સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર ₹૧૦ નો ઘટાડો અને પુરવઠા સંચાલન: હરદીપ સિંહ પુરીએ જણાવી રણનીતિ
વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં વધતા તણાવ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલા ઉછાળા વચ્ચે શનિવાર, તારીખ ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ દેશના મુખ્ય મહાનગરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ મોટાભાગે સ્થિર રહ્યા છે. પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) ના આંકડાઓ અનુસાર, ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ માં ભારતની ક્રૂડ ઓઇલની આયાત અગાઉના મહિનાની તુલનામાં લગભગ ૪.૭ ટકા વધીને ૨૩.૩૧ મિલિયન મેટ્રિક ટન થઈ છે, જ્યારે વાર્ષિક ધોરણે ગયા વર્ષના ઓક્ટોબરના ૨૧ મિલિયન ટનની સરખામણીમાં આ આયાતમાં આશરે ૧૧ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાની ઘટનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો હતો, જે કટોકટી શરૂ થયા પહેલા $૬૭-૬૮ પ્રતિ બેરલના સ્તરેથી વધીને હાલ પ્રતિ બેરલ $૯૨ ની આસપાસ ચાલી રહ્યા છે. આ વૈશ્વિક ઉછાળા છતાં ભારતના મોટા શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરમાં કોઈ મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી.
હરદીપ સિંહ પુરીની વ્યૂહરચના અને એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો
કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ ભારતમાં ઇંધણના ભાવ સ્થિર રાખવા પાછળ કેન્દ્ર સરકારની એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડવાની નીતિ અને સ્થાનિક ઇંધણ પુરવઠાના અસરકારક સંચાલનને મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, વિશ્વના ઘણા દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ૫૦ થી ૬૦ ટકા સુધીનો વધારો થયો છે, પરંતુ ભારતે સ્થાનિક છૂટક ભાવોને મોટાભાગે સ્થિર રાખીને નાગરિકોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની તીવ્ર વધઘટથી સુરક્ષિત રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

તાજેતરના ઘટાડા હેઠળ પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંને પર સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર ₹૧૦ નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી ગ્રાહકો પર પડતા ખર્ચના દબાણને હળવું કરવામાં મદદ મળી છે.
૨૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ મુખ્ય શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના દર
ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ દેશના અગ્રણી શહેરોમાં પ્રતિ લિટર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ નીચે મુજબ નોંધાયા છે:
નવી દિલ્હી અને મુંબઈ: નવી દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૨.૧૨ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે, જે અન્ય મહાનગરોની સરખામણીમાં નીચું છે. મુંબઈમાં પેટ્રોલ ₹૧૧૧.૨૧ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹૯૭.૮૩ પ્રતિ લિટર પર ઉપલબ્ધ છે.
ચેન્નાઈ, કોલકાતા, બેંગલુરુ અને હૈદરાબાદ: ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૭.૭૬ અને ડીઝલ ₹૯૯.૫૫ પ્રતિ લિટર છે. કોલકાતામાં પેટ્રોલ ₹૧૧૩.૫૧ અને ડીઝલ ₹૯૯.૮૨ પ્રતિ લિટર, બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ₹૧૧૦.૪૪ અને ડીઝલ ₹૯૯.૫૬ પ્રતિ લિટર, જ્યારે હૈદરાબાદમાં પેટ્રોલ ₹૧૧૬.૧૫ અને ડીઝલ ₹૧૦૪.૨૩ પ્રતિ લિટરના ભાવે મળી રહ્યું છે.

ઓક્ટોબરના આંકડા: તેલ ઉત્પાદનોની નિકાસ, રશિયન ક્રૂડ અને વપરાશમાં વૃદ્ધિ
PPAC ના ડેટા પર નજર કરીએ તો સપ્ટેમ્બરની સરખામણીમાં ઓક્ટોબરમાં તેલ ઉત્પાદનોની આયાતમાં ૨.૮ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો અને એક વર્ષ અગાઉની તુલનામાં તેમાં આશરે ૪૧ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. બીજી તરફ, તેલ ઉત્પાદનોની નિકાસ ૪.૭ ટકા વધીને ૫.૩૬ મિલિયન ટન પર પહોંચી છે.
ઉદ્યોગ અને વેપાર સૂત્રોના ડેટા મુજબ, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડે ઓક્ટોબરમાં રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની આયાત સપ્ટેમ્બરની સરખામણીમાં ૯.૬ ટકા વધારીને ૩,૯૩,૫૦૦ બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd) કરી છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં જાહેર થયેલા આંકડા દર્શાવે છે કે ઓક્ટોબરમાં ભારતનો ઇંધણ વપરાશ પાછલા મહિના કરતાં લગભગ ૧૦ ટકા વધીને ૨૦.૪૯ મિલિયન મેટ્રિક ટન થયો છે, જે માર્ચ પછીનો સૌથી ઊંચો સ્તર છે. વૈશ્વિક પુરવઠાના જોખમો વચ્ચે આયાત, નિકાસ અને વપરાશના આ આંકડા ભારતના ઊર્જા સંતુલન અને નીતિગત પ્રતિસાદને દર્શાવે છે.
