વૈશ્વિક મોંઘવારી વચ્ચે પાકિસ્તાનની આર્થિક સુસ્ત રફ્તાર: જાણે ભારતથી કેટલું પાછળ છે પાડોશી દેશ
સમગ્ર વિશ્વમાં હાલના સમયે વધતી જતી મોંઘવારીનો માર લોકો પર ખૂબ જ ઝડપથી પડી રહ્યો છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે શરૂ થયેલા યુદ્ધ તેમજ તણાવપૂર્ણ સ્થિતિના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ (કાચા તેલ)ની ભારે અછત જોવા મળી હતી. આ આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટીના લીધે દરેક દેશમાં મોંઘવારીનો પંજો વધુ મજબૂત બન્યો. જોકે, આ તમામ આર્થિક પડકારો વચ્ચે જ્યારે નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના જીડીપી (GDP) ગ્રોથના આંકડા સામે આવ્યા, ત્યારે ભારતનો આર્થિક વિકાસ દર અપેક્ષા કરતાં વધુ મજબૂત બનીને ઉભરી આવ્યો.
બીજી તરફ, ભારતના પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિને દર્શાવતા જીડીપીના તાજેતરના આંકડા પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જે ત્યાંના આર્થિક સંકટની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
પાકિસ્તાન સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY26) માટે દેશના આર્થિક વિકાસ દર (GDP Growth)ના અંદાજમાં ઘટાડો કરીને તેને 3.65% કરી દીધો છે. અગાઉ સરકારે આ વિકાસ દર 3.70% રહેવાનો અનુમાન લગાવ્યો હતો, જ્યારે શરૂઆતમાં આ લક્ષ્યાંક 4% રાખવામાં આવ્યો હતો. વારંવાર અંદાજમાં કરવો પડતો આ ઘટાડો દર્શાવે છે કે દેશની અર્થવ્યવસ્થા હજુ પણ સ્થિર થઈ શકી નથી.
પાકિસ્તાનની આર્થિક ઝડપ કેમ ધીમી પડી?
પ્રખ્યાત મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, ઉદ્યોગ અને સેવા ક્ષેત્રની સુસ્ત કામગીરીને કારણે દેશના એકંદર વિકાસ દરમાં આ સુધારો કરવો પડ્યો છે. દેશના ત્રણેય મુખ્ય ક્ષેત્રો – કૃષિ, ઉદ્યોગ અને સેવા ક્ષેત્રના વિકાસ દરમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો જોવા મળ્યા છે:
કૃષિ ક્ષેત્ર (Agriculture Sector): કૃષિ ક્ષેત્રનો વિકાસ દર અગાઉના 2.89%થી વધીને 3.50% નોંધાયો છે, જે પાકિસ્તાન માટે એકમાત્ર રાહતના સમાચાર છે.
ઉદ્યોગ ક્ષેત્ર (Industrial Sector): ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રનો વિકાસ દર અગાઉના 3.51%થી ઘટીને 3.34% પર આવી ગયો છે.
સેવા ક્ષેત્ર (Services Sector): આર્થિક કરોડરજ્જુ ગણાતા સેવા ક્ષેત્રનો વિકાસ દર પણ 4.09%થી ઘટીને 3.81% રહી ગયો છે.
આ સરકારી આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે પાકિસ્તાનમાં કૃષિ ક્ષેત્રનું પ્રદર્શન થોડું સારું રહ્યું હોવા છતાં, ઉદ્યોગ અને સેવા ક્ષેત્રની મિશ્ર અને મંદ ગતિએ એકંદર આર્થિક વિકાસને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.
સામાન્ય જનતા પર તેની શું અસર પડશે?
અહેવાલો મુજબ, પાકિસ્તાનમાં માથાદીઠ આવકમાં (Per Capita Income) ચોક્કસપણે થોડો વધારો થયો છે, પરંતુ અનિયંત્રિત મોંઘવારીના કારણે સામાન્ય નાગરિકોના જીવનધોરણમાં કોઈ ખાસ સુધારો જોવા મળ્યો નથી.
દરરોજ વધી રહેલી ફુગાવાની દરના કારણે લોકોની કમાણીનો મોટો હિસ્સો માત્ર રોજીંદી જરૂરિયાતો, ખોરાક અને બળતણ ખરીદવામાં જ વપરાઈ જાય છે. પરિણામે, સામાન્ય પરિવારો પાસે ભવિષ્ય માટે બચત કરવા, અન્ય ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરવા કે આરોગ્ય અને શિક્ષણ જેવી મહત્વની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પૂરતા નાણાં બચતા નથી.
ભારત સામે પાકિસ્તાન કેટલું પાછળ?
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પાકિસ્તાનની સરખામણીએ ઘણી ઝડપથી આગળ વધી છે. ભારતે આ સમયગાળા દરમિયાન 7.7%નો મજબૂત જીડીપી ગ્રોથ નોંધાવ્યો છે, જ્યારે પાકિસ્તાનનો વિકાસ દર ઘટીને માત્ર 3.65% પર અટકી ગયો છે.
આનો અર્થ એ થાય છે કે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પાકિસ્તાન કરતાં બમણા કરતાં પણ વધુ ઝડપે વધી રહી છે, જે પાકિસ્તાન કરતાં 4.05% ટકા વધારે છે. વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ભારતનું આ પ્રદર્શન તેની આર્થિક મજબૂતી અને નીતિઓની સફળતા દર્શાવે છે, જ્યારે પાકિસ્તાન માટે પોતાની અર્થવ્યવસ્થાને પાટા પર લાવવી હજુ પણ એક મોટો આંતરિક પડકાર બન્યો છે.
