વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ગગડ્યા, પણ સામાન્ય જનતાને રાહત ક્યારે?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચા તેલ)ની કિંમતોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જેના કારણે સામાન્ય નાગરિકોમાં એવી આશા જાગી છે કે દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ટૂંક સમયમાં ઘટી શકે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધેલા તણાવને કારણે ફેબ્રુઆરીના અંતમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૨૦ ને વટાવી ગયા હતા. જો કે, હવે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ સામાન્ય થતાં કિંમતો યુદ્ધ પહેલાના સ્તરે એટલે કે $૭૨ પ્રતિ બેરલની આસપાસ પાછી ફરી છે.
વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ હાલમાં $૭૨ થી $૭૩ પ્રતિ બેરલની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જ્યારે યુએસ ક્રૂડ $૭૦ પ્રતિ બેરલથી નીચે આવી ગયું છે. આ ઘટાડાથી નિઃશંકપણે ભારતના આયાત બિલમાં મોટો ઘટાડો થશે, સરકારની નાણાકીય સ્થિતિ મજબૂત બનશે અને ફુગાવાનું દબાણ પણ ઓછું થશે. પરંતુ, આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં આટલી મોટી રાહત મળવા છતાં, દેશની સરકારી માલિકીની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) એ પંપ પર ઇંધણના ભાવમાં કોઈ ઘટાડો કર્યો નથી અને આજે પણ કિંમતો સ્થિર રાખવામાં આવી છે.
ઓઇલ કંપનીઓ હવે કમાઈ રહી છે નફો
ઉદ્યોગના સત્તાવાર ડેટા અને સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે પશ્ચિમ એશિયાની કટોકટી દરમિયાન ક્રૂડના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા હતા, ત્યારે મે મહિનામાં સ્થાનિક બજારમાં ઇંધણના ભાવમાં આશરે ₹૭.૫૦ નો આંશિક વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે આંતરરાષ્ટ્રીય વધારાની સરખામણીએ આ વધારો ઓછો હતો, જેના કારણે સરકારી તેલ કંપનીઓએ પોતે મોટું નુકસાન સહન કરીને સામાન્ય જનતાને મોટી મોંઘવારીથી બચાવી હતી.
હવે જ્યારે ક્રૂડ સસ્તું થયું છે, ત્યારે તેલ કંપનીઓ પોતાના અગાઉના નુકસાનની ભરપાઈ કરી રહી છે. હાલમાં કંપનીઓ પેટ્રોલના વેચાણ પર સારું માર્કેટિંગ માર્જિન (નફો) કમાઈ રહી છે, જો કે ડીઝલ હજુ પણ થોડા નજીવા નુકસાન સાથે વેચાઈ રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સ્થાનિક ઇંધણના ભાવ વૈશ્વિક બજારની દૈનિક વધઘટના આધારે તરત જ બદલાતા નથી, પરંતુ છેલ્લા બે અઠવાડિયા કે મહિનાના સરેરાશ ભાવ પર આધાર રાખે છે. તેથી, જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કિંમતો લાંબા સમય સુધી નીચી રહેશે, તો જ આગામી દિવસોમાં ગ્રાહકોને ભાવ ઘટાડાનો લાભ મળી શકશે.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં આજનો પેટ્રોલ-ડીઝલનો ભાવ
દેશના જુદા જુદા રાજ્યોમાં સ્થાનિક ટેક્સ અને વેટ (VAT) ના કારણે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ અલગ-અલગ જોવા મળે છે. આજે ૨૬ જૂનના રોજ દેશના અગ્રણી શહેરોમાં ઇંધણના દર આ મુજબ નોંધાયા છે:
રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પ્રતિ લિટર પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૫.૨૦ રૂપિયા પર સ્થિર છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં કિંમતો સૌથી વધુ છે, જ્યાં પેટ્રોલ ૧૧૧.૨૧ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૭.૮৩ રૂપિયા પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે. કોલકાતામાં પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિક નાગરિકોએ પેટ્રોલ માટે ૧૧૩.૫૧ રૂપિયા અને ડીઝલ માટે ૯૯.૮૨ રૂપિયા ચૂકવવા પડી રહ્યા છે.
મધ્યપ્રદેશના ભોપાલમાં પેટ્રોલનો ભાવ ૧૧૪.૫૪ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૯.૬૪ રૂપિયા છે. હરિયાણાના ગુરુગ્રામમાં પેટ્રોલ ૧૦૩.૩૨ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૫.૫૧ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે. બિહારની રાજધાની પટનામાં પેટ્રોલ ૧૧૩.૩૫ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૯.૩૬ રૂપિયાના સ્તરે છે.
પહાડી રાજ્ય હિમાચલ પ્રદેશના શિમલામાં પેટ્રોલ ૧૦૨.૫૫ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૪.૬૧ રૂપિયામાં મળી રહ્યું છે, જ્યારે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંદીગઢમાં ઈંધણના દર પ્રમાણમાં ઓછા છે, જ્યાં પેટ્રોલ ૧૦૧.૫૧ રૂપિયા અને ડીઝલ ૮૯.૪૭ રૂપિયા છે. મહારાષ્ટ્રના પુણે શહેરમાં આજે પેટ્રોલ ૧૧૧.૫૨ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૮.૧૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
