PM મોદીના જાહેર જીવનના 25 વર્ષ પૂર્ણ, ‘સેવા સંકલ્પ’થી ‘વિકસિત ભારત’ સુધીની સફર
ભારતીય રાજકારણમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું નામ છેલ્લા અઢી દાયકાથી સતત ચર્ચામાં રહ્યું છે. 7 ઓક્ટોબર 2001ના રોજ નરેન્દ્ર મોદીએ પ્રથમ વખત ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા. ત્યારથી લઈને ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી અને ત્યારબાદ દેશના વડાપ્રધાન તરીકે તેમની જાહેર જીવનની સફરને 25 વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. આ અવસરને ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા વિવિધ કાર્યક્રમો સાથે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે.
આ 25 વર્ષની સફરને માત્ર એક રાજકીય પદ પર રહેલા સમય તરીકે જોવાને બદલે ભાજપ દ્વારા તેને ‘જનસેવા’ અને ‘રાષ્ટ્રસેવા’ સાથે જોડવામાં આવી રહી છે. પાર્ટી દ્વારા ‘સેવા સંકલ્પ અભિયાન’ જેવા કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે સરકાર તરફથી પણ વડાપ્રધાનના લાંબા જાહેર જીવન દરમિયાન થયેલા વિવિધ વિકાસકાર્યોને રેખાંકિત કરવામાં આવી રહ્યા છે.
ગુજરાતથી શરૂ થયેલી સફર
નરેન્દ્ર મોદીની સરકારના વડા તરીકેની સફર ગુજરાતથી શરૂ થઈ હતી. વર્ષ 2001માં ગુજરાત અનેક પડકારોમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું. ભૂકંપ, દુષ્કાળ, પાણી અને વીજળી જેવી સમસ્યાઓ ઉપરાંત રાજ્ય સામે વિકાસ અને વહીવટના અનેક પડકારો હતા.
મુખ્યમંત્રી તરીકેની જવાબદારી સંભાળ્યા બાદ મોદીએ ગુજરાતમાં વહીવટી વ્યવસ્થામાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધારવા અને સરકારી યોજનાઓને લોકો સુધી પહોંચાડવા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ, કૃષિ, વીજળી, પાણી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા ક્ષેત્રોમાં વિવિધ યોજનાઓ પર કામ થયું.
વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના જાહેર સંદેશાઓમાં પણ અનેક વખત ગુજરાતના આ સમયગાળાને યાદ કર્યો છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાંથી રાજ્યને આગળ લઈ જવાની પ્રક્રિયામાં લોકોની ભાગીદારી અને વહીવટી સુધારાઓ મહત્વપૂર્ણ રહ્યા હતા.
‘સેવા સંકલ્પ અભિયાન’ દ્વારા ઉજવણી
નરેન્દ્ર મોદીના જાહેર જીવનના 25 વર્ષ પૂર્ણ થવાના પ્રસંગે ભાજપે સપ્ટેમ્બરથી ઓક્ટોબર સુધી ચાલતા ‘સેવા સંકલ્પ અભિયાન’નું આયોજન કર્યું છે. આ અભિયાનનો હેતુ માત્ર ઉજવણી કરવાનો નહીં પરંતુ વિવિધ સેવા પ્રવૃત્તિઓ અને જનભાગીદારી દ્વારા લોકો સુધી પહોંચવાનો પણ છે.
આ અભિયાન દરમિયાન રક્તદાન શિબિર, સામાજિક સેવા, યુવા કાર્યક્રમો, જનસંપર્ક, વિવિધ સ્થળોની મુલાકાત અને સરકારની યોજનાઓ અંગે લોકો સુધી માહિતી પહોંચાડવા જેવી પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
ભાજપે આ સમગ્ર અભિયાનને વડાપ્રધાનના ‘સેવા’ના વિચાર સાથે જોડ્યું છે. પાર્ટીના જણાવ્યા પ્રમાણે, છેલ્લા 25 વર્ષ દરમિયાન તેમની રાજકીય સફરનું કેન્દ્ર જનકલ્યાણ અને રાષ્ટ્ર વિકાસ રહ્યું છે.
‘વિકસિત ભારત’ પર ખાસ ભાર
આ ઉજવણીમાં ‘વિકસિત ભારત @2047’ના લક્ષ્યને પણ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. ભાજપનું કહેવું છે કે ભારતને 2047 સુધી વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાના લક્ષ્ય માટે સરકાર અને સામાન્ય નાગરિકો બંનેની ભાગીદારી જરૂરી છે.
‘વિકસિત ભારત સંકલ્પ યાત્રા’ જેવા કાર્યક્રમોમાં દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં થયેલા વિકાસને લોકો સમક્ષ રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ગુજરાતથી લઈને ઉત્તર પ્રદેશ અને અન્ય રાજ્યો સુધી એવા સ્થળોને હાઇલાઇટ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જ્યાં છેલ્લા વર્ષોમાં મોટા વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ થયા છે.
આ પ્રકારની યાત્રાઓ અને કાર્યક્રમો દ્વારા સરકારની યોજનાઓ અને વિકાસની કહાનીને સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
કેન્દ્રમાં આવ્યા બાદ બદલાયો વ્યાપ
વર્ષ 2014માં નરેન્દ્ર મોદી વડાપ્રધાન બન્યા બાદ તેમની કામગીરીનો વ્યાપ ગુજરાતથી વધીને સમગ્ર દેશ સુધી પહોંચ્યો. 2014, 2019 અને 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપને મળેલા જનસમર્થન બાદ તેઓ સતત ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન બન્યા.
કેન્દ્ર સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન જનધન યોજના, સ્વચ્છ ભારત અભિયાન, ઉજ્જ્વલા યોજના, આવાસ, પીવાનું પાણી, ડિજિટલ પેમેન્ટ અને વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓને મોટા પાયે આગળ ધપાવવામાં આવી.
કેન્દ્ર સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે, જનધન-આધાર-મોબાઇલ એટલે કે JAM વ્યવસ્થાએ સરકારી લાભો સીધા લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરી છે. UPI જેવા ડિજિટલ પેમેન્ટ માધ્યમોએ પણ દેશના રોજિંદા નાણાકીય વ્યવહારોમાં મોટો ફેરફાર લાવ્યો છે.
ગરીબ કલ્યાણ અને આત્મનિર્ભરતા પર ભાર
મોદી સરકારની નીતિઓમાં ગરીબ અને વંચિત વર્ગ સુધી મૂળભૂત સુવિધાઓ પહોંચાડવાનો મુદ્દો સતત જોવા મળ્યો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડા અને દાવાઓ મુજબ કરોડો લોકોને બેંકિંગ વ્યવસ્થા, આવાસ, વીજળી, ગેસ કનેક્શન, શૌચાલય અને પીવાના પાણી જેવી સુવિધાઓ સાથે જોડવામાં આવ્યા છે.
સરકારનું કહેવું છે કે કલ્યાણકારી યોજનાઓનો હેતુ માત્ર આર્થિક મદદ પૂરી પાડવાનો નહીં પરંતુ લોકોને લાંબા ગાળે આત્મનિર્ભર બનાવવાનો છે.
મહિલાઓ માટે ‘લખપતિ દીદી’ જેવી પહેલ, ખેડૂતો માટે PM-KISAN અને નબળા જનજાતિ સમુદાયો માટે PM-JANMAN જેવી યોજનાઓને પણ આ જ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ ગણાવવામાં આવી રહી છે.
મોટા આર્થિક અને વહીવટી સુધારા
મોદી સરકારના 11 વર્ષથી વધુના કાર્યકાળમાં GST જેવા મોટા કર સુધારાને પણ મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. GST દ્વારા દેશના અનેક પરોક્ષ કરોને એક જ માળખામાં લાવવાનો પ્રયાસ થયો.
આ ઉપરાંત સરકારી સેવાઓમાં ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધ્યો છે. સરકાર અને નાગરિકો વચ્ચે સીધો સંપર્ક વધારવા માટે વિવિધ ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ વિકસાવવામાં આવ્યા છે.
ગુજરાતમાં શરૂ થયેલી SWAGAT જેવી પહેલમાંથી પ્રેરણા લઈને કેન્દ્ર સ્તરે PRAGATI જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ વિવિધ પ્રોજેક્ટ્સની સમીક્ષા અને અમલીકરણ માટે કરવામાં આવ્યો હોવાનું કેન્દ્ર સરકારના પ્રસ્તાવમાં જણાવાયું છે.
ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર સતત ધ્યાન
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં હાઈવે, રેલવે, એરપોર્ટ, મેટ્રો અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓના વિસ્તરણને સરકારના વિકાસ મોડલમાં વિશેષ સ્થાન મળ્યું છે.
કેન્દ્ર સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે મૂડી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તેનો ઉપયોગ હાઈવે, રેલવે અને અન્ય મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં કરવામાં આવ્યો છે. સાથે જ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રમાં પણ ભારતની ક્ષમતા વધારવાનો પ્રયાસ થયો છે.
‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ જેવા અભિયાનો દ્વારા દેશની અંદર ઉત્પાદન વધારવા અને વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
ટેક્નોલોજી અને ડિજિટલ ભારત
નરેન્દ્ર મોદી સરકારના સમયગાળામાં ડિજિટલ ટેક્નોલોજી સામાન્ય લોકોના જીવનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની છે. UPI તેની સૌથી મોટી સફળતાઓમાંની એક તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે.
આજે નાના વેપારીઓથી લઈને મોટા વ્યવસાયો સુધી ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરે છે. સરકારી સેવાઓ પણ ઝડપથી ઓનલાઈન થઈ રહી છે.
આ ઉપરાંત ભારતે સ્પેસ ટેક્નોલોજી, સેમિકન્ડક્ટર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ક્વાન્ટમ ટેક્નોલોજી જેવા નવા ક્ષેત્રોમાં પણ રોકાણ વધાર્યું છે. ચંદ્રયાન-3ની સફળતા ભારતની વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતાના ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષામાં કડક અભિગમ
મોદી સરકારની રાજકીય સફરમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પણ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહ્યો છે. સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક અને બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઈક બાદ કેન્દ્ર સરકારે આતંકવાદ સામે કડક નીતિનો સંદેશ આપ્યો.
જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવવાનો નિર્ણય પણ મોદી સરકારના સૌથી મોટા રાજકીય અને બંધારણીય નિર્ણયો પૈકીનો એક રહ્યો. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ પગલાથી જમ્મુ-કાશ્મીરને દેશના અન્ય ભાગો સાથે વધુ મજબૂત રીતે જોડવાનો પ્રયાસ થયો.
સેનામાં સંકલન વધારવા માટે ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફનું પદ બનાવવામાં આવ્યું અને ‘વન રેન્ક વન પેન્શન’ જેવી નીતિઓ પણ અમલમાં મૂકવામાં આવી.
વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની ભૂમિકા
વડાપ્રધાન મોદીના કાર્યકાળમાં ભારતે વૈશ્વિક મંચ પર પોતાની ભૂમિકા વધુ સક્રિય બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. G20ની ભારતની અધ્યક્ષતા દરમિયાન વિકાસશીલ દેશો અને ગ્લોબલ સાઉથના મુદ્દાઓ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
ભારતની કૂટનીતિમાં એક તરફ અમેરિકા, યુરોપ અને અન્ય વિકસિત દેશો સાથે સંબંધ મજબૂત કરવામાં આવ્યા, તો બીજી તરફ રશિયા અને અન્ય દેશો સાથે પણ સંબંધો જાળવવામાં આવ્યા.
G20માં આફ્રિકન યુનિયનને કાયમી સભ્ય બનાવવામાં ભારતે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. કોવિડ-19 દરમિયાન ‘વૅક્સિન મૈત્રી’ દ્વારા વિવિધ દેશોને રસી અને તબીબી સહાય પહોંચાડવાનો પ્રયાસ પણ ભારતની વૈશ્વિક ભૂમિકાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ રહ્યો.
સંસ્કૃતિ અને વિકાસનો સમન્વય
નરેન્દ્ર મોદી સરકારના સમયમાં સાંસ્કૃતિક વારસાને પણ નીતિ અને જાહેર જીવનમાં મહત્વ મળ્યું છે. યોગને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રોત્સાહન, મિલેટ્સને પ્રોત્સાહન, કાશી વિશ્વનાથ ધામનો વિકાસ અને અયોધ્યામાં રામ મંદિરના નિર્માણ જેવા મુદ્દાઓ સરકારના સાંસ્કૃતિક એજન્ડામાં મહત્વપૂર્ણ રહ્યા છે.
સાથે સાથે પર્યાવરણ અને નવીનીકરણીય ઊર્જા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સોલાર એનર્જી અને અન્ય ગ્રીન એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સમાં ભારતની ભાગીદારી વધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.
25 વર્ષ પછી આગળનો પડકાર શું?
સરકારના વડા તરીકે 25 વર્ષ પૂર્ણ કરવું નરેન્દ્ર મોદીની રાજકીય સફરમાં એક મહત્વપૂર્ણ પડાવ છે. પરંતુ તેમની સામે હવે સૌથી મોટો પડકાર આગામી વર્ષો માટે નક્કી કરવામાં આવેલા વિકાસના લક્ષ્યોને હાંસલ કરવાનો છે.
2047 સુધી ભારતને વિકસિત દેશ બનાવવાનું લક્ષ્ય માત્ર સરકારની નીતિઓથી પૂરું થઈ શકે તેમ નથી. રોજગાર, શિક્ષણ, આરોગ્ય, કૃષિ, ઉત્પાદન, ટેક્નોલોજી અને જીવનધોરણ જેવા ક્ષેત્રોમાં સતત સુધારો જરૂરી રહેશે.
ભારતની યુવા વસ્તી દેશ માટે સૌથી મોટો અવસર પણ છે અને પડકાર પણ. યુવાનોને રોજગાર, કુશળતા અને ઉદ્યોગસાહસિકતાની યોગ્ય તક મળે તે આગામી દાયકાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
