આપે છે.
-
૨. સ્વાસ્થ્યપ્રદ ખોરાક: આ પદ્ધતિમાં ઉગાડવામાં આવેલા અન્ન, ફળ અને શાકભાજી વિટામિન અને એન્ટી-ઓક્સિડન્ટથી ભરપૂર હોય છે, જે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે.
-
૩. પર્યાવરણનું જતન: યુરિયા કે જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ન થતો હોવાથી હવા, પાણી અને માટીનું પ્રદૂષણ અટકે છે અને ઈકોસિસ્ટમનું સંતુલન જળવાય છે.
ખેડૂતોની આર્થિક ઉન્નતિનું સાધન
સરકારના આગામી બે વર્ષના રોડમેપ મુજબ ખેડૂતોની સ્થિતિમાં મોટો સુધારો જોવા મળશે:
૧. ખર્ચમાં ઘટાડો: મોંઘા ખાતરો અને દવાઓ પાછળ થતો ખર્ચ શૂન્ય થઈ જાય છે.
૨. વધુ બજાર ભાવ: પ્રાકૃતિક પેદાશોની માંગ બજારમાં વધુ હોવાથી ખેડૂતોને ઊંચા ભાવ મળે છે.
૩. સરકારી સહાય: ૧ કરોડ ખેડૂતોને મદદ કરવા માટે બજેટમાં વિશેષ જોગવાઈ અને ૧૦૦૦ ‘બાયો-રિસર્ચ સેન્ટર્સ’ની સ્થાપના કરવામાં આવશે.
પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાથી ૮૦ ટકા નાના ખેડૂતો, જેમની પાસે ૨ હેક્ટરથી ઓછી જમીન છે, તેઓ દેવામાંથી મુક્ત થઈ આત્મનિર્ભર બની શકશે.
