1953 પછી પહેલી વાર પાકિસ્તાનને મળશે આ તક, અહદ ખાન ચીમા બનશે બંને સંસ્થાઓના બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સના અધ્યક્ષ
પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા લાંબા સમયથી નાણાકીય પડકારોનો સામનો કરી રહી છે. દેશને આર્થિક સ્થિરતા જાળવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સહાયની જરૂર પડી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં પાકિસ્તાન માટે એક મહત્ત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. વર્ષ 2027માં પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) અને વિશ્વ બેંક જૂથ (World Bank Group)ના બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સની અધ્યક્ષતા કરશે.
પાકિસ્તાનના આર્થિક બાબતોના મંત્રાલયે 16 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ આ જાહેરાત કરી હતી. બેંકોકમાં યોજાયેલી 2026ની IMF અને વિશ્વ બેંકની વાર્ષિક બેઠકના પૂર્ણ સત્ર દરમિયાન આ જવાબદારી માટે પાકિસ્તાનના આર્થિક બાબતોના મંત્રી અહદ ખાન ચીમાનું નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. પાકિસ્તાનને 1953 પછી પ્રથમ વખત આ પદની જવાબદારી મળવા જઈ રહી છે. તેથી પાકિસ્તાની સરકાર આ ઘટનાને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ગણાવી રહી છે.
અહદ ખાન ચીમાને મળશે મહત્ત્વની જવાબદારી
અહદ ખાન ચીમા પાકિસ્તાનના આર્થિક બાબતોના મંત્રી હોવાની સાથે વિશ્વ બેંકમાં પાકિસ્તાનના ગવર્નર પણ છે. 2027 માટે તેમને બંને સંસ્થાઓના બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સના આગામી અધ્યક્ષ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
પાકિસ્તાન સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આ જવાબદારી દેશને વૈશ્વિક આર્થિક ચર્ચાઓમાં વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવવાની તક આપશે. વિકાસશીલ દેશોના પ્રશ્નો રજૂ કરવા, આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર વધારવા અને સભ્ય દેશો વચ્ચે સંવાદને પ્રોત્સાહન આપવા પર પાકિસ્તાન ભાર મૂકી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આ પદ મહત્ત્વનું છે, કારણ કે IMF અને વિશ્વ બેંક વિશ્વની આર્થિક વ્યવસ્થા, વિકાસ માટેનું ભંડોળ અને નાણાકીય સ્થિરતા સંબંધિત ચર્ચાઓમાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.
IMF અને વિશ્વ બેંકની અધ્યક્ષતાનો અર્થ શું છે?
IMF અને વિશ્વ બેંકનાં બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સમાં સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓ હોય છે. આ બંને સંસ્થાઓનાં બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સ તેમનાં સર્વોચ્ચ સ્તરનાં નિર્ણયકારી મંડળો છે. અધ્યક્ષનું મુખ્ય કાર્ય બેઠકોનું સંચાલન કરવું અને વિવિધ દેશો વચ્ચે ચર્ચા તથા સંકલનને સરળ બનાવવાનું હોય છે.
જોકે, અધ્યક્ષ બનવાનો અર્થ એ નથી કે પાકિસ્તાનને બંને સંસ્થાઓના તમામ નિર્ણયો પર એકહથ્થુ નિયંત્રણ મળી જશે. લોન મંજૂર કરવી, નાણાકીય સહાય નક્કી કરવી અને દૈનિક કામગીરી ચલાવવી જેવી ઘણી જવાબદારીઓ સંબંધિત કાર્યકારી બોર્ડ અને અન્ય સંસ્થાકીય પ્રક્રિયાઓ હેઠળ આવે છે.
આથી, પાકિસ્તાનને આ પદથી આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પ્રતિષ્ઠા અને સંવાદની તક તો મળશે, પરંતુ તેના કારણે દેશને આપમેળે વધારાની લોન કે નાણાકીય રાહત મળશે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
આર્થિક સંકટ વચ્ચે પાકિસ્તાન માટે પડકાર
પાકિસ્તાનને આ જવાબદારી એવા સમયે મળી છે, જ્યારે દેશ IMFના બે નાણાકીય કાર્યક્રમો હેઠળ સહાય મેળવી રહ્યો છે. તેમાં 7 અબજ ડૉલરનો એક્સટેન્ડેડ ફંડ ફેસિલિટી (EFF) કાર્યક્રમ અને 1.4 અબજ ડૉલરનો રેઝિલિયન્સ એન્ડ સસ્ટેનેબિલિટી ફેસિલિટી (RSF) કાર્યક્રમ સામેલ છે.
EFFનો મુખ્ય હેતુ પાકિસ્તાનની બાહ્ય ચુકવણીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં અને આર્થિક સુધારાઓને ટેકો આપવામાં મદદ કરવાનો છે. જ્યારે RSF કાર્યક્રમ દ્વારા આબોહવા પરિવર્તન સંબંધિત જોખમો સામે દેશની તૈયારી અને આર્થિક સ્થિરતા વધારવાનો પ્રયાસ થાય છે.
આ ઉપરાંત, પાકિસ્તાનને IMF તરફથી વધુ આશરે 1.2 અબજ ડૉલરની સહાય મળવાની શક્યતા પણ છે. જોકે, આ રકમ માટે IMFના કાર્યકારી બોર્ડની મંજૂરી જરૂરી છે. એટલે આ સહાયને અંતિમ રીતે મંજૂર થયેલી રકમ ગણવી યોગ્ય નથી.
પાકિસ્તાનની સામે હવે કસોટી
પાકિસ્તાન માટે 2027માં મળનારી અધ્યક્ષતા રાજદ્વારી અને આર્થિક ક્ષેત્રે એક મહત્ત્વપૂર્ણ તક છે. દેશ વિકાસશીલ અર્થતંત્રોની જરૂરિયાતો, વિકાસ માટે ભંડોળની ઉપલબ્ધતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓ વચ્ચે વધુ સારા સંકલન જેવા મુદ્દાઓને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે.
પરંતુ પાકિસ્તાન માટે સૌથી મોટો પડકાર પોતાની અર્થવ્યવસ્થાને લાંબા ગાળે મજબૂત બનાવવાનો રહેશે. વિદેશી સહાય પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી, રોકાણ વધારવું, નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું અને રોજગારીની નવી તકો ઊભી કરવી દેશ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
આખરે, IMF અને વિશ્વ બેંકના બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સની અધ્યક્ષતા પાકિસ્તાનને વૈશ્વિક મંચ પર મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાન અપાવશે. જોકે, આ પ્રતિષ્ઠાને વાસ્તવિક આર્થિક સફળતામાં ફેરવવા માટે પાકિસ્તાને પોતાના આંતરિક આર્થિક પડકારોનો ઉકેલ લાવવો પડશે. 2027નું વર્ષ દેશ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારીની સાથે આર્થિક સુધારાઓની કસોટી પણ બની શકે છે.
