કુદરતી ખેતી પ્રત્યે વધતી જાગૃતિને મળ્યું રાષ્ટ્રીય પ્રોત્સાહન
દેશભરમાં કુદરતી ખેતીનો વેગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે અને ખેડૂતોમાં આ કૃષિ પદ્ધતિ પ્રત્યે નવી વિશ્વસનીયતા ઊભી થઈ રહી છે. કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો પણ સતત નેચરલ ફાર્મિંગને સહાય આપતી નીતિઓ ઘડી રહી છે, જેથી ઓછા ખર્ચે વધુ ટકાઉ ખેતી શક્ય બને. તાજેતરમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ લિંક્ડઇન પર પોતાનો અનુભવ વહેંચતાં જણાવ્યું કે દક્ષિણ ભારતના ખેડૂતોના પ્રયોગો કૃષિ ક્ષેત્રને નવી દિશા આપે છે. આ પોસ્ટમાં તેમણે ખેડૂત ઇનોવેશનને ભારતના કૃષિ ભવિષ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યું છે.
સાઉથ ઇન્ડિયા નેચરલ ફાર્મિંગ સમિટનો PM મોદીએ ઉલ્લેખ કર્યો
કોયંબતૂરમાં બે અઠવાડિયા પહેલા યોજાયેલી નેચરલ ફાર્મિંગ સમિટે પ્રધાનમંત્રી પર ઊંડો પ્રભાવ મૂક્યો હતો. તેઓએ ખેડૂતોને ‘એક એકર, એક સીઝન’ થી શરૂઆત કરવાની સલાહ આપી, જેથી ધીમે-ધીમે આત્મવિશ્વાસ વધે અને ખેડૂત આગળ વધે. સાથે જ યુવાનોને FPO સાથે જોડાવા તથા કૃષિ ક્ષેત્રમાં સ્ટાર્ટઅપ્સ દ્વારા નવી ઉદ્યોગસૃષ્ટિ ઊભી કરવાની અપીલ કરી. તેમનો મત છે કે યુવાનોના સંકલ્પથી નેચરલ ફાર્મિંગ વધુ વ્યાપક બને છે.
કોયંબતૂરમાં PM મોદીની હાજરી ખેડૂતો માટે પ્રેરણારૂપ
પ્રધાનમંત્રીએ યાદ કર્યું કે ઑગસ્ટમાં કેટલાક ખેડૂતોએ તેમને મળીને પોતાના પ્રયોગો બતાવ્યા હતા. તેમના આમંત્રણ પર તેઓ ૧૯ નવેમ્બરે કોયંબતૂર પહોંચ્યા, જ્યાં MSME હબ ગણાતું આ શહેર કુદરતી ખેતીના વિશાળ સંમેલનની યજમાની કરી રહ્યું હતું. અહીં PM મોદીએ જણાવ્યું કે નેચરલ ફાર્મિંગ ભારતીય કૃષિ બુદ્ધિ અને આધુનિક પર્યાવરણીય સિદ્ધાંતોનું અનોખું મિલન છે. આ પદ્ધતિ રાસાયણિક ખાતર અને કીટનાશક વિનાની સ્વાભાવિક ઉર્વરતાને આગળ ધપાવે છે.
જમીન, પશુપાલન અને પાકની સહઅસ્તિત્વ પદ્ધતિ પર ભાર
પીએમ મોદીએ લખ્યું કે કુદરતી ખેતીનું મૂળ તત્વ સહ-અસ્તિત્વની વિવિધતા છે. પાક, પશુ અને જમીન વચ્ચેનું સંતુલન વધારવા આ પદ્ધતિમાં મલ્ચિંગ, એરેશન અને જૈવિક અવશેષોનો ઉપયોગ જરૂરી બને છે. તેઓ માને છે કે આ મોડેલ માટીની તંદુરસ્તી સુધારે છે અને લાંબા ગાળે જમીન વધુ સક્ષમ બને છે. હવામાનની અનિશ્ચિતતા સામે પણ આ રીત વધુ લચીલાપણું પ્રદાન કરે છે.
ખેડૂતો સાથેની સીધી વાતચીત PM માટે ખૂબ વિશેષ રહી
સમિટ દરમિયાન ખેડૂતો સાથે સીધી ચર્ચા PM માટે સૌથી યાદગાર ક્ષણ હતી. તેમને એવા ખેડૂતો મળ્યા જેમણે કોર્પોરેટ નોકરી છોડીને ખેતીને ફરી પોતાની ઓળખ બનાવી. આ યુવા અને અનુભવી ખેડૂતોનો ગામ-જમીન પ્રત્યેનો સંબંધ, પ્રતિબદ્ધતા અને આધુનિક જ્ઞાન પ્રધાનમંત્રીને અત્યંત પ્રેરણાદાયી લાગ્યો. તેમના મત મુજબ, આ જ ભાવના દેશની કૃષિને મજબૂત બનાવશે.
અનેક દક્ષિણ ભારતીય ખેડૂતોના અનોખા ઉદાહરણો
PM મોદીએ એવા ખેડૂતોના ઉદાહરણો આપ્યા જેમણે નવી રીતોથી સફળતા મેળવી છે. એક ખેડૂત ૧૦ એકરમાં મલ્ટીલેયર સિસ્ટમથી કેળા, નાળિયેર, પપૈયા અને હળદર ઉગાડે છે અને સાથે દેશી ગાયો, બકરીઓ તથા સ્થાનિક પોલ્ટ્રી સંભાળે છે. બીજા ખેડૂતોએ જુના ધાન્યની જાતોને સુરક્ષિત રાખીને હેલ્થ મિક્સ, પફ્ડ રાઇસ અને પ્રોટીન બાર જેવા ઉત્પાદનો બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે. કેટલાક યુવા ઇનોવેટર્સ દરિયાઈ શેવાળ પરથી બાયોફર્ટિલાઇઝર અને બાયોચાર બનાવીને માટીની તાકાત વધારવા મદદ કરી રહ્યા છે.
લાખો ખેડૂતો કુદરતી ખેતીની તરફેણમાં
પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે નેશનલ મિશન ઓન નેચરલ ફાર્મિંગ દ્વારા લાખો ખેડૂતો આ અભિયાનથી જોડાયા છે. મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી, મિલેટ્સ પ્રત્યે વધી રહેલો રસ અને સંસ્થાકીય ક્રેડિટની સરળતા આ પરિવર્તનને વધુ મજબૂત બનાવે છે. તેમના શબ્દોમાં, નેચરલ ફાર્મિંગ દેશને વધુ સ્વસ્થ અને ટકાઉ કૃષિ તરફ લઈ જઈ રહ્યું છે.
રાસાયણિક ખાતરોની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો સંદેશ
PM મોદીએ જણાવ્યું કે કુદરતી ખેતી પંચગવ્ય, જીવામૃત, બીજામૃત અને મલ્ચિંગ જેવી પદ્ધતિઓ દ્વારા કૃષિ ખર્ચ ઘટાડે છે. માટીની તંદુરસ્તી લાંબા ગાળે મજબૂત રહે છે અને ખેડૂતોનું ઉત્પાદન જોખમથી દૂર રહી શકે છે. અંતે તેમણે કહ્યું કે કોયંબતૂરનો અનુભવ તેમને વિશ્વાસ આપે છે કે દેશની કૃષિ નવી ઊંચાઈ પર પહોંચવા માટે તૈયાર છે.
