ઓછા ખર્ચે વધુ ઉપજ આપતી પ્રાકૃતિક ખેતી બની આશાનું કિરણ
સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં હવે ખેતીનું ચિત્ર ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. ઘણા ખેડૂતો રાસાયણિક પદ્ધતિને અલવિદા કહી પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી રહ્યા છે. ઓછી મૂડીમાં સારી ઉપજ અને સ્વચ્છ ઉત્પાદન મળતું હોવાથી ખેડૂતોને આ પદ્ધતિ વધુ લાભદાયી લાગી રહી છે. શાકભાજી અને બાગાયતી પાકોમાં પ્રાકૃતિક ખેતીથી લાખો રૂપિયાનું ઉત્પાદન શક્ય બન્યું છે. આ પરિવર્તનથી ખેડૂતની આવક સાથે જમીનની તંદુરસ્તી પણ જળવાઈ રહી છે.
જેસરના ખેડૂત સોમભાઈનું સફળ પ્રયોગ મોડેલ
ભાવનગર જિલ્લાના જેસર તાલુકાના મોરચુપણા ગામના ખેડૂત સોમભાઈ મોભે પ્રાકૃતિક ખેતીનો સફળ માર્ગ અપનાવ્યો છે. વર્ષ 2020 પહેલાં તેઓ રાસાયણિક ખેતી કરતા હતા, પરંતુ મિત્રની સલાહ બાદ તેમણે નવી દિશા પકડી. અઢી વીઘા જમીનમાં તેમણે જામફળ, સરગવો અને લીંબુ જેવા પાકોનું આયોજનબદ્ધ વાવેતર કર્યું છે. એક પછી એક પાક તૈયાર થાય તે રીતે આયોજન કરવાથી સતત આવક મળી રહી છે.
પાક ઉત્પાદનથી મળતી નોંધપાત્ર આવક
સોમભાઈના અનુભવ મુજબ પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ખર્ચ ખૂબ ઓછો રહે છે. જામફળના પાકમાંથી તેમને વર્ષે અંદાજે 60થી 80 હજાર રૂપિયાની આવક મળે છે. સરગવાથી 50 હજારથી વધુ અને લીંબુમાંથી પણ સારી આવક થવાની સંભાવના છે. હાલ જામફળનું ઉત્પાદન શરૂ થઈ ચૂક્યું છે અને આગામી સમયમાં સરગવો પણ બજારમાં આવશે. આ રીતે એક જ ખેતરમાંથી વિવિધ સ્ત્રોતોથી આવક શક્ય બની છે.
પ્રાકૃતિક પદ્ધતિ અને જીવાત નિયંત્રણ
પ્રાકૃતિક ખેતીમાં સોમભાઈ કોઈપણ રાસાયણિક દવા કે ખાતરનો ઉપયોગ કરતા નથી. તેઓ જીવામૃત, દેશી ખાતર અને કુદરતી દ્રાવણો દ્વારા પાકની માવજત કરે છે. રોગ અને જીવાત સામે દસ પર્ણી અર્ક અને વિવિધ અસ્ત્રોનો છંટકાવ કરવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિથી પાક સ્વસ્થ રહે છે અને જમીનની ઉર્વરતા વધે છે. પરિણામે લાંબા ગાળે ખેતી વધુ ટકાઉ બને છે.
બજારમાં પ્રાકૃતિક ઉત્પાદનોની વધતી માંગ
સોમભાઈ દ્વારા ઉગાડવામાં આવેલા પ્રાકૃતિક જામફળનું વેચાણ અમદાવાદ, સુરત અને ભાવનગર જેવા શહેરોમાં થાય છે. બજારમાં એક કિલો જામફળનો ભાવ પચાસ રૂપિયાની આસપાસ મળી રહ્યો છે. જામફળની વચ્ચે વાવેલા લીંબુના છોડ બે થી ત્રણ વર્ષમાં ઉત્પાદન આપશે. શહેરોમાં પ્રાકૃતિક ફળોની માંગ વધતા ખેડૂતોને સીધો ફાયદો મળી રહ્યો છે. આ મોડેલ અન્ય ખેડૂતો માટે પ્રેરણારૂપ બની રહ્યુ છે.
