પોરબંદરમાં ૮મો આંતરરાષ્ટ્રીય વેટલેન્ડ સેમિનાર યોજાયો, વેટલેન્ડ સંરક્ષણ માટે પરંપરાગત જ્ઞાન પર ભાર
પોરબંદરના સાંદિપની આશ્રમ ખાતે જીર (GEER) ફાઉન્ડેશન દ્વારા ‘વિશ્વ વેટલેન્ડ દિવસ’ની પૂર્વ સંધ્યાએ ‘૮માં આંતરરાષ્ટ્રીય વેટલેન્ડ સેમિનાર’નું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. વન અને પર્યાવરણ મંત્રી શ્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાના અધ્યક્ષ સ્થાને યોજાયેલા આ બે દિવસીય કાર્યક્રમનો મુખ્ય વિષય ‘વેટલેન્ડ્સ એન્ડ ટ્રેડિશનલ નોલેજ: સેલિબ્રેટિંગ કલ્ચરલ હેરીટેજ’ રાખવામાં આવ્યો હતો. આ સેમિનાર દ્વારા જળપ્લાવિત વિસ્તારોના સંરક્ષણ અને પરંપરાગત જ્ઞાનના સમન્વય પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
વેટલેન્ડ્સની જાળવણી અને નવી પેઢીનો અભિગમ
ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે મંત્રી શ્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયાએ જણાવ્યું હતું કે પોરબંદર જિલ્લો કુદરતી સંપદાથી છલોછલ છે, જ્યાં ૨૨૫થી વધુ નાના-મોટા વેટલેન્ડ્સ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેમણે નવી પેઢીને પ્રકૃતિ સાથે જોડવા માટે શાળાઓમાં ‘વેટલેન્ડ ક્લબ’ સ્થાપવા પર ખાસ ભાર મૂક્યો હતો. મંત્રીશ્રીએ પર્યાવરણને માતા સમાન ગણાવી તેની સુરક્ષા માટે સૌને કટિબદ્ધ થવા આહવાન કર્યું હતું. આ પ્રસંગે તેમણે સિંહોની વસ્તીમાં થયેલા ૩૨% વધારા અને બરડા અભયારણ્યના વિકાસ જેવી પર્યાવરણીય સિદ્ધિઓ પણ ગૌરવભેર નોંધી હતી.
રામસર સાઇટ્સ અને ઇકો-ટુરિઝમનો વિકાસ
રાજ્યમાં પર્યાવરણીય પ્રવાસનને વેગ આપવા માટે સરકારના આયોજનો વિશે માહિતી આપતા મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું કે કચ્છના ‘છારી-ઢંઢ’ને પાંચમી રામસર સાઇટનો દરજ્જો મળ્યો છે. આગામી સમયમાં પોરબંદરના મોકરસાગર અને મેઢાક્રીકને પણ આ વૈશ્વિક યાદીમાં સ્થાન અપાવવા પ્રયાસો તેજ કરાયા છે. વધુમાં, ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધીમાં ૨૧ કરોડના ખર્ચે સાંસ્કૃતિક વન તૈયાર કરવામાં આવશે. કાર્યક્રમ દરમિયાન વેટલેન્ડ હેબિટેટ એસેસમેન્ટ અને ઇકોલોજીકલ મોનિટરિંગ સહિતના વિવિધ સંશોધન ગ્રંથો અને ડોક્યુમેન્ટ્રી ફિલ્મોનું લોકાર્પણ પણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ગુજરાતની વેટલેન્ડ સમૃદ્ધિ અને ભૌગોલિક મહત્વ
પી.સી.સી.એફ. (PCCF) ડૉ. એ. પી. સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારતની કુલ વેટલેન્ડ સંપત્તિનો ૨૨ ટકા જેટલો વિશાળ હિસ્સો એકલું ગુજરાત ધરાવે છે. પોરબંદરની ભૌગોલિક વિવિધતા તેને ‘ફ્લેમિંગો સિટી’ તરીકેની આગવી ઓળખ આપે છે. વન્યજીવ વિભાગના ડૉ. જયપાલ સિંહે વેટલેન્ડ્સને પ્રકૃતિનું સંતુલન જાળવતી ‘સેલ્ફ આસિસ્ટન્ટ સિસ્ટમ’ ગણાવી હતી. સ્થાનિક માછીમારો અને ખેડૂતો સદીઓથી પોતાના પરંપરાગત જ્ઞાન દ્વારા આ સંસાધનોનું જતન કરી રહ્યા છે, જે સાંસ્કૃતિક વારસાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
નિષ્ણાતોનો સંવાદ અને ભાવિ રોડમેપ
સેમિનારના ટેકનિકલ સત્રમાં દેશ-વિદેશના તજજ્ઞોએ વેટલેન્ડ સંરક્ષણ માટેના ભાવિ રોડમેપ અંગે ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરી હતી. ગીર ફાઉન્ડેશનના ડાયરેક્ટર શ્રી બી. પી. પતીએ પોરબંદર પક્ષી અભયારણ્ય અને ગોસાબારા વેટલેન્ડના ઇકોલોજીકલ મહત્વ વિશે વિગતો પૂરી પાડી હતી. આ પ્રસંગે પૂર્વ કેબિનેટ મંત્રી બાબુભાઈ બોખીરીયા, જિલ્લા કલેક્ટર એસ. ડી. ધાનાણી અને વન વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સહિત પર્યાવરણ પ્રેમીઓ મોટી સંખ્યામાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
