“માત્ર એક મહાસત્તા પર નિર્ભર ન રહેવાય”: ઇઝરાયેલ માટે ભારત સાથેની ભાગીદારી ગણાવી અનિવાર્ય
ઇઝરાયેલના પ્રધાનમંત્રી બેન્જામિન નેતન્યાહૂ આજકાલ એક નવા વ્યૂહાત્મક ડર અને રાજદ્વારી મૂંઝવણનો સામનો કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ તેમણે એક જાહેર કાર્યક્રમમાં ખુલ્લેઆમ આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે આવનારા સમયમાં ઇઝરાયેલને અમેરિકામાં કોઈ એવા રાજકીય વહીવટીતંત્ર (પ્રશાસન) નો સામનો કરવો પડી શકે છે, જે ઇઝરાયેલ પ્રત્યે નરમ વલણ ન ધરાવતું હોય અથવા જેનો દ્રષ્ટિકોણ ઇઝરાયેલ વિરોધી હોઈ શકે છે.
અમેરિકા અને ઇઝરાયેલની મિત્રતાને વિશ્વની સૌથી મજબૂત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીઓમાં ગણવામાં આવે છે, પરંતુ નેતન્યાહૂના આ નિવેદને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. તેમનું માનવું છે કે જો ભવિષ્યમાં વોશિંગ્ટન (અમેરિકા) સાથેના સંબંધોમાં કોઈ ખટાશ આવે છે, તો ઇઝરાયેલની સુરક્ષા અને અર્થતંત્ર પર સીધી અસર પડી શકે છે. આ સંભવિત સંકટમાંથી ઉગરવા અને પોતાને રાજદ્વારી રીતે સુરક્ષિત રાખવા માટે નેતન્યાહૂએ હવે વિશ્વના અન્ય અગ્રણી દેશો સાથે નવા સિરેથી મજબૂત ગઠબંધન બનાવવા પર ભાર મુકવાનું શરૂ કર્યું છે.
ભારત અને લેટિન અમેરિકન દેશો સાથે ગઠબંધનની જરૂરિયાત
ઇઝરાયેલમાં યોજાનારી આગામી સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલાં એક મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમને સંબોધિત કરતી વખતે પીએમ બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે ઇઝરાયેલ હવે માત્ર એક દેશ કે એક મહાસત્તા (અમેરિકા) પર પોતાની નિર્ભરતા પૂરેપૂરી સીમિત રાખી શકે નહીં.
પોતાની સ્થિતિને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત કરવા માટે તેમણે ભારત અને લેટિન અમેરિકન દેશો સાથે નવા આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને વ્યૂહાત્મક ગઠબંધન બનાવવાની વકીલાત કરી. નેતન્યાહૂનું માનવું છે કે ભારત આજના સમયમાં વિશ્વની એક ઉભરતી મોટી આર્થિક અને સામરિક શક્તિ છે, જેની સાથે ઇઝરાયેલના સંબંધો પહેલેથી જ ખૂબ જ ઉષ્માભર્યા અને મજબૂત છે. એવામાં, ભારત સાથે ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ (ડિફેન્સ), કૃષિ અને મુત્સદ્દીગીરીના મોરચે ભાગીદારીને વધુ ઊંડા સ્તરે લઈ જવી ઇઝરાયેલના ભવિષ્ય માટે સંજીવનીનું કામ કરી શકે છે.
અમેરિકા પર નિર્ભરતા ઘટાડવાની રણનીતિ?
રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નેતન્યાહૂનું આ નિવેદન ઇઝરાયેલની દૂરગામી વિદેશ નીતિમાં આવી રહેલા એક મોટા ફેરફારનો સંકેત છે. ભલે અમેરિકા આજે પણ ઇઝરાયેલનો સૌથી મોટો મદદગાર દેશ છે, પરંતુ અમેરિકન આંતરિક રાજકારણમાં થઈ રહેલા ફેરફારો અને બદલાતા વૈશ્વિક સમીકરણોને પારખીને ઇઝરાયેલી નેતૃત્વ હવે ‘પ્લાન બી’ (Plan B) પર કામ કરી રહ્યું છે.
લેટિન અમેરિકન દેશો સાથે વેપારી અને રાજદ્વારી સંબંધોને પ્રોત્સાહન આપવું અને ભારત સાથે વ્યૂહાત્મક પકડને વધુ મજબૂત કરવી એ આ દિશામાં લેવાયેલું એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે. આવનારી ચૂંટણીઓ અને વૈશ્વિક રાજકારણની દ્રષ્ટિએ નેતન્યાહૂનું આ નિવેદન ઇઝરાયેલની ભવિષ્યની સુરક્ષા નીતિ માટે એક નવી દિશા નક્કી કરી શકે છે.
