ઈરાનની ‘ડર્ટી બોમ્બ’ની ધમકી: વિશ્વભરમાં ફફડાટ, અમેરિકાએ સૈન્ય હિલચાલ તેજ કરી
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો સંઘર્ષ હવે અત્યંત જોખમી વળાંક પર આવી ગયો છે. તેહરાને તાજેતરમાં એવી ચેતવણી આપી છે કે જો તેના પર કોઈ મોટો હુમલો થશે, તો તે ‘ડર્ટી બોમ્બ’નો ઉપયોગ કરતા અચકાશે નહીં. આ જાહેરાતે વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી દીધી છે, કારણ કે ઈરાન પાસે હાલમાં મોટી માત્રામાં એનરિચ્ડ યુરેનિયમનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, જે રેડિયોલોજિકલ પ્રદૂષણ ફેલાવવા માટે સક્ષમ છે.
શું છે આ ‘ડર્ટી બોમ્બ’ અને કેટલો છે ખતરો?
સામાન્ય પરમાણુ બોમ્બની સરખામણીએ ‘ડર્ટી બોમ્બ’ અલગ રીતે કામ કરે છે. આમાં પરંપરાગત વિસ્ફોટકો (જેમ કે TNT) સાથે એનરિચ્ડ યુરેનિયમ ભેળવવામાં આવે છે. જો કે તે પરમાણુ ધડાકા જેટલો ભયાનક વિનાશ નથી કરતો, પરંતુ તેના વિસ્ફોટથી હવામાં કિરણોત્સર્ગી પ્રદૂષણ (Radiation) ફેલાય છે. જે વિસ્તારમાં આ બોમ્બ ફૂટે, ત્યાં દાયકાઓ સુધી માનવ વસવાટ અશક્ય બની જાય છે અને ગંભીર બીમારીઓ ફેલાવવાનું જોખમ રહે છે.
ઈરાનનું હથિયાર: 60% એનરિચ્ડ યુરેનિયમનો ભંડાર
આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (IAEA) ના અહેવાલો મુજબ, ઈરાન પરમાણુ હથિયાર બનાવવાના ઉંબરે ઉભું છે:
જથ્થો: ઈસ્ફહાનની પહાડીઓ નીચે બનેલી સુરક્ષિત સુરંગોમાં ઈરાને લગભગ 440 કિલો 60% એનરિચ્ડ યુરેનિયમ છુપાવી રાખ્યું છે.
હથિયારની તૈયારી: વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ આ 60% સ્તર હથિયાર ગ્રેડના (90%) યુરેનિયમની ખૂબ જ નજીક છે.
ગંભીર જોખમ: આટલા જથ્થામાંથી અનેક ડર્ટી બોમ્બ બનાવી શકાય છે, જે પર્યાવરણ અને માનવજાત માટે લાંબા ગાળાનું સંકટ બની શકે છે.
અમેરિકાની વ્યૂહરચના: સૈન્ય તૈયારીઓ શરૂ
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ઈરાનની આ ધમકીને માત્ર એક “લાચારીમાં કરેલો દેખાડો” (Desperate Bluff) ગણાવ્યો છે. તેમ છતાં, અમેરિકા કોઈ પણ પ્રકારનું જોખમ લેવા તૈયાર નથી. વોશિંગ્ટન હવે ઈરાનના આ યુરેનિયમ સ્ટોકપાઇલને નષ્ટ કરવા અથવા તેને કબજે કરવા માટેના સૈન્ય વિકલ્પો પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે. પેન્ટાગોન આ મામલે સતત નજર રાખી રહ્યું છે.
ઈરાનના ચાર મુખ્ય સુરક્ષા સ્તંભો
વર્તમાન તણાવમાં ઈરાન પોતાની રક્ષા માટે ચાર મુખ્ય તાકાત પર નિર્ભર છે:
અન્ડરવોટર ડ્રોન: ‘Narwhal’ જેવા ડ્રોન જે સમુદ્રના પેટાળમાં અદ્રશ્ય રહીને હુમલો કરી શકે છે.
ઈન્ટેલિજન્ટ માઈન્સ: આધુનિક દરિયાઈ સુરંગો જે દુશ્મન જહાજને ઓળખીને તેનો નાશ કરે છે.
સુપરસોનિક મિસાઈલો: અચૂક નિશાન સાધતી અવાજ કરતા પણ ઝડપી મિસાઈલો.
રેડિયોલોજિકલ ખતરો: ડર્ટી બોમ્બ દ્વારા મોટા પાયે પ્રદૂષણ ફેલાવવાનો ભય.
