રજા, સુરક્ષા અને મેડિકલ તપાસ: DGCA ને લખેલા પત્રમાં પાયલોટ એસોસિએશને શું કરી માંગણીઓ?
ભારતીય એવિએશન સેક્ટરમાં હાલમાં ભારે ખળભળાટ મચી રહ્યો છે. એરલાઇન્સ પાયલોટ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (IPAP) એ ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) ને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પત્ર લખ્યો છે. આ પત્રમાં માત્ર માંગણીઓ જ નથી, પરંતુ પાયલોટોના સતત બગડતા સ્વાસ્થ્ય અને અસુરક્ષિત ઉડાન અંગેની ગંભીર ચેતવણી પણ છે. પાયલોટોનો થાક, ડ્યુટીના કલાકોના નિયમોનું ઉલ્લંઘન અને તાજેતરમાં નાની ઉંમરના પાયલોટોના થયેલા અકાળે અવસાન જેવા મુદ્દાઓએ એવિએશન ઇન્ડસ્ટ્રીની પોલ ખોલી દીધી છે.
FDTL નિયમોનું ઉલ્લંઘન અને પાયલોટોનો અસહ્ય થાક
પત્રમાં સૌથી મોટો મુદ્દો ‘ફ્લાઇટ ડ્યુટી ટાઇમ લિમિટેશન’ (FDTL) ના અમલીકરણનો છે. એસોસિએશને આક્ષેપ કર્યો છે કે કોર્ટે નક્કી કરેલા નિયમો હજુ સુધી સંપૂર્ણ રીતે લાગુ કરવામાં આવ્યા નથી. એરલાઇન્સ કંપનીઓને જે અસ્થાયી છૂટછાટો આપવામાં આવી હતી, તે હવે કાયમી જેવી બની ગઈ છે.
સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે પાયલોટોને ‘સાપ્તાહિક આરામ’ (Weekly Rest) આપવાને બદલે તેને ‘રજા’ (Leave) માં ગણી લેવામાં આવે છે. આનાથી પાયલોટોને જે શારીરિક અને માનસિક આરામ મળવો જોઈએ તે મળતો નથી. પાયલોટોનો સતત થાક (Fatigue) ઉડાનની સુરક્ષા માટે મોટું જોખમ ઊભું કરી શકે છે, કારણ કે આકાશમાં હજારો મુસાફરોનો જીવ તેમના હાથમાં હોય છે.
મેડિકલ ડેટા અને પારદર્શિતાની માંગ
પાયલોટ એસોસિએશને પત્રમાં પાયલોટોની મેડિકલ ફિટનેસ અંગેનો ડેટા જાહેર કરવાની પણ માંગ કરી છે. તેમાં નીચે મુજબના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે:
મેડિકલ અનફિટનેસ ડેટા: કેટલા પાયલોટો કાયમી ધોરણે મેડિકલ અનફિટ જાહેર થયા છે અને કેટલા કામચલાઉ ધોરણે, તેનો ડેટા નિયમિતપણે પ્રકાશિત થવો જોઈએ.
થકાન રિપોર્ટનું ઓડિટ: એરલાઇન્સ કંપનીઓએ પાયલોટો દ્વારા સબમિટ કરવામાં આવેલા ‘ફેટીગ રિપોર્ટ’ (થાકના રિપોર્ટ) દર ત્રણ મહિને સાર્વજનિક કરવા જોઈએ અને DGCA એ તેની કડક તપાસ કરવી જોઈએ.
નાઈટ ડ્યુટીની અસર: સતત નાઈટ ડ્યુટી કરવાથી પાયલોટના શરીર અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર શું અસર થાય છે, તેનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ થવો જરૂરી છે.
જુના રિપોર્ટ્સ અને રોસ્ટરની અસ્થિરતા
એસોસિએશને યાદ અપાવ્યું છે કે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં થયેલી ઈન્ડિગો ડિસરપ્શન તપાસનો રિપોર્ટ હજુ સુધી સાર્વજનિક કરવામાં આવ્યો નથી. આ પારદર્શિતાના અભાવે પાયલોટોમાં અવિશ્વાસની ભાવના જાગી છે. વધુમાં, પાયલોટોના ‘રોસ્ટર’ (કામનું સમયપત્રક) માં છેલ્લી ઘડીએ કરવામાં આવતા ફેરફારોને કારણે પાયલોટો તેમની ઊંઘ અને આરામનું આયોજન કરી શકતા નથી. એસોસિએશને માંગ કરી છે કે ‘રોસ્ટર સ્થિરતા’ ને સુરક્ષાના એક મહત્વપૂર્ણ માપદંડ તરીકે સ્વીકારવામાં આવે.
કેડેટ પાયલોટોનું આર્થિક શોષણ અને બેરોજગારી
પત્રમાં નવા તાલીમાર્થી એટલે કે કેડેટ પાયલોટોની સમસ્યા પણ રજૂ કરવામાં આવી છે. હાલમાં કેડેટ પાયલોટો પર તાલીમ માટે લાખો રૂપિયાનું આર્થિક ભારણ નાખવામાં આવી રહ્યું છે. તાલીમ પૂરી થયા પછી પણ તેમને નોકરીની શરતોમાં યોગ્ય રક્ષણ મળતું નથી. એક તરફ ખાનગી રીતે તાલીમ લીધેલા પાયલોટો બેરોજગાર છે, તો બીજી તરફ એરલાઇન્સ કંપનીઓ પાયલોટોની અછત હોવાનું બહાનું કાઢી રહી છે. આ અસંતુલન દૂર કરવા માટે નિયામક સંસ્થા (DGCA) એ દરમિયાનગીરી કરવી જોઈએ.
સુરક્ષા કે વ્યાપારી હિત?
પાયલોટ એસોસિએશને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે ઉડાન સુરક્ષાને વ્યાપારી હિતો કે નફા કરતા ઉપર રાખવી જોઈએ. FDTL ના નિયમોને નબળા પાડવા માટેનો કોઈ પણ પ્રસ્તાવ સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. પાયલોટોના સ્વાસ્થ્યની અવગણના એ આડકતરી રીતે વિમાન દુર્ઘટનાને આમંત્રણ આપવા સમાન છે.
પત્રના અંતે DGCA ને વિનંતી કરવામાં આવી છે કે તેઓ આ મુદ્દાઓને ગંભીરતાથી લે અને એરલાઇન્સ કંપનીઓ પર દબાણ લાવે જેથી પાયલોટોને માનવીય કામના કલાકો અને પૂરતો આરામ મળી રહે. જો પાયલોટ સુરક્ષિત હશે, તો જ મુસાફરોની સફર સુરક્ષિત બની શકશે.
