60 વર્ષ પછી સામાજિક સુરક્ષા ખતમ? જાણો નવા સોશિયલ સિક્યુરિટી કોડની આ ચોંકાવનારી શરતો
ભારત સરકાર દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવી રહેલા નવા ‘કોડ ઓન સોશિયલ સિક્યુરિટી’ (CoSS) હેઠળ ગીગ વર્કર્સ અને પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલા કર્મચારીઓ માટે મહત્વના ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. અત્યાર સુધી જે કામદારો કાયમી નોકરીના માળખામાં નહોતા આવતા, તેમને હવે સામાજિક સુરક્ષાના દાયરામાં લાવવા માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવામાં આવી છે. Swiggy, Zomato, Uber, Ola અને Rapido જેવી કંપનીઓ માટે કામ કરતા લાખો ડિલિવરી પાર્ટનર્સ અને ડ્રાઇવરોને આ નિયમો સીધી રીતે અસર કરશે.
લાભ મેળવવા માટે કામના દિવસોની શરત
નવા નિયમોના ફાઇનલ સેટ મુજબ, સામાજિક સુરક્ષાનો લાભ મેળવવા માટે કર્મચારીએ કામના દિવસોની ચોક્કસ મર્યાદા પૂરી કરવી પડશે. જો કોઈ કર્મચારી કોઈ એક પ્લેટફોર્મ કે એગ્રીગેટર (જેમ કે માત્ર Swiggy) સાથે જોડાયેલ હોય, તો તેણે વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 90 દિવસ કામ કરવું ફરજિયાત છે. જો કે, આજકાલ ઘણા ગીગ વર્કર્સ વધુ કમાણી કરવા માટે એક સાથે અનેક એપ્લિકેશન્સ પર કામ કરતા હોય છે. જો કોઈ કામદાર એક કરતા વધુ એગ્રીગેટર સાથે કામ કરે છે, તો આ મર્યાદા વધીને 120 દિવસ થઈ જશે. આ દિવસો પૂરા કર્યા પછી જ તેઓ વીમો અને અન્ય સરકારી સુરક્ષા યોજનાઓ માટે પાત્ર ગણાશે.
‘એક દિવસના કામ’ની નવી વ્યાખ્યા
નવા નિયમોમાં ‘કામના દિવસ’ની ગણતરી ખૂબ જ રસપ્રદ અને કામદારોના હિતમાં રાખવામાં આવી છે. જો કોઈ ગીગ વર્કર કોઈ પણ એક દિવસે પ્લેટફોર્મ પરથી થોડી પણ કમાણી કરે છે, તો તેને આખા દિવસનું કામ ગણવામાં આવશે.
સૌથી વધુ ફાયદો એ લોકોને થશે જેઓ મલ્ટિ-ટાસ્કિંગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિ એક જ દિવસમાં Swiggy માં ડિલિવરી કરે, Uber માં રાઈડ પૂરી કરે અને Zomato પર પણ કામ કરે, તો તે એક કેલેન્ડર દિવસમાં ત્રણ દિવસનું કામ (Three days of engagement) ગણવામાં આવશે. આ પદ્ધતિને કારણે કામદારો માટે 120 દિવસનો ક્વોટા પૂરો કરવો ઘણો સરળ બની જશે.
એગ્રીગેટર કંપનીઓની જવાબદારીઓ
નવા નિયમોમાં માત્ર કામદારો માટે જ નહીં, પણ ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ્સ એટલે કે એગ્રીગેટર્સ માટે પણ કડક જોગવાઈઓ છે.
-
ડેટા અપલોડ: દરેક એગ્રીગેટરે તેમની સાથે જોડાયેલા તમામ ગીગ વર્કર્સની માહિતી 45 દિવસની અંદર કેન્દ્ર સરકારના પોર્ટલ પર અપલોડ કરવાની રહેશે.
-
રીઅલ-ટાઇમ અપડેટ: નવી નિમણૂકો અને કામ છોડી દેનારા લોકોનો ડેટા દરરોજ અથવા રીઅલ-ટાઇમ ધોરણે અપડેટ કરવો પડશે.
-
ઓળખપત્ર: આ ડેટાના આધારે દરેક યોગ્ય અને રજિસ્ટર્ડ ગીગ વર્કરને એક વિશિષ્ટ ઓળખપત્ર (ID Card) આપવામાં આવશે, જેનાથી તેમને સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવામાં સરળતા રહેશે.
યોગદાનમાં વિલંબ પર વ્યાજ અને દંડ
સામાજિક સુરક્ષા ભંડોળમાં એગ્રીગેટર્સ દ્વારા સમયસર યોગદાન આપવું અનિવાર્ય છે. જો કોઈ કંપની પોતાના કામદારોના સોશિયલ સિક્યુરિટી બેનિફિટ્સમાં ફાળો આપવામાં નિષ્ફળ જાય અથવા વિલંબ કરે, તો તેણે વાર્ષિક 12% ના દરે વ્યાજ ચૂકવવું પડશે. આ જોગવાઈ એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કરવામાં આવી છે કે કંપનીઓ ગીગ વર્કર્સના હકો પ્રત્યે ગંભીર રહે.
પાત્રતા રદ થવાના સંજોગો (60 વર્ષનો નિયમ)
જ્યાં સુવિધાઓ છે, ત્યાં કેટલીક મર્યાદાઓ પણ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિયમો મુજબ, ગીગ વર્કર નીચેના સંજોગોમાં સામાજિક સુરક્ષાના લાભો (જેમ કે હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ, અકસ્માત વીમો વગેરે) મેળવવા માટે હકદાર રહેશે નહીં:
-
જો કામદારની ઉંમર 60 વર્ષ પૂર્ણ થઈ જાય.
-
જો તેણે પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં કોઈ એક એગ્રીગેટર સાથે 90 દિવસ કે તેથી વધુ પ્લેટફોર્મ્સ સાથે મળીને 120 દિવસ કામ ન કર્યું હોય.
