મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને હટાવવા વિપક્ષની કવાયત: 200થી વધુ સાંસદોએ નોટિસ પર કર્યા હસ્તાક્ષર
ભારતીય રાજનીતિમાં એક અભૂતપૂર્વ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે, જેમાં વિપક્ષી દળોએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારને તેમના પદ પરથી હટાવવા માટે મોરચો ખોલ્યો છે. વિપક્ષના 200થી વધુ સાંસદોએ તેમને પદભ્રષ્ટ કરવા માટેની નોટિસ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ભારતના ઈતિહાસમાં આ પ્રથમ ઘટના છે જ્યારે કોઈ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર વિરુદ્ધ આ પ્રકારનું કડક પગલું ભરવામાં આવ્યું હોય. આ પ્રસ્તાવ આગામી શુક્રવારે સંસદના કોઈપણ ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે.
સાંસદોનું સંખ્યાબળ અને નિયમોની ગૂંચ
આ નોટિસ પર અત્યાર સુધીમાં લોકસભાના 130 અને રાજ્યસભાના 63 સાંસદોએ પોતાની સહીઓ કરી છે. બંધારણીય નિયમો અનુસાર, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને હટાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે લોકસભાના ઓછામાં ઓછા 100 અથવા રાજ્યસભાના 50 સાંસદોના સમર્થનની જરૂર હોય છે. વિપક્ષ પાસે હાલમાં જરૂરી સંખ્યા કરતાં વધુ સાંસદોનું સમર્થન છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ‘ઈન્ડિયા’ ગઠબંધનના તમામ પક્ષો ઉપરાંત આમ આદમી પાર્ટીના સાંસદોએ પણ આ નોટિસને ટેકો આપ્યો છે.
CEC વિરુદ્ધ ગંભીર આરોપોની યાદી
વિપક્ષ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી આ નોટિસમાં જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ અનેક ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે. જેમાં મુખ્યત્વે:
- પોતાના પદ પર રહીને કોઈ એક ચોક્કસ પક્ષની તરફેણ કરવી.
- ચૂંટણીમાં થયેલી ગેરરીતિઓની તપાસમાં જાણીજોઈને અવરોધ ઊભો કરવો.
- મતદાર યાદીમાં મોટાપાયે ગોટાળા અને અનિયમિતતાઓને પ્રોત્સાહન આપવું.
વિપક્ષનો દાવો છે કે લોકશાહીની નિષ્પક્ષતા જાળવી રાખવા માટે આ પગલું ભરવું અનિવાર્ય બન્યું છે.
હટાવવાની પ્રક્રિયા: એક જટિલ બંધારણીય માર્ગ
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને તેમના પદ પરથી હટાવવા એ અત્યંત જટિલ પ્રક્રિયા છે. ભારતીય બંધારણની કલમ 124(4) અને 124(5) મુજબ, CECને હટાવવાની પદ્ધતિ સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશને હટાવવા જેવી જ હોય છે, જેને સામાન્ય ભાષામાં ‘મહાભિયોગ’ જેવી પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ માટે સરકારે સંસદના બંને ગૃહોમાં ‘વિશેષ બહુમતી’ પ્રાપ્ત કરવી પડે છે. એટલે કે, ગૃહમાં હાજર રહેલા અને મતદાન કરનારા સભ્યોના 2/3 (બે-તૃતીયાંશ) બહુમતથી આ પ્રસ્તાવ પસાર થવો જરૂરી છે. આ પ્રક્રિયા માત્ર સાબિત થયેલા ગેરવર્તન અથવા અક્ષમતાના આધારે જ હાથ ધરી શકાય છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે શુક્રવારે જ્યારે આ પ્રસ્તાવ ગૃહમાં આવશે ત્યારે સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે કેવા પ્રકારનો ઘર્ષણ જોવા મળે છે.
